THẮNG CỐ
Một trong những món ăn đặc sản đầu tiên phải nhắc đến khi đến với Hà Giang đó chính là Thắng cố. Đây là món ăn truyền thống của dân tộc Mông ở các huyện vùng cao Hà Giang cùng nhiều miền núi khác của phía Bắc.
Thắng cố tiếng địa phương có nghĩa là canh thịt được chế biến từ nguồn nguyên liệu tổng hợp của dê, bò: toàn bộ đầu, chân, các loại thịt bạc nhạc và nội tạng. Mùi thơm của thảo quả, hạt dổi và củ sả, quyện với vị béo ngậy của thịt làm ấm lại không gian giữa tiết trời se lạnh. Đàn ông Mông đi chợ Đồng Văn đều mong được ăn một bát thắng cố, uống vài bát rượu với bạn bè. Thắng cố không chỉ là món ăn ngon thể hiện sự khéo léo và sành ăn mà đó còn là nét đẹp văn hóa rất đặc trưng của đồng bào dân tộc Mông.
MÈN MÉN
Mèn mén là món ăn dân giã gắn liền với đời sống của người bản địa, được chế biến từ nguồn cây trồng của đồng bào vùng cao, đó là cây ngô. Vùng cao nguyên đá Hà Giang không canh tác được lúa nên cơm ngô (hay mèn mén) là thực phẩm chính của người H'Mông nơi đây. Nguyên liệu rất đơn giản nhưng khi qua bàn bàn tay chế biến của đồng bào dân tộc thì nó đã trở thành món ăn vô cùng độc đáo và thơm ngon, bùi ngậy, ăn rất ngon và no lâu.
Ban đầu, mèn mén chỉ là một món ăn thường ngày, dần dần được bán nhiều hơn ở các phiên chợ để giới thiệu nét văn hóa ẩm thực này đến với thực khách. Mèn mén có vị thơm của ngô, khi ăn, có thể chan nước canh vào ăn cùng. Món ăn thật đơn giản nhưng sự tinh tế qua cách thưởng thức món ăn đã mang lại một cảm giác đậm đà, khó quên.
THỊT TRÂU (BÒ) GÁC BẾP
Thịt trâu gác bếp là món ăn đặc sản thường thấy trong bữa ăn của người Thái đen. Tuy nhiên, qua dần năm tháng chúng lại phổ biến và rất được lòng thực khách khi đến thăm Hà Giang. Món thịt này phải được lấy từ phần thịt ngon nhất sau khi đã lọc bỏ bèo nhèo của những con trâu (bò) thả rông. Từng thớ thịt sau khi được chia cắt và tẩm ướp gia vị theo mỗi công thức gia truyền riêng song vẫn giữ chung được hương vị đậm đà, ngọt tự nhiên và hơi se. Nó được đứng trong bảng xếp hạng của ẩm thực Hà Giang có lẽ bởi nhờ cách chế biến. Gác bếp - có nghĩa những thớ thịt sau khi được tẩm ướp sẽ được gác ngăn nắp lên những ô bếp hun khói. Chính mùi khói thoang thoảng, dịu nhẹ này đã tạo nên nét đặc trưng cho ẩm thực Hà Giang nói riêng và ẩm thực vùng Tây Bắc nói chung.
CHÁO ẤU TẨU
Đêm mùa đông lạnh lạnh, lang thang ở nơi vùng đất cao nguyên đá, kiếm một góc quán nhỏ và gọi món cháo ấu tẩu. Đủ các cung bậc mùi vị trong một bát cháo: thơm đượm của gạo nếp cái hoa vàng trộn với gạo tẻ được trồng trên nương nấu nhuyễn, vị bùi của củ ấu được ninh kỹ và nước hầm chân giò béo ngậy, mùi lá thơm, lá gia vị, thịt băm nhỏ và trứng gà tạo nên sức hấp dẫn vô cùng độc đáo và lôi cuốn.
Cháo ấu tẩu có vị hơi đắng, tuy vậy nó không chỉ là một món ăn đơn thuần mà còn có tác dụng như một loại thuốc quý để giải cảm, dãn gân cốt, giảm đau cơ, nhức xương và đặc biệt nó còn giúp xua tan mệt mỏi, khiến tinh thần thoải mái hơn.
BÁNH TAM GIÁC MẠCH
Tam giác mạch là một trong những loài hoa biểu trưng của vùng Đông Bắc Hà Giang. Và loại bánh này cũng từ đó mà trở thành một đặc sản của vùng. Bánh được làm từ hạt hoa tam giác mạch với giá trị dinh dưỡng cao. Hạt tam giác mạch được xay nhuyễn, sau đó nhào bột và nặn thành những chiếc bánh dẹt, đường kính hơn một gang tay, mang đi hấp và nướng trên bếp than hồng, ăn có vị ngọt nhẹ. Khi đi chợ địa phương, bạn sẽ dễ bắt gặp những chiếc bánh xếp chồng với màu sắc khác nhau từ ngô nếp hoặc ngô tẻ.
XÔI NGŨ SẮC
Gọi là xôi ngũ sắc vì khác với các loại xôi thông thường, xôi ngũ sắc được tạo nên bởi 5 loại xôi với năm màu khác nhau. Đó là màu đỏ, màu vàng, màu xanh, màu tím và màu trắng. Không tự nhiên mà món xôi này được chế biến như vậy. Ngoài vẻ đẹp vô cùng bắt mắt, 5 màu này còn có ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Chúng là tượng trưng cho 5 yếu tố của đất trời: kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Nhờ đó mà con người nơi đây muốn gửi gắm một chút suy nghĩ, mong muốn nhỏ nhoi mình về sự hòa hợp bền lâu giữa con người và thiên nhiên. Với sự đa dạng màu sắc của thiên nhiên mang tặng, mỗi một màu của xôi sẽ mang hương vị cũng như màu sắc từ những loại cây rừng khác nhau.
