Nguyễn Huy Tưởng nối dài vẻ đẹp Thăng Long

Cuộc tọa đà m Nguyễn Huy Tưởng với Hà  Nội đã diễn ra tại trụ sở Hội Nhà  văn Việt Nam thu hút đông đảo các nhà  văn, nhà  nghiên cứu. Có 24 tham luận gử­i tới, 13 tác phẩm đã trình bà y, khẳng định tầm vóc Nguyễn Huy Tưởng - một nhà  văn lớn.

Аửu lấy bối cảnh Thăng Long

Аúng tháng Bảy, tháng tròn 50 năm ngà y mất của nhà  văn, Nhà  xuất bản Kim Аồng phát hà nh tiểu thuyết "An Tư" (1944), truyện phim "Lũy hoa" (1960). Chẳng cứ dịp kỷ niệm, năm nà o tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng (và  cả của cụ Tô Hoà i) cũng tái bản. Biên độ giá trị tác phẩm với sự đa dạng thể loại, hấp dẫn độc giả nhiửu lứa tuổi. Cuốn "Hà  Nội dấu xưa" 640 trang mà  Nhà  xuất bản Hội Nhà  văn xuất bản đón Аại lễ 1.000 năm Thăng Long, hiển hiện văn tà i hiếm có của Nguyễn Huy Tưởng khi viết mảng đử tà i lịch sử­. Các tác phẩm quan trọng nhất của ông: từ tùy bút, tiểu thuyết, kịch, truyện phim, cổ tích, truyện thiếu nhi đửu lấy bối cảnh Thăng Long, ký thác tấm lòng thiết tha gắn bó, tình yêu lớn lao cho Thăng Long-Hà  Nội.

Người đọc hiểu vử Thăng Long từ thời An Dương Vương, tới thời Trần, Lê sơ, Lê mạt, cuộc kháng chiến chống Pháp bảo vệ Thủ đô thế kỷ 20 là  nhử các tác phẩm của một người Hà  Nội kiệt xuất - Nguyễn Huy Tưởng. "Hà  Nội dấu xưa" là  nhan đử cuốn sách sinh thời ông muốn viết, song bệnh ung thư gan mang ông đi ngà y 25/7/1960. Sau 50 năm, nhan đử ấy là  tập hợp tác phẩm ông in trên Tri Tân (tạp chí chuyên khảo cứu lịch sử­). Аó là  hai tiểu luận viết cuối năm 1941: Hội nghị Diên Hồng, à nghĩa việc thiên đô của Lý Thái Tổ trong lịch sử­ Việt Nam. Tiểu thuyết "Аêm hội Long Trì" (1942), kịch "Vũ Như Tô" (năm hồi, 1943), "An Tư" (sau chuyển thể cải lương), "Những người ở lại" (kịch, 1948), "Lũy hoa," "Sống mãi với Thủ đô" (tiểu thuyết mới viết được một tập thì ông qua đời, được in năm 1961 nhử các bạn bè ông).

Bản tính hiửn từ, khiêm nhã, Nguyễn Huy Tưởng không nói gì vử mình. Chỉ khi con trai duy nhất của nhà  văn - ông Nguyễn Huy Thắng công bố, thêm những bà i viết của các đồng nghiệp cùng thời ông, chúng ta mới biết Nguyễn Huy Tưởng lớn bởi chính ý thức từ thời đầu đời văn nghiệp. Аây là  cốt lõi, chìa khóa giải mã lý tưởng văn chương, lẽ sống của ông.

Người viết lịch sử­ bằng văn chương

Kiến văn uyên bác vử lịch sử­ Thăng Long ngà n năm phô diễn sâu sắc và  tầng lớp hà m ngôn, sinh động, lôi cuốn chúng ta hòa nhập và o không gian, bối cảnh của tác giả đến mức lườ¡ng phân: Không biết đâu là  sáng tạo nhà  văn, đâu là  lịch sử­. Tà i năng bậc thầy, sự tinh tế và  tấm lòng tha thiết qua từng câu thoại, từng chi tiết, mỗi nhân vật hiển thị chan chứa lòng yêu nước, nhân cách, phẩm tiết tốt đẹp. Cho dẫu loạn ly, chiến tranh, hỗn cảnh nà o vẫn toát lộ và  ngời sáng. Công chúng không chỉ được cung cấp kiến thức, dữ liệu mà  nhìn thấy lịch sử­ dân tộc qua trục Thăng Long ở các thời kử³.

Giá trị tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng, cà ng qua thời gian cà ng vững chãi, một vị trí không thể thay thế. Viết, là m phim, kịch vử lịch sử­ Việt Nam rất khó. Nguyễn Huy Tưởng lao và o chỗ khó mà  viết tiểu thuyết, truyện lịch sử­ sống động vô cùng. Nhân vật của ông hóa thân thà nh hiện thực lịch sử­, kịch tính, nghịch cảnh dẫn tới tâm trạng, hà nh động. Văn sử­ bất phân là  biệt tà i của nhà  văn. May mà  có Nguyễn Huy Tưởng, người viết lịch sử­ bằng văn chương (Аánh giá của nhà  sử­ học Dương Trung Quốc). "Аêm hội Long Trì" là m phim, chuyển thể thà nh chèo, cải lương, đáng chú ý nhất là  điện ảnh. Аạo diễn, nghệ sử¹ nhân dân Hải Ninh cùng nhà  biên kịch Hoà ng Tích Chỉ năm 1989 đã viết kịch bản và  đưa tiểu thuyết nà y lên mà n bạc.

Аây là  một trong các tác phẩm xuất sắc nhất của điện ảnh Việt Nam. Năm 1995, đạo diễn Phạm Thị Thà nh dựng "Vũ Như Tô," một vở kịch chậm được in và  dựng do nhiửu lý do. nghệ sử¹ nhân dân Phạm Thị Thà nh coi đây là  một kiệt tác sân khấu, hai dòng sân sân khấu Аông - Tây kết hợp, lại có tầm triết lý cao vử cuộc đời, diễn tả qua tầng nhiửu lớp." Vở được diễn lại tại Nhà  hát Lớn 26/7/2003. Tuổi 18, khát khao lập nghiệp của Nguyễn Huy Tưởng ghi trong nhật ký 19/12/1930: Phận sự một người tầm thường như tôi muốn tử lòng yêu nước thì chỉ có việc viết văn quốc ngữ thôi và  đến 16/6/1956: Một nghử nghiệp cao quý biết bao là  nghử viết văn. Аưa lại cho đời một bó đuốc không to thì nhử. Có nghử nà o thú vị hơn nghử văn, nó lấy nguyên liệu chính là  con người một cái gì đẹp nhất, toà n diện nhất, kử³ diệu nhất của sự sáng tạo?

Nhà  Thăng Long học

Nguyễn Huy Tưởng không chỉ viết vử vẻ đẹp của kinh kử³ xa hoa, lộng lẫy, đầy ánh sáng, ông còn nhìn sâu và o những lầm than, cực nhọc của mảnh đất thông qua chính nó, qua những phận người. à”ng là  nhà  Thăng Long học." Bao hoà i niệm, hoà i bão của chủ thể sáng tạo biểu thị gợi cảm, đa nghĩa, ấn tượng bằng cái tôi - thiên chức nghệ sĩ, biến Hà  Nội và  lịch sử­ đất nà y thà nh chất liệu thẩm mử¹. Hà  Nội tự hà o có một nhà  văn như ông. Trân trọng và  thân thương một con phố mang tên Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân từ năm 1995. à”ng yêu Hà  Nội, yêu những con người biết dám sống chết cho Hà  Nội.

Một con người, một nhà  văn Hà  Nội. Bất cứ cái gì đụng đến Hà  Nội hôm qua, hôm nay và  ngà y mai, đửu khiến ông xúc động và  lo lắng. Cái đất khốn khổ nà y cần chúng ta hiểu thêm để yêu thêm, ông đã nói vậy (Phạm Xuân Nguyên). Nguyễn Huy Tưởng sống mãi với Thủ đô, bởi những trang viết tuyệt vời thấm tình máu thịt. à”ng ra đi quá sớm. Nhưng những độc giả thế hệ sau sẽ còn đọc Nguyễn Huy Tưởng.

Chuyện hơn 2.000 năm trước An Dương Vương xây thà nh ốc, Trần Quốc Toản 16 tuổi bóp nát quả cam, quyết Sát Thát diệt giặc Nguyên, nhử mẹ thêu lá cử sáu chữ và ng Phá cường địch báo hoà ng ân," Kể truyện Quang Trung, hai anh em mồ côi Tìm mẹ, Con cóc là  cậu ông giời ... tất cả còn in trí. Mỗi lần qua Dục Tú, Аông Anh, tôi lại nhớ ông.

Аây là  quê hương Nguyễn Huy Tưởng, nơi xương cốt ông gử­i lại từ 1989. Nghĩ vử ông, ngậm ngùi cho cuộc đời ngắn mà  đồ sộ của ông, một người viết văn đầy cốt cách chí sĩ. Ai trong chúng ta đã đọc hết tác phẩm Nguyễn Huy Tưởng: 4.200 trang kịch và  văn xuôi, 1.700 trang nhật ký? Giáo sư Phong Lê nhận định: Qua Nguyễn Huy Tưởng, hiện lên một hà nh trình của văn học Việt Nam hiện đại, tương ứng với lịch sử­ nhân dân, lịch sử­ dân tộc." Không chỉ tương ứng, mà  còn tái hiện lớp lớp quá khứ, dự cảm tương lai./.