Phố Mai Hắc Đế, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Phố Mai Hắc Đế dài 840m, rộng 10m.

Đây nguyên là đất thôn Giáo Phường (đoạn đầu phố) và thôn Phúc Lâm Tiêu (đoạn cuối phố) đều thuộc tổng Tả Nghiêm (sau đổi là Kim Liên), huyện Thọ Xương cũ. Những lần đổi tên sau vẫn giữ nguyên tên phố này.

Nay thuộc phường Bùi Thị Xuân và Lê Đại Hành, quận Hai Bà Trưng.

Thời Pháp thuộc, là đường số 79 (Voie N^o79) năm 1919 đổi thành phố Sa-rông (rue Charron). Năm 1945 đổi tên là phố Lê Bình (còn Mai Hắc Đế đặt tên cho phố Bà Triệu trên). Năm 1949 đổi ra là Mai Hắc Đế.

Mai Hắc Đế (?-723) anh hùng dân tộc chống ách đô hộ nhà Đường, tên chính là Mai Thúc Loan, người làng Mai Thụ, một làng chuyên làm muối, nay là xóm Mai Thủy, xã Thạch Bắc, huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh. Thúc Loan nhà nghèo, mẹ phải dời nhà lên vùng Ngọc Trừng (huyện Nam Đàn ngày nay). Cũng như mọi người dân lúc đó, Thúc Loan phải đi phu, phục dịch bọn đô hộ nhà Đường.

Năm 722, ông hiệu triệu những người dân phu đi gánh vải quả (lệ chi) nộp cống cho chính quyền nhà Đường đứng lên khởi nghĩa... Thế lực nghĩa quân ngày càng mạnh. Cuối cùng quét sạch quân thù, giải phóng thành Tống Bình (Hà Nội).

Thúc Loan xưng đế, đóng đô ở thành Vạn An trên núi Vệ Sơn (huyện Nam Đàn). Sử gọi ông là Mai Hắc Đế, vì da ông rất đen. Ít lâu sau nhà Đường sau Dương Tư Húc đem 10 vạn quân sang đàn áp cuộc khởi nghĩa. Hắc Đế thất trận, nghĩa quân tan vỡ. Ông lui về đóng ở Hùng Sơn tức Rú Đụn (cũng thuộc huyện Nam Đàn) rồi mất tại đó.

Hiện nay ở núi Vệ, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An cũ còn di tích cổ thành của Mai Hắc Đế và ở xã Thượng Lâm, huyện Nam Đàn còn đền thờ Mai Hắc Đế và con là Mai Thúc Huy. Các triều đại nối tiếp vẫn truy phong và liệt thờ cha con ông ở đó gọi là “Lịch đại đế vương”.