Từ lâm sàng đến AI: Cách VinUni đào tạo bác sĩ tương lai

Là một trong những sinh viên có thành tích học tập tốt nhất khóa với điểm GPA 3.59, nhiều học kỳ liên tiếp nằm trong Dean's List cùng nhiều giải thưởng học thuật quốc tế, Lưu Bảo Linh cho hay sự khác biệt lớn nhất của chương trình Y khoa của VinUni là bên cạnh lâm sàng, sinh viên còn được đào tạo chuyên sâu về tính chuyên nghiệp, khả năng thấu cảm với người bệnh, năng lực nghiên cứu và khả năng ứng dụng công nghệ trong y học.

“Tất cả những điều đó để hướng đến một mục tiêu cuối cùng là mang lại hiệu quả điều trị tốt nhất cho nhiều bệnh nhân nhất”, Bảo Linh nói.

Đây cũng là cách VinUni đang đào tạo những bác sỹ y khoa cho tương lai.

Học y không chỉ có lâm sàng

Học ngành y, mỗi ngày, Linh rời khỏi nhà từ 6 giờ sáng và học lâm sàng ở bệnh viện đến 17 giờ chiều, chưa kể thời gian trực. Theo Linh, ở VinUni, việc học lâm sàng được đặc biệt chú trọng, và theo chuẩn quốc tế, nên sinh viên y khoa ở bệnh viện cả ngày, y như bác sĩ nội trú, chứ không đi nửa ngày như các trường y khác. Chương trình giảng dạy, giám sát và đánh giá lâm sàng tại VinUni được xây dựng theo chuẩn khắt khe của Mỹ, theo đó sinh viên được thầy cô lâm sàng kèm cặp rất kỹ (nhóm chỉ 4-5 sinh viên Y4 kèm Y6 với 1 thầy cô) và cũng phải trải qua các bài thi, trắc nghiệm trực tiếp theo định dạng của Cục Khảo thí Y khoa Quốc gia Mỹ (NBME) cùng chuẩn đánh giá mà sinh viên y khoa Mỹ phải vượt qua. Ngoài Phòng thí nghiệm Khoa học Tiền lâm sàng, Trung tâm Mô phỏng Y khoa ở trường, Linh và các sinh viên học lâm sàng ở nhiều bệnh viện khác nhau, từ bệnh viện tư chuẩn JCI quốc tế như bệnh viện Vinmec đến các bệnh viện công lập đầu ngành như bệnh viện Trung ương Quân đội 108, bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh viện Bạch Mai,… nơi lượng bệnh nhân luôn quá tải và có nhiều ca bệnh nặng, bệnh hiếm để sinh viên cọ xát.

Việc chăm chỉ đi lâm sàng là cách để vận dụng lý thuyết một cách nhanh nhất, sát thực tế nhất và nâng cao trình độ nhanh nhất. Thay vì đọc bệnh án rồi đến tìm bệnh nhân để hỏi, Linh sẽ đến gặp bệnh nhân để hỏi về tình trạng bệnh, thăm khám, thử tư duy suy diễn lâm sàng, định hướng điều trị, sau đó mới đọc bệnh án, từ đó đối chiếu với chẩn đoán của bản thân đồng thời theo dõi sát các ca bệnh trong cả quá trình điều trị để rút ra các bài học. Khi đó, kiến thức sẽ được dung nạp một cách tự nhiên, gắn với những bệnh nhân cụ thể, thực tế chứ không phải là lý thuyết thuần túy.

Nhưng bên cạnh phần lớn thời gian cho giảng đường và bệnh viện như sinh viên tất cả các trường y, ở VinUni, Linh còn có một hành trình rất khác, khi một bác sỹ tương lai không chỉ đi lâm sàng mà còn làm nhạc kịch, tổ chức sự kiện.

Sự đa dạng này không phải ngẫu nhiên. VinUni theo đuổi triết lý đào tạo liên ngành "chữ M" (M-shape) bên cạnh chuyên môn sâu là yêu cầu bắt buộc, sinh viên được khuyến khích phát triển nhiều năng lực khác như lãnh đạo, tổ chức, công nghệ, nghiên cứu... để không bị bó hẹp trong một khung chuyên môn duy nhất. Với Linh, đó là cánh cửa để thử sức ở những lĩnh vực tưởng như không liên quan đến Y khoa. "Điều em trân trọng là trường và Tập đoàn luôn sẵn sàng hỗ trợ sinh viên biến ý tưởng thành hiện thực. Các sự kiện em tổ chức đều được Công tác Sinh viên và Viện Khoa học Sức khỏe hỗ trợ kinh phí; dự án khởi nghiệp công nghệ nhận được sự đồng hành từ Câu lạc bộ Tài năng Công nghệ trẻ VinTech Talent. Học bổng toàn phần cũng giúp em yên tâm theo đuổi chương trình Y khoa cường độ cao và dám dành nhiều thời gian hơn cho các hoạt động nghiên cứu, cộng đồng cũng như những ý tưởng mới", Linh nói.

Năm đầu đại học, dù không biết hát, không biết nhạc, Linh vẫn nhận được sự hỗ trợ của trường sáng lập và làm tổng quản lý của Dự án Nhạc kịch VinUni (L'Oneiros), dẫn dắt đội ngũ 80 sinh viên tổ chức đêm diễn nghệ thuật gây quỹ từ thiện. Năm 2024, Linh tiếp tục sáng lập và là Trưởng Ban tổ chức Cuộc thi Học thuật Y khoa Toàn quốc 2024 (NMAC) - cuộc thi y khoa quy mô toàn quốc đầu tiên tại Việt Nam.

Theo Linh, những hoạt động tưởng như không liên quan đến chuyên môn nhưng lại mang đến những bài học vô cùng giá trị cho một bác sỹ y khoa tương lai. Tham gia tổ chức chương trình nhạc kịch và các cuộc thi giúp em học kỹ năng giao tiếp, cách lắng nghe, đặt mình ở vị trí người khác để thấu cảm, và cả năng lực lãnh đạo, tổ chức, làm việc với nhiều nhóm người khác nhau, những kỹ năng thường không có trong giáo trình Y khoa nhưng được VinUni chủ động tạo môi trường để sinh viên trải nghiệm và rèn luyện.

Một trong những bài học khiến Linh nhớ nhất đến từ những buổi học lâm sàng. Trong một lần thực tập tại khoa Thần kinh, em gặp một bệnh nhân được chuyển đến sau khi uống quá liều thuốc. Khi dành thời gian trò chuyện thay vì chỉ tập trung vào triệu chứng, Linh nhận ra điều khiến bệnh nhân lo lắng nhất không phải tình trạng thể chất trước mắt mà là nỗi ám ảnh mình mắc ung thư do tình trạng táo bón kéo dài. Chỉ sau khi được lắng nghe và tư vấn, bệnh nhân đã bình tĩnh và cởi mở hơn.

Trải nghiệm ấy giúp Linh hiểu vì sao tại VinUni, kỹ năng giao tiếp, lắng nghe và thấu cảm với người bệnh được đào tạo bài bản ngay trong chương trình chính khóa, bên cạnh năng lực chuyên môn.

“Em hiểu vì sao kỹ năng giao tiếp với người bệnh lại vô cùng quan trọng và được trường đào tạo bài bản trong chương trình chính khóa, từ cách tư vấn sao để bệnh nhân tin tưởng đến cách thông báo một tin buồn. Em cũng hiểu vì sao bên cạnh lâm sàng, trường khuyến khích sinh viên tham gia rất nhiều hoạt động tưởng chừng ngoài chuyên môn như nghệ thuật, các hoạt động cộng đồng… Tất cả những điều đó sẽ là nền tảng kiến thức và kỹ năng xã hội, giúp cho sinh viên có khả năng kết nối tốt hơn với bệnh nhân, từ đó nâng cao hiệu quả điều trị. Một bác sỹ trước hết phải hiểu con người.” Linh chia sẻ.

Năng lực nghiên cứu và ứng dụng AI – chìa khóa của bác sĩ tương lai

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, các bệnh viện đang đẩy mạnh ứng dụng AI và hướng đến điều trị cá nhân hóa. Vì vậy, khả năng nghiên cứu và ứng dụng AI là yêu cầu bắt buộc với bác sĩ tương lai.

Linh cho hay ở VinUni, sinh viên được tham gia nghiên cứu ngay từ năm thứ hai đại học và nghiên cứu là yêu cầu bắt buộc trước khi tốt nghiệp, đặc biệt là các nghiên cứu ứng dụng liên ngành.

Đề tài nghiên cứu đang được Linh phối hợp cùng các sinh viên công nghệ của trường nỗ lực thực hiện là phát triển hệ thống AI chuyển từ giọng nói thành văn bản dành riêng cho lĩnh vực y tế. Phần mềm giúp bác sỹ ghi chép bệnh án, ghi chú nhanh hơn, chính xác hơn, tra cứu y văn thuận tiện hơn. Từ đó, bác sĩ giảm được thời gian cho các việc hành chính và có thể điều trị cho nhiều bệnh nhân hơn.

Linh cũng làm trợ lý nghiên cứu cho dự án “Robot đồng hành tích hợp AI giúp giảm lo âu quanh thời điểm phẫu thuật ở thanh thiếu niên” của ThS. BS. Bùi Thị Thanh Huyền.

Theo Linh, tham gia các hoạt động nghiên cứu giúp em hiểu rõ hơn về giá trị của thực chứng, của công nghệ. Một bác sỹ có thể chăm sóc tốt 10 hay 20 bệnh nhân mỗi ngày, nhưng nếu tạo ra một công cụ công nghệ tốt, bác sỹ có nhiều thời gian hơn dành cho bệnh nhân, số người bệnh được hưởng lợi sẽ lớn hơn rất nhiều.

“AI không thể thay thế bác sĩ. Bác sĩ vẫn phải là người chủ động, giỏi chuyên môn để biết đặt câu hỏi, đọc y văn, đánh giá chất lượng thông tin AI đưa ra và sử dụng AI như một công cụ, thay vì phụ thuộc. Nhưng bác sĩ không biết dùng AI sẽ bị tụt lại phía sau, thiệt thòi lớn nhất thuộc về người bệnh. Đó cũng là động lực lớn nhất để em tiếp tục học tập và nghiên cứu”, Linh nói.

Chia sẻ về dự định sắp tới, Linh cho biết sẽ học nội trú Nhi khoa, bắt đầu từ lâm sàng để hiểu sâu hơn những vấn đề của hệ thống y tế và có nền tảng chuyên môn vững chắc. Sau đó, em sẽ cùng các bạn ở lĩnh vực công nghệ và kinh doanh nghiên cứu, phát triển những giải pháp chuyển đổi số với kỳ vọng tạo ra những thay đổi tích cực cho ngành y tế.

Hành trình của Lưu Bảo Linh cho thấy triết lý đào tạo lấy người bệnh làm trung tâm, rèn tính chuyên nghiệp, lấy năng lực lâm sàng làm nền tảng, lấy nghiên cứu và công nghệ để mở rộng khả năng tạo giá trị của VinUni, cho thấy một hình dung mới về bác sĩ tương lai: thấu cảm với người bệnh, vững vàng lâm sàng, biết nghiên cứu, hiểu công nghệ và có khả năng tạo ra giải pháp cho những vấn đề lớn hơn của hệ thống y tế.

Đó cũng là cách VinUni đang tiếp cận đào tạo Y khoa: không chỉ chuẩn bị sinh viên cho bệnh viện hôm nay, mà cho nền y tế của tương lai./.