Người lưu giữ nếp nhà  Trà ng An

May thay, phong thái thanh lịch, đơn sơ nhưng trang nhã, lối sống trọng nử nếp và  thẩm mử¹ của người Trà ng An vẫn được lưu giữ trong những mái ấm của nhiửu gia đình Hà  Nôi gốc. Аôi vợ chồng nhà  nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo - NSND, diễn viên điện ảnh Như Quử³nh có một nếp nhà  như thế.

Danh gia vọng tộc

Như Quử³nh là  ái nữ của hai nghệ sĩ Tiêu Lang - Kim Xuân, cặp tà i tử­ nổi tiếng một thời của sân khấu cải lương phía Bắc. Dáng vóc mảnh mai, nét mặt đẹp đà i các, đôi mắt nhung thăm thẳm lúc nà o cũng như thoáng buồn - Kim Xuân, cô đà o thương của đoà n cải lương Kim Chung (tiửn thân của đoà n Chuông Và ng, Hà  Nội) như được sinh ra để thể hiện các vai hồng nhan bạc mệnh. Kim Xuân là  nữ diễn viên đầu tiên thủ vai Thúy Kiửu trên sân khấu kịch hát. Gần một thế kỉ trôi qua, đã bao lượt Kiửu xuất hiện trên sân khấu qua diễn xuất của nhiửu lứa diễn viên, nhưng NS Kim Xuân vẫn xứng với sự tôn vinh là  "nà ng Kiửu khả ái nhất".

Chủ đoà n cải lương Kim Chung có người em trai tên Tiêu Lang, tướng mạo tuấn tú, đà n hay ca ngọt, thường đệm đà n cho Kim Xuân hát. Rồi họ đóng cặp với nhau, với cách diễn giản dị, xúc động và  đầy thuyết phục, những vở ca kịch Аời cô Lựu, Trinh nữ Xuân Hương, Nà ng tiên Mẫu Аơn, đặc biệt là  Kim Trọng - Thuý Kiửu, đã đưa tên tuổi Tiêu Lang - Kim Xuân thà nh cặp nghệ sĩ nức tiếng một thời. Như Quử³nh giống mẹ như hai giọt nước. Trước khi đến với điện ảnh, Như Quử³nh là  diễn viên cải lương. Dường như duyên nghiệp, vai đầu tiên của Quử³nh là  Thúy Kiửu. Nếu không bị điện ảnh quyến rũ, không biết liệu "Kiửu con" có soán mất danh xưng "nà ng Kiửu khả ái nhất" của mẹ?

Như Quử³nh và  chồng - nhà  nhiếp ảnh Hữu Bảo

Hà  Nội thời thuộc Pháp có hiệu vải Tam Kử³ nổi tiếng khắp Bắc-Trung-Nam. Hiệu Tam Kử³ chủ yếu buôn lụa Hà  Đông, lấy sòng phẳng, sự trung thực là m vốn, nên những mặt lụa tốt nhất luôn được bạn là m ăn để dà nh cho nhà  Tam Kử³. Có uy tín trong giới thầu vải của Hà  Nội, thương lái từ Sà i Gòn - Đà  Nẵng ra, từ Cao Bằng - Lạng Sơn vử, từ Pháp - Trung Quốc - Là o - Ấn Аộ - Mã Lai...nghe tiếng tơ lụa Tam Kử³ cũng đến đặt mối là m ăn. à”ng chủ Tam Kử³ là  Nguyễn Hữu Nhâm - một nhà  tư sản yêu nước của Hà  Nội. à”ng bà  Tam Kử³ có 10 người con thà nh danh ở các ngà nh nghử: bác sĩ, kử¹ sư, nhà  giáo...Nhưng đặc biệt các con trai của ông bà  không ai nối nghiệp thương gia mà  đửu theo lĩnh vực nghệ thuật như: đạo diễn Nguyễn Hữu Hồng, đạo diễn Nguyễn Hữu Luyện, NSND - nhà  quay phim Nguyễn Hữu Tuấn, nhà  nhiếp ảnh Nguyễn Hữu Bảo.

Trong kháng chiến, ông bà  Tam Kử³ từng nuôi giấu cán bộ Việt Minh, may cả kho quần áo tặng bộ đội Nam tiến, Chính phủ non trẻ kêu gọi sự hiệp lực của các nhà  tư sản trong Tuần Lễ Vang - ông bà  đã hiến 300 ký và ng cho công quử¹ quốc gia. Giải phóng Thủ đô, Nhà  máy da Thụy Khuê bị tê liệt, ông Tam Kử³ vận động gần 100 nhà  tư sản Hà  Nội góp vốn để mua lại nhà  máy từ tay người Pháp. Trong vai trò giám đốc, ông đã đưa nhà  máy hoạt động hiệu quả trở lại. Năm 1959, Hà  Nội tiến hà nh cải tạo tư sản, nỗi oan ập đến với nhà  tư sản yêu nước Tam Kử³. Gia sản bị tịch thu, bị khai trừ Аảng với lý do "thuộc thà nh phần tư sản" - ông nhẫn nhịn không phản đối, vẫn tiếp tục quán xuyến nhà  máy da với cương vị người trông coi kử¹ thuật. Mãi sau nà y, Chính phủ đã ghi nhận gia đình cụ Nguyễn Hữu Nhâm "Có công với nước". Thời gian trôi, bây giử cái tên ông chủ Tam Kử³ chỉ còn sống trong ký ức của những người Hà  Nội xưa.

Аám cưới của Hữu Bảo -"cậu công tử­ út" nhà  Tam Kử³ và  Như Quử³nh - giai nhân phố cổ, khiến Hà  Nội xôn xao một thời. Nếu hôn nhân của giới nghệ sĩ thường khiến người ta nghi ngại vử sự an toà n thì Hữu Bảo - Như Quử³nh lại bên nhau yên ả và  bửn bỉ. Họ cùng trải qua những ngà y vất vả hay an nhà n với một phong thái sống thư thả, khiêm nhường nhưng không kém phần tinh tế, những thứ được thụ hưởng từ nửn nếp gia phong.

Nếp nhà  - "của để dà nh" cho con cháu

Tổ ấm của Hữu Bảo và  Như Quử³nh nằm trong một phần nhà  48 Hà ng Аà o (tòa nhà  rất rộng nà y trước kia thuộc gia sản của cụ Nguyễn Hữu Nhâm, là  địa chỉ của thương hiệu lụa Tam Kử³). Họ sống chậm rãi, thung dung, lịch lãm trong một không gian ấm cúng và  rất đỗi giản dị. Nơi đó, họ để lại bên ngoà i cánh cử­a những sáo danh "ngôi sao", "nghệ sĩ". Nếu không bận đóng phim, Như Quử³nh chỉ ở nhà . Chăm chút bữa cơm cho chồng con, thư giãn bằng việc đọc sách và  xem phim một mình, những xô bồ ngoà i kia dường như chẳng bao giử là  nỗi bận tâm của người phụ nữ nà y. Là  người của công chúng, nhưng Như Quử³nh lại không hợp với đám đông. Có vẻ như những xôn xao phù phiếm của "giới celeb" hoà n toà n xa lạ với Như Quử³nh. Chị ưa cách sống kín đáo, khiêm nhường của những người phụ nữ Hà  Nội cũ. Chính nhan sắc uể oải mà  thanh khiết, nét đẹp sang trọng và  bí ẩn, mang đậm tinh thần à Đông, đã khiến Như Quử³nh trở thà nh lựa chọn số một cho những đạo diễn từ nước ngoà i muốn tìm một gương mặt rất Việt Nam. Có người nói rằng, nhan sắc của Như Quử³nh ám ảnh, bởi ẩn phía sau là  chiửu sâu văn hóa của tâm hồn Hà  Nội.

NS Như Quử³nh

Nếu Như Quử³nh có phong thái nhu thuận, có phần khép kín mình thì Hữu Bảo lại ưa ngao du và  rong chơi. Với nhiửu người, tìm kiếm cảm giác xê dịch phải là  ngao du trên những cung đường lạ. Còn Hữu Bảo, giữa Hà  Nội đã bị "cà y nát" từng xăng ti mét, hà ng ngà y anh vẫn nhận được những cảm xúc tươi nguyên, vẫn thấy đời sống va đập và o mình mới mẻ. Yêu Hà  Nội theo cách hơi "bảo thủ", nhà  nhiếp ảnh nà y đã từng thú nhận mình khó thích ứng với một Hà  Nội đang thay đổi từng ngà y: "Аi ra đường tôi ngơ ngác như một người nhà  quê, lạ lẫm vì những gì thấy không giống với hình dung của mình. Có lẽ tôi phải nhìn Hà  Nội khoan dung hơn. Nhưng tôi lại có nỗi sợ rằng, nếu thích nghi thì tình yêu của tôi với Hà  Nội không còn nguyên vẹn". Аể giữ lại một Hà  Nội cổ (ít nhất cho riêng mình), nhiửu năm nay, Hữu Bảo đã lặng lẽ là m công việc gom nhặt những "mảnh vụn" của đời sống và  những vết tích còn lại có thể bị mất đi hoặc biến dạng - vử Hà  Nội của anh.

Hữu Bảo và  Như Quử³nh có hai con gái, Аan Huyửn và  Đan Khuê, nhan sắc hứa hẹn sẽ rực rỡ có phần hơn mẹ. Hai cô gái trẻ được bố mẹ tập cho từ bé để không ảo tưởng vử "gia đình toà n người nổi tiếng". Cô chị cả Аan Huyửn có vẻ đẹp lạ lùng, rất xi-nê, từng được nhiửu đạo diễn nước ngoà i đến VN là m phim lựa chọn. Nhưng Аan Huyửn từ chối tất cả các cơ hội "một bước thà nh sao" ấy. Cô thích nghử báo và  muốn trở thà nh một cây bút bản lĩnh. Hiện Аan Huyửn đang du học ngà nh báo chí tại Trung Quốc. Bé Аan Khuê cá tính, khoáng đạt và  cởi mở, cô bé thường được mẹ "nắn" để giữ khuôn nếp tế nhị, nhẹ nhà ng của con gái Hà  Nội.

Nếp nhà  Trà ng An, ấy là  sự ổn định trong quan hệ giữa các thà nh viên gia đình, đạt đến hạnh phúc và  ấm cúng. Giữ nếp kính trên nhường dưới, có chuyện trong nhà  đóng cử­a bảo nhau không ai to tiếng, cư xử­ nhã nhặn, lời ăn tiếng nói nhẹ nhà ng, sống giản dị mà  thanh nhã, trọng thị bạn bè, chăm chút cái ăn - cái mặc - không gian sống đạt đến tính thẩm mử¹ thanh lịch, coi trọng, lấy giá trị tinh thần là m thước đo chất lượng sống... Những "căn cốt" ấy được truyửn từ thời cha mẹ hợp duyên nhau, được duy trì đến đời sau như "của để dà nh" cho con cháu. Bằng phong thái sống, Hữu Bảo và  Như Quử³nh đang lưu giữ tinh thần Hà  Nội dưới mái ấm gia đình mình.