Trưng bày “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội”

Đây là hoạt động mở đầu chuỗi sự kiện giới thiệu một số thành tựu nổi bật của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam chào mừng kỷ niệm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4), Ngày Khoa học công nghệ Việt Nam và Ngày Quốc tế Bảo tàng (18/5/2026).

Trưng bày “Không gian bảo tồn văn hóa và lan tỏa tri thức khoa học xã hội” giới thiệu những thành tựu nghiên cứu tiêu biểu, các công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao, nhằm khẳng định những đóng góp quan trọng của khoa học xã hội Việt Nam đối với việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; góp phần làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản về lịch sử, văn hóa, con người và xã hội Việt Nam.

Điểm nhấn của trưng bày này là giới thiệu những phát hiện mới, đồng thời trình bày các luận cứ khoa học của ngành Khảo cổ học và Sử học đã góp phần làm sáng tỏ tiến trình hình thành và phát triển của lịch sử - văn hóa Cội nguồn dân tộc Việt Nam.

Những phát hiện từ các di chỉ khảo cổ học từ thời Tiền sử với các công cụ đá sơ kỳ, Hậu kỳ đá cũ đến giai đoạn Tiền Đông Sơn - Đông Sơn, Tiền Sa Huỳnh - Sa Huỳnh, Tiền Đồng Nai - Đồng Nai đã cung cấp bằng chứng về sự tồn tại của thời đại các vua Hùng trong lịch sử.

Những tư liệu này góp phần quan trọng vào việc khẳng định và đưa giai đoạn lịch sử quan trọng này vào chính sử Việt Nam. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu và khai quật tại Hoàng Thành Thăng Long (Hà Nội), Thành nhà Hồ, Khu di tích Lam Kinh (Thanh Hóa), Đông Triều - Yên Tử (Quảng Ninh),… đã minh chứng cho sức sống bền bỉ và sự phục hưng rực rỡ của văn hóa Đại Việt, từ đó khẳng định tầm vóc của nền văn hiến Việt Nam, từ quá khứ đến hiện tại.

Một thành tựu nghiên cứu khoa học nổi bật khác, dựa trên các cuộc điều tra dân tộc học quy mô toàn quốc, là việc xác định Danh mục thành phần 54 dân tộc, được Nhà nước chính thức công bố năm 1979. Đến nay, kết quả này vẫn là nền tảng khoa học quan trọng cho công tác điều tra kinh tế - xã hội và nghiên cứu cấu trúc tộc người, phân bố dân cư và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam: Thống nhất trong đa dạng bản sắc của quốc gia.

Ngoài các pa nô giới thiệu về thành tựu nghiên cứu khoa học xã hội của các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, trưng bày này còn giới thiệu những nguồn tài liệu khoa học bổ trợ có giá trị.

Tiêu biểu là các tư liệu của nhà dân tộc học Từ Chi như bản vẽ sơ đồ Cửa Sót và Cửa Nhượng (Nghệ An), bản thảo viết tay “Ký họa Mường”, sổ ghi chép điền dã tại Hòa Bình, những bức ảnh điền dã gắn với hoạt động nghiên cứu thực địa của các viện trực thuộc Viện Hàn lâm và các hiện vật (dụng cụ hỗ trợ nghiên cứu: máy chụp ảnh, máy quay phim) của Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam đã sử dụng trong các đợt nghiên cứu, sưu tầm, làm phim dân tộc học... phục vụ trưng bày, trình diễn tại Bảo tàng.

Đặc biệt, trưng bày này còn giới thiệu hai bộ trang phục mới của dân tộc Chứt được xây dựng trên cơ sở kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ (cấp Sở) “Nghiên cứu, đề xuất mẫu trang phục của dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Bình” năm 2024...

Thông qua đó, trưng bày hướng tới việc khơi dậy trong công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ, tinh thần say mê nghiên cứu khoa học, góp phần bảo tồn các giá trị văn hóa, lan tỏa tri thức khoa học xã hội và gắn kết với đời sống đương đại trong bối cảnh hội nhập toàn cầu.