Chùa Một Cột trong ký ức một thời khó khăn, khói lử­a

Trải ngà n năm, chùa xây sử­a nhiửu lần nhưng đến cuối thế kỷ 19 vẫn nguyên dáng vẻ. Chùa được trùng tu lớn và o khoảng năm 1840-1850. Năm 1920-1922, Charles Batteur - giáo sư Mử¹ thuật Kiến trúc của EFEO dựa trên các tư liệu cũ để tôn tạo lại Chùa sau khi các đường phố đã thay đổi diện mạo khung cảnh chung quanh. à”ng khôi phục những hoa văn góc cạnh và  xây quanh hồ nước một bử tường thấp đã bị xóa hết dấu vết.

Аà i Liên Hoa tọa trên cột đá được sử­a chữa lại năm 1955 do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng đảm nhiệm và  giữ nguyên hình dáng cho đến ngà y nay, khi tổ chức Kỷ lục châu à ghi nhận kỷ lục Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất cho chùa Một Cột.

Аến những năm 1980, khi quần thể kiến trúc quảng trường Ba Аình, Bảo tà ng Hồ Chí Minh hoà n thà nh thì ngôi chùa vẫn giữ nguyên vậy nhưng cảm giác nhử đi nhiửu do đứng cạnh công trình kiến trúc lớn. Nhiửu người Hà  Nội vẫn còn nhớ cụ trụ trì hiửn là nh điửm đạm vừa lo Phật sự lại lo chữa bệnh cho nhiửu người. Аiửu lạ nhất là , trong những ngà y Hà  Nội nghèo lắm, không có hòm công đức nhưng cảnh chùa lúc nà o cũng sạch sẽ ấm cúng. Trụ trì chùa lúc nà o cũng toát lên cái dáng vẻ an nhiên tự tại (cụ mất đã lâu).

Ngà y ấy thứ gì cũng hiếm hoi, khó có thể lo toan, xoay sở để sử­a sang lớn. Mái chùa lợp ngói ta như bất cứ ngôi chùa nà o, mỗi trận mưa đửu dột góc nà y góc kia, khi gió tạt hướng nà y, đổi hướng khác. Nếu mái ngói chèn không kử¹ thì chỉ con mèo chạy đi chạy lại là  xô nên thông thường lúc nà y, mỗi lúc trời mưa, trong chùa đửu có cây sà o tre để đứng dưới chọc lên chỉnh lại ngói. Chỗ nà o dột quá thì nhà  chùa vẫn ra phố Ngõ Gạch mua và i cân xi măng đắp lại. Mái không dột thì rui mè, đòn tay, vì kèo bằng gỗ vẫn khô ráo nên khó hửng, nếu có hửng thì cũng chỉ thay tỉa và i thanh... Hà ng trăm ngôi chùa quanh Hà  Nội được bảo vệ, duy tu như thế qua nử­a thế kỷ dầu dãi nắng mưa, vượt qua những năm đạn bom, ngói tan gạch nát.

Mươi năm gần đây, nhiửu ngôi chùa quanh Hà  Nội kêu cứu vì dột nát, mà  đã dột thì phải phá đi là m lại. Là m lại thì phải là m mới và  bổ sung nhiửu nội dung cho hợp thời như phòng ốc tiện nghi, cổng ngõ cao lớn, thiết bị nội thất hiện đại, lại lắp cả điửu hòa cho mát mẻ, xây cả nơi để xe máy, ô tô...

Chuyện nà y là m ta nhớ đến khu bảo tồn 36 phố phường. Có ai muốn bảo tồn để mà  khư khư ôm cái nhà  cổ chật chội, bất tiện. Nhà  phố cổ thì hạn chế chiửu cao và  phải lợp mái ngói thì mở rộng, cơi nới thêm tầng cách nà o... Vậy nên mới xuất hiện những sáng kiến là m cho mái dột, tường nứt để được xác nhận nhà  nguy hiểm, có thể sập đổ bất cứ lúc nà o đi kèm cái đơn kêu cứu khẩn cấp. Thế là  nhà  được xây như ý, lại tránh được thủ tục xin phép xây dựng với điửu kiện phải có sự đồng ý của hà ng xóm.

Những ngà y gần đây, báo chí đưa nhiửu tin vử chùa Một Cột dột nát, gây chú ý của công luận. Nhà  chùa vốn lo lắng đã lâu nay lại có ảnh mặc áo mưa, đội nón cho tượng, người đọc cũng... rùng mình. Lại được nghe các lãnh đạo họp báo công khai các bước tiến hà nh đại tu, thủ tục rất thận trọng. Có lẽ, người dân ưng nhất là  tin quận Ba Аình chủ động tổ chức hội thảo và o giữa tháng 5 vử việc nà y. Nhiửu người tạm yên lòng. Nhưng xem những ý kiến trao đổi trên báo chí, các chuyên gia vẫn e ngại vì nhiửu lời than vãn nhưng không mấy kế sách được nêu ra. Аể chùa sập mà  vẫn ngồi bà n hoặc chưa đến mức không thể khắc phục đã vội dỡ ra là m mới như chùa Trăm Gian... đửu là  hạ sách.