Chuyện lấy "nước thiêng" ở ngã ba Bạch Hạc

Người khắp nơi đổ vử đây chỉ với mục đích lấy cho bằng được "nước thiêng" để hoà n tất những công việc trọng đại của một đời người. Phóng viên Hà nộimới đã qua một "đêm trắng" tại ngã ba linh thiêng nà y và  có những trải nghiệm đặc biệt cũng như nhiửu trăn trở vử một loại hình dịch vụ tự phát đang tiửm ẩn nhiửu nguy cơ mất an toà n...

Chiếc thuyửn đưa phóng viên ra điểm lấy nước thiêng.

Một đêm ở ngã ba thiêng

Bạch Hạc - nơi gặp gỡ của con sông Hồng đử nặng phù sa với dòng sông Lô và  sông Đà  xanh biếc; gắn liửn với lịch sử­ phát triển dựng nước và  giữ nước của dân tộc Việt. Tương truyửn và o buổi đầu dựng nước, Lạc Long Quân từ trên núi Nghĩa Lĩnh nhìn vử phương Nam thấy ba con sông hợp lưu tạo thà nh bãi phù sa trù phú, có đà n hạc đậu trắng một vùng đẹp tựa tiên nga nên gọi đó là  Bạch Hạc - nơi đất là nh chim đậu, lan tửa vượng khí núi sông. Cũng từ điểm giao nhau đặc biệt của tam giang, dòng nước đử nặng phù sa từ đồng bằng châu thổ hòa và o dòng thủy lưu xanh biếc từ núi cao tạo thà nh một mà u sắc đặc biệt, huyửn bí. Với quan niệm điểm hợp lưu của ba dòng sông nơi đất Tổ sẽ tạo thà nh nguồn nước có sự liên kết âm - dương, từ nhiửu năm trước đây nước sông ở ngã ba Bạch Hạc đã được "chuyên dụng" và o những việc trọng đại như tắm rử­a cho người chết khi khâm liệm, cải táng mồ mả, là m móng xây nhà , đửn hoà n thổ công... Và  cũng theo quan niệm truyửn khẩu, phải đi thuyửn nhử để không là m kinh động trời đất, nước ở ngã ba ấy phải lấy và o lúc nử­a đêm, thời khắc ngà y cũ và  ngà y mới giao hòa thì mới linh nghiệm... 

Từ những chuyện kể nhuốm mà u huyửn bí ấy cộng với "máu nghử nghiệp", tôi lên thuyửn ra ngã ba Bạch Hạc và o một đêm đầu đông sau khi đã trang bị cho mình máy ảnh, áo ấm và  thứ không thể thiếu là  một chiếc đèn pin nhử. Mảnh trăng thượng tuần cong như con thuyửn, ẩn hiện trong mà n mây mửng, thả thứ ánh sáng mử ảo xuống mặt nước đen đặc. Bến đò trước đửn Tam Giang vắng lặng, chỉ có một chiếc thuyửn nhử đang đợi chúng tôi. Người lái đò là  một phụ nữ, chừng ngoà i 40 tuổi, thân hình gầy gò trong chiếc áo bộ đội bạc phếch và  nét mặt khắc khổ. Nhìn chiếc thuyửn trống trơ, ghế ngồi là  mấy thanh gỗ bắc ngang, không hử có áo phao hay phao cứu sinh, cũng chẳng đèn đóm gì, xung quanh là  dòng sông mênh mông tối sẫm, tôi đã thoáng chùn bước. 

Gió sông phả và o mặt lạnh buốt, thuyửn đi được chừng dăm phút thì mùi hương trầm đâu đó ấm sực lên. Tôi đưa mắt nhìn, chị Thơm - người phụ nữ lái đò đã chuyển lái cho cậu em đi cùng để lên mũi thuyửn, bà y biện đồ lễ và  lầm rầm khấn vái gì đó. Ngồi xuống cạnh tôi, chị bảo nghử nà y là  nghử tâm linh, "đất có thổ công, sông có hà  bá", mình muốn xin lộc thì phải thà nh tâm. Câu chuyện vử cuộc đời buồn của chị Thơm khiến tôi phần nà o quên đi cái cảm giác chòng chà nh, rửn rợn khi con thuyửn bập bửnh giữa dòng nước trong mà n đêm đen sẫm. Chị sinh năm 1968, là  con gái là ng Bạch Hạc, từ nhử đến lớn, lấy chồng, sinh con vẫn gắn với chiếc thuyửn nhử buôn bán dọc các bến thuyửn nơi ngã ba sông nà y. Chị bảo là m nghử nà y, việc tưởng đơn giản là  chở khách ra đúng địa điểm ngã ba sông, nơi ba dòng nước chập một, nhưng không phải ai cũng xác định đúng. Quãng đường từ bến thuyửn Tam Giang ra đến đó chừng 4-5km, thuận tiện thì đi vử khoảng hơn một giử đồng hồ nhưng nhiửu khi sóng cả, gió lớn, thuyửn lại nhử, điửu khiển thật không dễ dà ng. Có cả chục thuyửn chở khách dọc bến sông nà y nhưng chỉ và i người có kinh nghiệm mới tìm đúng vị trí "thiêng". Ban ngà y nhìn mà u nước mà  xác định không khó nhưng đêm đến chị tìm nguồn nước thiêng bằng tay. Theo hướng dẫn của chị, tôi vươn tay qua mạn thuyửn... Một cảm giác âm ấm luồn qua kẽ tay, chị bảo đó là  sông Hồng, nước nhiửu phù sa nên cảm giác nặng và  ấm hơn. Còn dòng nước sông Lô ban ngà y trong xanh thì đêm đến sử tay thấy là nh lạnh, chỗ giao nhau của hai dòng nước có cảm giác man mát, dễ chịu...

Khi đã xác định đúng nơi cần đến, chị Thơm tắt động cơ, con thuyửn trôi tự do giữa bốn bử trời nước, xung quanh yên tĩnh đến lạ lùng. Chị nhắc khách tản ra hai bên mạn lấy nước cho cân thuyửn, không nên nói to và  cũng không quên nhắc tôi đừng chụp ảnh có đèn là m kinh động... Khách lấy nước xong, con thuyửn quay đầu và o doi đất giữa ngã ba sông. Аất cát ở đây mịn, sạch, cũng là  thứ "đất thiêng" theo quan niệm của nhiửu người. Vùng bãi bồi nà y rộng và  hoang vắng, ánh đèn pin của tôi bị nuốt chử­ng trong cái mênh mông, hun hút của bóng đêm và  um tùm lau sậy. Аứng ở đây mới cảm nhận hết được cái bao la, rợn ngợp của vùng ngã ba sông linh thiêng...

Nguy cơ một phong tục đẹp bị lợi dụng

Theo những bậc cao niên ở là ng Bạch Hạc, tục lấy nước ở ngã ba sông thường chỉ gắn với lễ hội đửn Tam Giang và o dịp 25 tháng Chín và  10 tháng Ba âm lịch hà ng năm, còn đửn Mẫu Tam Giang thì và o 22 tháng Hai âm lịch. Việc lấy nước cũng diễn ra theo nghi thức từ xa xưa, có đầy đủ đội tế nam, nữ. Người ta bơi chải đua thuyửn ra ngã ba sông để lấy nước cầu may. Tục xưa ban đầu là  thế, ngà y nay nhiửu người coi nước ngã ba sông Bạch Hạc là  nước thiêng, dù xa xôi ngà n dặm, ở tận trong Nam ngoà i Bắc cũng cất công tìm vử đây xin nước. 

Kể từ ngà y người từ các nơi đổ xô vử đây, đời sống dân vạn chà i khấm khá rõ rệt. Trung bình mỗi chuyến đò đưa khách ra lấy nước thu vử 4-5 trăm nghìn đồng, ngà y thường mỗi chủ đò đi được và i chuyến. Có ngà y cuối năm cao điểm chị Thơm đi đi, vử vử nơi ngã ba sông đến 8 lần. Vì vậy, nhiửu gia đình ở phường Bạch Hạc trước đây sống chủ yếu bằng nghử chà i lưới hoặc buôn bán nhử, còn bây giử nghử chính lại là  chở khách ra ngã ba sông lấy nước thiêng và  là m các dịch vụ khác trên bử. Dọc theo hai bên đường dẫn và o đửn chùa Tam Giang, hà ng quán mọc lên nhan nhản, dù không lộ liễu bà y bán các loại can nhựa nhưng chỉ cần khách hửi mua thì số lượng hà ng trăm chiếc cũng có. Chiếc can nhựa dung tích 10 lít bình thường chỉ có giá khoảng 15-20 nghìn đồng nhưng ở đây có giá gấp đôi. Аiửu khiến tôi ngạc nhiên là  bất kử³ hà ng quán nà o cũng đửu có sẵn "nước thiêng" để bán với giá đắt đử: Không dưới 300 nghìn đồng một can 20 lít. Thế nhưng, chẳng vị khách nà o kêu ca, phà n nà n đắt rẻ, chủ quán nói bao nhiêu thì đưa bấy nhiêu. Và  cà ng ngạc nhiên là  không ai hửi vử nguồn gốc của những can nước nà y dù không có gì bảo đảm chắc chắn rằng đó là  nước được lấy ở ngã ba Bạch Hạc hay chỉ là  nước sông đơn thuần? Băn khoăn nà y là  hoà n toà n có căn cứ khi tôi được biết có những chủ thuyửn chở khách chưa đến ngã ba sông đã chỉ đại một khu vực gần hơn cho khách lấy nước thiêng. Hoặc có chủ quán chỉ ra bử sông lấy nước đóng và o can, bảo đó là  nước thiêng, khách từ xa đến lần đầu cũng chỉ biết móc ví... 

Một thực trạng khiến nhiửu người băn khoăn lo lắng là  việc chở khách đi lại trên sông bằng thuyửn nhử và o đêm khuya hay sáng sớm trong khi trên thuyửn không hử có phương tiện cứu sinh, người lái chủ yếu điửu khiển thuyửn bằng kinh nghiệm thực sự tiửm ẩn rất nhiửu nguy cơ mất an toà n. Nhìn dòng nước ngã ba sông, nơi hợp lưu của ba con sông lớn đang cuồn cuộn tạo những xoáy lớn, xoáy nhử khiến người nhát hay có linh cảm nghĩ vử điửu bất an. Nhỡ xảy ra việc không may mắn thì việc sống sót thật hy hữu. 

Аem băn khoăn nà y trao đổi với ông Hoà ng Anh - Phó Trưởng công an phường Bạch Hạc, TP Việt Trì, tôi được biết, nhiửu năm nay khu vực ngã ba sông nà y chưa từng xảy ra tai nạn đường thủy. Các chủ thuyửn là  người bản địa có kinh nghiệm nghử sông nước, trước khi chở khách họ cũng từng là m nghử đánh cá, hút cát hoặc vận tải nhử đường sông nên rất thông thạo khu vực nà y. Tuy nhiên, thời gian gần đây do lượng người đổ vử đông nên lực lượng công an phường cũng phải túc trực liên tục để bảo đảm tình hình an ninh trật tự khu vực nà y. 

Rời Bạch Hạc khi tiếng gà  gáy lao xao báo hiệu một ngà y mới, tôi nghĩ đến việc liệu có thể "nâng cấp" để đưa và o quản lý những dịch vụ liên quan đến phong tục "lấy nước cầu may" ở ngã ba Bạch Hạc nà y chăng? Vì không được hướng dẫn, thông tin; không được quản lý nên dịch vụ tự phát nà y đang tiửm ẩn nhiửu nguy cơ mất an toà n đường thủy, nguy cơ là m biến tướng một phong tục đẹp.