PHẠM CÔNG THẮNG VÀ ''NGÃ RẼ'' VĂN CHƯƠNG

Chân dung NSNA Phạm Công Thắng 

*

**

          Mai Thảo, nhân vật chính trong “Ngã rẽ”, vướng tình yêu “sét đánh” với Tuấn Tú trên một chuyến bay từ đảo Phú Quốc trở về Sài Gòn. Và như các cụ xưa nói “lửa gần rơm lâu ngày cũng bén”, “đàn ông là lửa, đàn bà là bùi nhùi, quỷ sứ đến sẽ thổi bùng lên”. Trong một lần gặp nhau, Mai Thảo không kìm giữ được khát khao, cô “trao thân gửi phận” cho Tuấn Tú. Mai Thảo có thai. Khác với Mai Thảo, khi cô báo tin cho Tuấn Tú, anh phân vân, toan tính. “Mình nên giải quyết cái thai, chờ đợi thêm một thời gian nữa sẽ tốt hơn”. Mai Thảo bễ bàng, đau khổ. Cô như bị cuồng phong, tắt ngấm hy vọng. 

          Trong sự lúng túng của mọi phương án, Mai Thảo quyết định lấy Duy Hải, người đàn ông cùng cơ quan bấy lâu nay vẫn si mê theo đuổi. Cô lấy để giữ lại cái thai. Dẫu Tuấn Tú từ chối giọt máu của mình, nhưng thai nhi có quyền được lớn lên, ra đời và có quyền được sống. Đó là quyền của sinh linh. Ngã rẽ của Mai Thảo chính ở quyết định này.

          Tuấn Tú cũng lấy vợ, để quyên đi Mai Thảo. Anh yêu, nhưng tình yêu với Mai Thảo chưa đủ “độ” để vượt qua những toan tính  khác. Cháu bé, Duy Thái sinh ra, lớn lên trong tình thương vô bờ bến của hai bên gia đình, nhất là Duy Hải. Duy Thái học giỏi, là niềm tự hào của ông bà, bố mẹ. Những tưởng số phận của cả hai an bài.

Thế nhưng, cuộc đời luôn luôn nảy sinh những tình huống để thử thách con người. Duy Hải biết được đứa con không phải của mình, do tình tờ đọc được một tin nhắn của Tuấn Tú gửi Mai Thảo. Bàng hoàng đến độ sụp đổ. Duy Hải lao vào rượu chè, bê tha. Anh quyết định ly hôn. Khác với khi kết hôn, Mai Thảo tìm mọi cách để che dấu cái thai trong bụng, lần này cô đối diện với sự thật. Cô “xin lỗi chồng nhưng không cầu xin tha thứ vì nàng hiểu được những tổn thương đã gây ra cho chàng không thể có gì bù đắp nổi”, (trang 214). Lá đơn ly hôn được Mai Thảo ký, đưa cho Duy Hải, như cách người ta thường chọn để chuộc lỗi đã gây ra “tổn thương”.

“Chuyện đã xảy ra như thế này, anh không dễ dàng tha thứ nhưng cũng không muốn ai phải gánh chịu thêm nỗi đau đớn dằn vặt. Bởi chuyện vỡ lỡ ra vào lúc này chỉ thêm đau lòng cha mẹ, tạm thời chúng ta gác lại chuyện ly hôn ở đây. Sau này, Duy Thái hoàn thành khóa học, sẽ cho con đi nhận cha đẻ của nó, lúc đó vợ chồng còn duyên hay không sẽ tính tiếp”, (trang 214).Mai Thảo bất ngờ, xúc động đến lặng người.

Tấm lòng cao thượng, nhân ái bao dung của Duy Hải, điều không dễ dàng tìm ra, dễ gặp ở cuộc đời, Mai Thảo đã gặp. Cái cái kết có hậu dành cho Mai Thảo thật nhân văn. Tôi suy nghĩ mãi về tình huống mà nhà văn Phạm Công Thắng đã kết truyện ngắn. Đó là cái kết của cái đẹp thuộc về cái đẹp.

“Bảy trọc” là tên một truyện ngắn trong “Ngã rẽ”. Cái tên truyện làm người đọc nghĩ ngay đến “thế giới giang hồ”. Phạm Công Thắng đưa người đọc liên tưởng với bối cảnh các thành phố phía Nam, nhất là Sài Gòn những năm sau ngày miền Nam mới được giải phóng. Đây là thời điểm, Công an TP. Hồ Chí Minh thành lập nhiều đội săn bắt cướp của cảnh sát hình sự. Nhiều chiến sỹ trong lực lượng Cảnh sát hình sự không quản nguy hiểm đã chiến đấu với đủ loại giang hồ, cướp giật... mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân. Nhiều anh hùng đã xuất hiện. Điển hình là Anh hùng Lý Đại Bàng, từng được xem như là một huyền thoại về cảnh sát "Săn bắt cướp" vào những năm đầu thập niên 1980.

Hồi đó, “dân thành phố Tân Thành ai cũng khiếp sợ khi nhắc đến tên ông trùm Bảy Trọc, khét tiếng gian ác trong giới giang hồ. Bảy Trọc vốn bản tính gian manh, tàn độc, có trong tay vài chục đệ tử, sẵn sàng đâm thuê, chém mướn, giết chết bất cứ đối thủ nào dám làm trái ý hắn”, (trang 27). Tất nhiên, không phải lần nào nhóm Bảy Trọc cũng “làm chủ” được giới giang hồ. “Cá lớn nuốt cá bé”, trong thế giới ngầm diễn ra, vì sự tanh tưởi, nhẫn tâm của tiền, vàng, đô la và ma túy.

Thế giới ngầm đó, vẫn còn hiện hữu đến hôm nay, còn nhờ có sự “chống lưng” của không ít người có trách nhiệm. “Bảo kê” của “bảo kê”, tiếp tục dung dưỡng, làm nảy sinh tội ác. Trong một lần gây vụ án tày trời là ám sát Cục trưởng S bằng việc cho đàn em gây ra một vụ “tai nạn giao thông” kinh hoàng, Bảy Trọc bị Công an thành phố Tân Thành phối hợp với công an một số địa phương điều tra, bắt giữ. “Vụ việc khép lại cùng một bản án đích đáng 20 năm tù dành cho Bảy Trọc, kẻ chủ mưu giết người, Dũng Khàn lĩnh bản án 15 năm tù về tội đồng phạm giết người. Giờ đây, ngồi bóc lịch trong nhà giam, Bảy Trọc mới chua chát nghĩ lại những năm tháng sống trôi nổi cũng như vinh quang mà cuộc đời hắn đã nếm trải. Một thời sống như một ông hoàng, nhà cao cửa rộng, vợ đẹp con khôn, tiền bạc dư thừa, trong phút chốc hắn đã mất đi tất cả cũng vì những toan tính sai lầm”, (trang 38).

Khi đang “làm mưa làm gió” trong giới giang hồ, Bảy Trọc nổi tiếng đam mê tửu sắc. Ngoài đủ các loại nhân tình, hắn có đến ba bà vợ. Thế nhưng khi Bảy Trọc mãn hạn tù, chỉ có một người mở lòng đón hắn “Rồi những giọt nước mắt ân hận muộn màng của hắn lăn dài hai bên bờ má. Dù sao số hắn vẫn còn may, lúc sa cơ lỡ vận vẫn còn người vợ già chung tình chờ đợi ngày hắn trở về chở che”, (trang 39).

Truyện ngắn “Bảy Trọc” đặt ra vấn đề, không cái ác nào không bị trừng trị, “lưới trời” luôn lồng lộng, kể cả về tâm linh luật nhân quả là có thật. Cũng qua truyện ngắn này, tác giả Phạm Công Thắng muốn gửi đến bạn đọc thông điệp vĩnh hằng của lòng nhân ái. Chính lòng nhân ái, có tác dụng thức tỉnh, cảm hóa cái ác.

20 truyện ngắn của Phạm Công Thắng trong “Ngã rẽ” có 2 mảng rõ ràng: Tình yêu với các truyện ngắn: “Ngã rẽ”, “Chuyện tình bên nấm mộ”, “Chuyện tình bên sông”, “Tình yêu trở lại”, “Người đàn bà chờ chồng”; Thế sự, thời cuộc có các truyện ngắn: “Bẫy tình”, “Bảy trọc”, “Cái giá phải trả”, “Cường đen”, “Hiệp công tử”, “Lầm lỗi”, “Mặt nạ”....Truyện anh ngồn ngộn đời sống. Nói như nhà phê bình văn học Đỗ Ngọc Yên: “...truyện ngắn của Phạm Công Thắng đều là những truyện “có chuyện” hay nói đúng hơn là những bài học về triết lý nhân sinh qua kinh nghiệm thực tế trong cuộc sống mà anh từng trải nghiệm”. Đọc “Ngã rẽ” mới biết, Phạm Công Thắng đã bước vào văn chương đến mười năm nay, bây giờ mới là lúc anh công bố tác phẩm.

*

**

Phạm Công Thắng xuất thân từ một “gia đình nòi” ở Thanh Hóa về nhiếp ảnh. Người anh con bác ruột của Phạm Công Thắng, chủ shop “Foto Uyên” ở Đà Nẵng từng chụp ảnh cho Trần Lệ Xuân, vợ ông cố vấn Ngô Đình Nhu. Gia đình nhỏ của anh hiện nay cũng là một gia đình nghệ thuật, phu nhân là thợ tô ảnh màu nổi tiếng một thời; hai cháu gái đều đam mê văn chương, hội họa, thiết kế thời trang. Cháu trai út hiện đang là một nhiếp ảnh gia, chụp thời trang, siêu mẫu... có tiếng tại TP. Hồ Chí Minh.

Phạm Công Thắng học xong, tham gia quân ngũ một thời gian và sau đó dấn thân cùng nhiếp ảnh cho đến hiện nay. Anh đã hai lần Triển lãm ảnh cá nhân, mang tên “Quê hương”, năm 1999, tại Thanh Hóa và “Khoảnh khắc”, năm 2011, tại Hà Nội. Năm 2017, anh xuất bản sách ảnh “Lãng du cùng Phạm Công Thắng”; năm 2020 chính tác phẩm ảnh nghệ thuật này được Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam đưa vào dự án và tái bản.

“Ngày xưa làm gì có Playcam như bây giờ, để có bức ảnh có không gian ba chiều, leo trèo khổ lắm. Nhiều lần ngã suýt chết”, NSNA. Phạm Công Thắng tâm sự. Xem ảnh Phạm Công Thắng, không thể không thừa nhận cảm xúc về cái đẹp của nghệ sỹ này. Phạm Công Thắng đã đạt nhiều giải thưởng nhiếp ảnh nghệ thuật, ảnh thời sự báo chí trong nước và quốc tế.

Chưa hề “gác máy” bởi đam mê vẫn “cháy” trong anh nhưng Phạm Công Thắng đã có “ngã rẽ” trong văn chương đầy bất ngờ. Dù là nhiếp ảnh hay văn chương, đó vẫn là sự tiếp nối của anh trong hành trình vì cái đẹp./.

5.01.2021

NĐH