Thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng
Theo Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội, giai đoạn 2015-2020, trung bình mỗi năm, toàn thành phố tuyển sinh, đào tạo nghề cho hơn 202.000 lượt người, đạt 132% so với kế hoạch. Nhờ đó, đã góp phần nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo từ 53,14% vào năm 2015 lên 70,25% vào năm 2020. Cũng trong giai đoạn 2015-2020, mỗi năm Hà Nội giải quyết việc làm mới cho hơn 154.000 lao động, vượt kế hoạch đề ra. Trong 5 tháng đầu năm 2021, dù gặp rất nhiều khó khăn do ảnh hưởng của dịch Covid-19, toàn thành phố vẫn giải quyết được việc làm cho gần 79.000 người, đạt 49,1% kế hoạch cả năm.
Tuy nhiên, theo ông Tạ Văn Thảo, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, thị trường lao động hiện phát triển chưa thật sự bền vững. Thực tế, trong số lao động qua đào tạo ở Hà Nội, tỷ lệ lao động có bằng, chứng chỉ mới đạt 48%. Nguồn nhân lực sẵn sàng cung ứng cho thị trường chủ yếu là lao động phổ thông và đang rất thiếu nguồn nhân lực có kỹ năng, nhất là ở một số ngành nghề như công nghệ thông tin, tự động hóa, điện tử, cơ điện tử...
Anh Nguyễn Thế Trung (tổ dân phố số 1, thị trấn Chi Đông, huyện Mê Linh) chia sẻ: “Hiện nay có rất nhiều cơ hội nhưng không phải ai cũng tìm được việc làm tốt bởi yêu cầu của doanh nghiệp ngày càng cao. Như cá nhân tôi được đào tạo nghề điện tử nhưng do yếu kỹ năng giao tiếp bằng ngoại ngữ nên để tìm được việc làm ưng ý không phải dễ...”.
Một vấn đề đáng quan tâm khác là do ảnh hưởng của dịch Covid-19, một bộ phận không nhỏ người lao động ở Thủ đô bị mất việc. Làm cho một doanh nghiệp du lịch nhưng hiện phải tạm nghỉ việc, chị Đặng Hà Minh (tổ dân phố số 2, phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy) đang bán hàng trực tuyến để kiếm thêm thu nhập, chia sẻ: "Những tác động của dịch Covid-19 cho thấy việc cần lưu ý hơn đến yêu cầu hoàn thiện kỹ năng cũng như tri thức để có thể ứng phó một cách chủ động khi thị trường lao động gặp khó khăn".
Trao đổi về vấn đề này, ông Đào Quang Vinh, chuyên gia của Viện Khoa học lao động và xã hội (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) cho rằng, vấn đề cốt lõi của việc xây dựng thị trường lao động phát triển bền vững là phải tạo ra nguồn nhân lực có năng lực, trình độ để dễ dàng tiếp cận việc làm ổn định và tốt hơn.
Theo sát nhu cầu thị trường lao động
Để hướng đến một thị trường lao động phát triển bền vững, ngày 8-6-2021, UBND thành phố Hà Nội ban hành Kế hoạch số 142/KH-UBND về thực hiện “Chương trình hỗ trợ phát triển thị trường lao động thành phố Hà Nội đến năm 2030”. Theo đó, thành phố đặt mục tiêu tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 75-80%, trong đó lao động qua đào tạo nghề có bằng cấp, chứng chỉ đạt 55-60% vào năm 2025 và đạt trên 60% vào năm 2030 (mỗi năm đào tạo nghề cho 230.000 lượt người; giải quyết việc làm cho ít nhất 160.000 người); tỷ lệ lao động có kỹ năng công nghệ thông tin đạt 80% vào năm 2025 và 90% vào năm 2030...
Hiện thực hóa các mục tiêu nói trên, thành phố đưa ra giải pháp trọng tâm là hỗ trợ phát triển cung - cầu lao động và hoàn thiện hệ thống thông tin thị trường lao động... Trong đó, các đơn vị, địa phương của thành phố phải tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động theo sát nhu cầu của thị trường việc làm.
Ông Lê Minh Thảo, Trưởng phòng Dạy nghề (Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội) cho biết, hệ thống giáo dục nghề nghiệp ở Thủ đô đang gắn kết với gần 600 doanh nghiệp để tuyển sinh, đào tạo nghề, bảo đảm người học sẽ có việc làm sau khi tốt nghiệp. Chẳng hạn, Trường Cao đẳng nghề Công nghệ cao Hà Nội đã phối hợp với Hiệp hội Thang máy Việt Nam và một số đơn vị liên quan thành lập Trung tâm Đào tạo ngành kỹ thuật thang máy.
Theo ông Nguyễn Hải Đức, Chủ tịch Hiệp hội Thang máy Việt Nam, "cái bắt tay" giữa nhà trường với doanh nghiệp để đào tạo nhân lực cho ngành kỹ thuật thang máy sẽ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường trong tương lai gần.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND huyện Đông Anh Nguyễn Thị Tám thông tin, thông qua việc triển khai đề án “Đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho lao động huyện Đông Anh giai đoạn 2020-2025”, huyện sẽ thường xuyên điều tra, cập nhật thông tin để việc đào tạo nguồn nhân lực bám sát thị trường việc làm, đặc biệt quan tâm đến những ngành nghề đáp ứng yêu cầu phát triển của huyện và Thủ đô.
Ngoài những cách làm kể trên, Giám đốc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội Bạch Liên Hương cho biết, thành phố cũng chú trọng đến bảo đảm môi trường làm việc an toàn cho người lao động bằng việc nâng cao tỷ lệ người lao động tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; tăng cường hướng nghiệp cho học sinh, sinh viên; tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ tư vấn, giới thiệu việc làm... Đặc biệt, đến năm 2025, thành phố sẽ hoàn thành việc ứng dụng các phần mềm, hệ thống kết nối, chia sẻ tích hợp dữ liệu và thực hiện chuyển đổi, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu quốc gia về lao động... Đây chính là những yếu tố nền tảng để phát triển thị trường lao động một cách toàn diện, bền vững, giúp người lao động có nhiều cơ hội tốt hơn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
