Quy hoạch bảo quản, tu bổ và phục hồi Di tích Quốc gia đặc biệt Cảng quân sự Đông Hà

Theo quyết định, khu vực lập quy hoạch có vị trí tại phường 2 (TP Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) với quy mô khoảng 1,552 ha gồm toàn bộ diện tích Khu vực bảo vệ Di tích quốc gia đặc biệt Cảng quân sự Đông Hà. Trong đó, Khu vực bảo vệ I có diện tích 0,615 ha và Khu vực bảo vệ II có diện tích 0,908 ha, đối với phần diện tích 0,029ha thu hồi từ khách sạn Sài Gòn Đông Hà (nằm ở vị trí tiếp giáp điểm di tích Lô cốt thuộc Di tích Quốc gia đặc biệt Cảng quân sự Đông Hà) sẽ được bổ sung vào khu vực bảo vệ cảnh quan cho di tích.

Di tích Cảng quân sự Đông Hà là một trong những di tích thành phần quan trọng thuộc hệ thống Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh với mục tiêu quy hoạch nhằm bảo tồn, tu bổ và tôn tạo trở thành điểm giới thiệu và giáo dục về lịch sử đấu tranh cách mạng, bảo vệ Tổ quốc vẻ vang của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đồng thời, phát huy giá trị di tích Cảng quân sự Đông Hà trở thành công viên văn hóa - lịch sử, cảng du lịch, điểm du lịch văn hóa về nguồn hấp dẫn góp phần tôn tạo cảnh quan sinh thái bờ Nam sông Hiếu cũng như cảnh quan kiến trúc đô thị của thành phố Đông Hà, kết nối với các điểm thăm quan, du lịch quan trọng của tỉnh Quảng Trị để hình thành các sản phẩm du lịch đặc thù, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo Quy hoạch phân khu chức năng, vùng bảo vệ nghiêm ngặt bao gồm toàn bộ diện tích 0,615 ha của Khu vực bảo vệ I của di tích là khu vực có các yếu tố gốc cấu thành di tích gồm các công trình Bến đứng, Bến nghiêng, Lô cốt. Vùng đệm phụ trợ cho di tích bao gồm toàn bộ diện tích 0,937 ha của Khu vực bảo vệ II của di tích là khu vực cảnh quan, sân vườn và các công trình bao quanh khu vực bảo vệ I.

UBND tỉnh Quảng Trị cho biết, nguồn vốn đầu tư thực hiện Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích Quốc gia đặc biệt Cảng quân sự Đông Hà sẽ bao gồm vốn ngân sách nhà nước và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công và pháp luật về ngân sách Nhà nước.

Di tích Cảng quân sự Đông Hà nằm ở bờ Nam sông Hiếu và cạnh Quốc lộ 1A - cầu Đông Hà (TP Đông Hà, tỉnh Quảng Trị) được xây dựng năm 1967 phục vụ cho chiến trường Đường 9 Nam Lào và Bắc Quảng Trị của địch, sau năm 1972 khi cụm cứ điểm Đông Hà bị tiêu diệt Cảng quân sự Đông Hà nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền cách mạng và trở thành một trong những nơi tập kết, giao nhận hàng của tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển trước khi vận chuyển vào phía Nam. Từ năm 1973, Cảng quân sự Đông Hà trở thành một cảng sông quan trọng của vùng giải phóng và giữ vai trò trung chuyển hàng hóa từ tuyến đường biển lên đường bộ, tỏa đi khắp các chiến trường qua tuyến đường vận tải Trường Sơn, góp phần quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc.

Sau năm 1975, Cảng quân sự Đông Hà được sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế ở quy mô nhỏ, năm 1986 được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng di tích cấp Quốc gia và năm 2013 được Thủ tướng Chính phủ công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt thuộc hệ thống di tích lịch sử đường Trường Sơn - Đường Hồ Chí Minh tại Quyết định số 2383/QĐ-TTg.