Bộ trưởng Bộ Tư pháp: Cải cách hộ tịch là một cuộc cách mạng

Đăng ký và quản lý hộ tịch là một trong những nhiệm vụ quan trọng, luôn được các quốc gia quan tâm thực hiện. Thông qua hoạt động nà y, Nhà nước có cơ sở để bảo vệ các quyửn, lợi ích hợp pháp của người dân, có biện pháp quản lý dân cư một cách khoa học, phục vụ thiết thực cho việc xây dựng, hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Bộ trưởng Hà Hùng Cường

Ở nước ta, đăng ký hộ tịch có lịch sử từ thời nhà Trần. Nhưng đến thời điểm nà y, chúng ta mới có được một luật riêng vử lĩnh vực nà y. Và mới đây, một tuần sau thời điểm Luật Hộ tịch được thông qua, Hội nghị cấp Bộ trưởng khu vực châu à - Thái Bình Dương cũng đã đưa ra Tuyên bố vử đăng ký và thống kê hộ tịch, trong đó nhấn mạnh 10 năm từ 2014 - 2024 là thập kỷ đăng ký và thống kê hộ tịch với nhiửu cam kết mạnh mẽ của các quốc gia trong khu vực.

Nói như thế để thấy được tầm quan trọng không thể thay thế của hộ tịch. Và đâu là những thay đổi căn bản trong Luật Hộ tịch vừa được Quốc hội thông qua để giải quyết được nhiửu bất cập đang xảy ra cho người dân hiện tại? Trong chuyên mục Dân hửi Bộ trưởng trả lời tuần nà y, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hà Hùng Cường trực tiếp trả lời những ý kiến của người dân.

PV: Thưa Bộ trưởng, công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trong những năm gần đây đã có những chuyển biến tích cực, tuy nhiên, vẫn còn nhiửu tồn tại, hạn chế, trong đó có việc thông tin hộ tịch cá nhân chưa chính xác, thống nhất, có trường hợp lợi dụng đăng ký hộ tịch để trục lợi hoặc trốn tránh pháp luật. Vậy, Luật hộ tịch mới ra đời có những quy định gì khắc phục được tình trạng nà y, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Việc Quốc hội vừa thông qua Luật Hộ tịch có thể coi là cuộc "cách mạng trong công tác đăng ký, quản lý hộ tịch nói riêng và quản lý dân cư nói chung.

Thứ nhất, luật quy định rõ việc ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin và o việc đăng ký và quản lý hộ tịch, bảo đảm độ chính xác trong tất cả giấy tử thống kê đến con người, giảm thiểu nhiửu vấn đử liên quan đến thủ tục hà nh chính trong những thủ tục cần thiết liên quan đến con người.

Thứ hai là Luật cũng cho phép lần nà y xây dựng cơ sở dữ liệu hộ tịch điện tử bên cạnh sổ hộ tịch bằng giấy như từ trước đến nay. Và quy định việc kết nối cơ sở dữ liệu lần nà y với dữ liệu quốc gia vử dân cư trong Đử án 896 Chính phủ đã thông qua. Từ đó kết nối với tất cả các dữ liệu khác liên quan đến dân cư ở nước ta.

Thứ ba là luật bổ sung, ghi nhận những quy định của Chính phủ từ trước đến nay, đảm bảo việc đăng ký và quản lý hộ tịch rất chặt chẽ. Với những quy định cải cách như vậy, tôi tin công tác đăng ký, quản lý hộ tịch sẽ đi tháº³ng và o hiện đại và đi tháº³ng và o công nghệ thông tin, mở ra trang mới đáp ứng được yêu cầu của các Bộ trưởng châu à - Thái Bình Dương đã tuyên bố.

PV: Như Bộ trưởng vừa cho biết thì đây quả thực là một cuộc cách mạng, vậy khi nà o cuộc cách mạng nà y thực sự diễn ra và được thực hiện?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Luật quy định cho Chính phủ hơn 1 năm chuẩn bị và chính thức có hiệu lực từ ngà y 1/1/2016, khi đó trẻ em đăng ký khai sinh sẽ được cấp ngay số định danh cá nhân và nói đầy đủ ra luật cũng cho phép đến hết năm 2019, phải xây dựng xong cơ sở dữ liệu quốc gia vử dân cư thì hai cơ sở nà y đồng thời xây dựng và hoà n thà nh năm 2020 tất cả quy định mang tính cải cách của luật sẽ được thực thi. Khi đó chúng ta sẽ nhận biết được công cuộc cải cách thủ tục hà nh chính trong giấy tử công dân.

PV: Một số người dân bà y tử sự băn khoăn vử những trường hợp những giấy tử hộ tịch của người dân đã được cấp trước ngà y Luật có hiệu lực , thì có còn giá trị sử dụng nữa không thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Tôi chia sẻ với băn khoăn nà y của người dân, và Chính phủ đã trình với Quốc hội và thông qua việc bảo toà n nguyên giá trị những giấy tử đã cấp trước ngà y 1/1/2016, một là sổ sách hộ tịch được lưu trữ vẫn có giá trị để người dân có thể tra cứu, cấp bản sao, và giấy tử không phải là m lại vẫn có giá trị suốt cuộc đời. Chỉ có từ 1/1/2016 cấp mới cho người sinh ra và o thời điểm nà y trở đi. Không là m xáo trộn gì các vấn đử xã hội mà người dân thực hiện trong thời gian vừa qua.

PV: Thưa Bộ trưởng, như vậy Luật Hộ tịch đã được thông qua, nhưng tính cách mạng, hay nói cách khác là tính hiệu quả khi triển khai Luật sẽ phụ thuộc rất nhiửu và o đội ngũ cán bộ, công chức là m công tác hộ tịch. Xin chuyển tới Bộ trưởng băn khoăn của rất nhiửu người: Bộ trưởng có thể cho biết, đội ngũ công chức là m công tác hộ tịch hiện nay liệu có khả năng bảo đảm được yêu cầu công việc khi Luật có hiệu lực hay không, nhất là các cán bộ xã, phường?

Bộ trưởng Hà Hùng Cường: Tầm quan trọng của công tác đăng ký và quản lý hộ tịch như vậy và 3 yêu cầu quan trọng đối với công tác nà y là : Trung thực, khách quan, chính xác đòi hửi cán bộ hộ tịch phải có năng lực, nghiệp vụ, trình độ vi tính phù hợp và bản lĩnh nghử nghiệp nữa để không bị can thiệp. Đảm bảo việc sinh, tử, kết hôn, cải chính hộ tịch, nhận con nuôi phải khách quan. Những quy định nà y không phải là mới, nhưng lần nà y Luật quy định lại bắt buộc người là m công tác phải có chứng chỉ, được bồi dườ¡ng vử nghiệp vụ hộ tịch, và thường xuyên cập nhật kiến thức nghiệp vụ. Và phải có trình độ tin học phù hợp để kết nối cơ sở dữ liệu quốc gia vử dân cư.

Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của cán bộ tư pháp hộ tịch, điửu cấm và chế tà i xử lý và quy định rõ trách nhiệm của Chủ tịch UBND tỉnh, huyện, xã nếu không sắp xếp cán bộ tư pháp hộ tịch không đúng, buông lửng quản lý xảy ra sai phạm trong công tác đăng ký hộ tịch.

Luật cũng cho phép trong giai đoạn chuyển tiếp 5 năm, thì tới đây Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với Bộ Nội vụ trình Thủ tướng Chính phủ kế hoạch chỉ đạo các địa phương rà soát lại. Dự kiến 1/1/2016 những cán bộ chuẩn thì giữ lại, những cán bộ chưa đạt chuẩn phải đăng ký lại tổ chức đà o tạo lại, là m sao bước sang thời kử³ mới khi cơ sở quốc gia vử dân cư, hộ tịch đảm bảo theo đúng quy định của luật mới./.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!