Cơ hội thưởng lãm 26 tác phẩm của họa sĩ Tô Ngọc Vân

Phát biểu tại lễ ra mắt không gian trưng bày, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho hay việc đổi mới trưng bày là nhiệm vụ thường xuyên nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của công chúng. Trong những năm gần đây, Bảo tàng đã lần lượt bổ sung và chỉnh lý các không gian trưng bày mỹ thuật đương đại (2021-2022), mỹ thuật ứng dụng và mỹ thuật dân gian (2022–2024), qua đó tạo hiệu ứng tích cực, thu hút sự quan tâm rộng rãi của xã hội. Trên cơ sở đó, không gian trưng bày chuyên đề đặc biệt được hình thành như một hướng tiếp cận mới, tập trung giới thiệu chiều sâu sáng tạo của những tác giả tiêu biểu của mỹ thuật Việt Nam. Trong lần ra mắt này, lần đầu tiên công chúng được tiếp cận một chuyên đề riêng về danh họa Tô Ngọc Vân.

Họa sĩ Tô Ngọc Vân (1906-1954) là một trong những danh họa tiêu biểu nhất của nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam. Ông không chỉ là người đặt nền móng cho nghệ thuật hội họa nước nhà mà còn là cầu nối giữa hai thế hệ, từ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương đến Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam (nay là Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), nơi ông trở thành hiệu trưởng đầu tiên của nền mỹ thuật cách mạng.

Cuộc đời của họa sĩ Tô Ngọc Vân là biểu tượng cao đẹp của người nghệ sĩ gắn bó sâu sắc với nỗi niềm dân tộc. Ông đã hy sinh anh dũng trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 khi đang trực tiếp ra mặt trận ghi chép, ký họa. Những tác phẩm cuối cùng của ông không chỉ mang giá trị nghệ thuật mà còn là tư liệu vô giá về những năm tháng kháng chiến oanh liệt.

Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho hay, Bảo tàng hiện đang lưu giữ 45 tác phẩm của danh họa Tô Ngọc Vân, trong đó tác phẩm “Hai thiếu nữ và em bé” (sáng tác năm 1944) đã được công nhận là Bảo vật quốc gia. Trong chuyên đề đặc biệt lần này, Bảo tàng giới thiệu tuyển chọn 26 tác phẩm thuộc các chất liệu sơn dầu, sơn mài, lụa, màu nước, chì, mực... do họa sĩ sáng tác trong giai đoạn trước và sau năm 1945. Bên cạnh đó, chuyên đề đặc biệt còn giới thiệu một số kỷ vật quý giá của họa sĩ Tô Ngọc Vân do gia đình họa sĩ lưu giữ.

“Các tác phẩm tiêu biểu được lựa chọn trưng bày trong chuyên đề lần này phản ánh rõ nét sự chuyển biến trong tư tưởng và phong cách nghệ thuật của ông, qua đó cho thấy hành trình từ cái đẹp của thẩm mỹ cá nhân đến vẻ đẹp của dân tộc trong kháng chiến”, Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam khẳng định.

Họa sĩ Lương Xuân Đoàn - Chủ tịch Hội Mỹ thuật Việt Nam đánh giá, không gian trưng bày chuyên đề đặc biệt là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc trong việc tôn vinh họa sĩ, liệt sĩ Tô Ngọc Vân - người nghệ sĩ, chiến sĩ đồng hành trọn vẹn cùng sự nghiệp cách mạng Việt Nam. Là gương mặt tiêu biểu của những khóa đầu Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, Tô Ngọc Vân có đóng góp quan trọng trong việc đào tạo lớp họa sĩ Khóa kháng chiến tại Chiến khu Việt Bắc, đặt nền móng cho nhiều tên tuổi lớn của mỹ thuật Việt Nam. Ông đồng thời là người tạo dựng “gạch nối” giữa mỹ thuật phương Tây và mỹ thuật dân tộc, để lại một di sản đặc biệt có giá trị lâu dài. Không gian trưng bày là dịp để công chúng và giới nghiên cứu nhìn lại hành trình sáng tạo phi thường của người nghệ sĩ đã hiến dâng trọn đời cho nghệ thuật và Tổ quốc.

Cũng tại lễ ra mắt không gian trưng bày, lãnh đạo Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cho biết, trong thời gian tới, Bảo tàng sẽ tiếp tục nghiên cứu, phối hợp chặt chẽ với gia đình các họa sĩ và các nhà sưu tập để chọn lọc, giới thiệu tới công chúng những bộ sưu tập quý, những tác giả và tác phẩm tiêu biểu trong Không gian trưng bày chuyên đề đặc biệt, qua đó phản ánh một cách đầy đủ, trọn vẹn diện mạo nền mỹ thuật Việt Nam. Bảo tàng cũng mong muốn tiếp tục nhận được sự đóng góp ý kiến của các đại biểu, giới chuyên môn và đồng nghiệp nhằm không ngừng hoàn thiện chất lượng trưng bày./.