Nghịch lý toán học ở Việt Nam: Học chỉ để... đếm tiửn

Tái cấu trúc nguồn nhân lực toán nhưng tình hình không chuyển biến khi thực tế môn toán trong các nhà  trường thiếu hấp dẫn. (Ảnh: Hồng Vĩnh)

Những nghịch lý

GS Lê Tuấn Hoa, Viện trưởng Viện Toán cho rằng, hiện ngà nh toán đang đối mặt với khủng hoảng thiếu nguồn lực. Không chỉ thiếu những nhà  toán học uy tín, tên tuổi mà  còn thiếu vử số lượng những người là m toán chuyên nghiệp. Thực trạng nà y vừa là  nguyên nhân và  cũng là  hệ quả của những nghịch lý trong lĩnh vực giảng dạy, đà o tạo, nghiên cứu toán học hiện nay.

Nghịch lý đầu tiên, trong khi ở các nước công nghiệp phát triển, những người tốt nghiệp АH ngà nh toán rất đắt hà ng khi đi xin việc thì ở ta hà ng loạt cử­ nhân ngà nh toán thất nghiệp.

Nghịch lý thứ hai, có thể xin được học bổng ở trường АH danh tiếng, có cơ hội được học với những thầy giửi bậc nhất thế giới, nhưng không dễ tìm được người để giới thiệu đi học.

Một nghịch lý nữa, ở Mử¹ cũng như nhiửu nước châu à‚u, chỉ khoảng 1/4 số tiến sĩ ngà nh toán được nhận và o giảng dạy trong các trường АH (số còn lại là m cho các doanh nghiệp) thì ở ta, cứ có bằng tiến sĩ toán là  các trường АH nhận ngay!

PGS Bùi Xuân Hải, Khoa Toán Tin, Trường АH Khoa học Tự nhiên “ АH Quốc gia TP Hồ Chí Minh cũng nêu thực trạng khủng hoảng thiếu nhân lực chất lượng cao ở đơn vị mình mà  chủ yếu do không có cơ chế thu hút người giửi trở vử.

Theo thầy Hải, ngà nh toán của trường mình đã vượt qua giai đoạn khủng hoảng thiếu người học. Mỗi năm trường có khoảng 300 sinh viên theo học ngà nh toán, dù chất lượng đầu và o không cao nhưng may mắn thay vẫn có một số em giửi vượt trội.

Những em nà y đửu được nhà  trường giữ lại, nhưng chỉ một và i năm sau các em đửu tìm đường du học và  phần lớn không trở vử. Một số có trở vử nhưng chỉ là m được một thời gian ngắn lại bử đi, chủ yếu vì thu nhập quá thấp.

à”ng Nguyễn Hữu Dư, Giám đốc Аiửu hà nh Viện Nghiên cứu Cao cấp vử toán cũng cho rằng, việc đối mặt với sự thiếu hụt người là m toán chuyên nghiệp là  tình trạng chung của tất cả các trường АH, học viện, viện nghiên cứu. Hiện nay, những nhà  toán học tuổi 58 - 60 rất nhiửu, trong khi tuổi 40 - 58 rất ít.

ử¨ng dụng môn toán chỉ là ... đếm tiửn?

Tuy nhiên, theo các nhà  toán học, dù các sơ sở đà o tạo, nghiên cứu đưa ra nhiửu giải pháp nhằm tái cấu trúc nguồn nhân lực cho ngà nh toán nhưng tình hình sẽ không chuyển biến bao nhiêu một khi thực tế môn toán trong các nhà  trường phổ thông thiếu hấp dẫn, đà o tạo ngà nh toán trong các trường АH thiếu thiết thực. Аây chính là  nguyên nhân chủ yếu khiến ngà nh toán không đủ sức thu hút giới trẻ trong con đường lập nghiệp.

Ở nhiửu nơi có tình trạng chỉ những em không đủ điểm và o các ngà nh khác (tà i chính, kinh tế...) thì mới đăng ký học ngà nh toán. Vì thế, học xong АH các em cũng khó học lên cao nữa, một phần vì không đủ năng lực, một phần vì không đủ đam mê.

Аược mời tham gia cuộc tọa đà m, em Nguyễn Huy Tùng, học sinh lớp 12 Trường THPT Trần Phú, Hải Phòng cho biết, sau khi được chọn và o đội tuyển quốc gia chuẩn bị dự kử³ thi Olympic toán học quốc tế 2014 sắp tới, nhiửu bạn bè đặt câu hửi với em: Аạo hà m, tích phân, số phức... liệu có giúp ích gì cho cuộc sống không?.

Em Tùng chia sẻ: Nghe các bạn hửi mà  em cảm thấy hẫng. Em học chuyên nên học chương trình riêng. Nhưng em được biết các bạn không học chuyên cũng đửu được học kử¹ các kiến thức nà y. Sách giáo khoa cũng có một cuốn Giải tích, hai cuốn Аại số. Em xem thì thấy trong đó có rất nhiửu bà i tập bắt học sinh là m mà  rất ít nội dung giúp học sinh thấy được giá trị ứng dụng của các kiến thức đã học.

Có lẽ đó là  lý do để các bạn em thấy tích phân, đạo hà m... chỉ là  những thứ tự nhiên nhảy và o SGK, các bạn ấy buộc phải học và  học xong thì tất cả những thứ đó trở thà nh dĩ vãng. Và  rốt cục, sau 12 năm học, với nhiửu bạn toán chỉ là  môn giúp người ta... đếm tiửn chứ không phải là  một môn giúp con người có những suy luận logic trong đời sống.

Trước đó, nhiửu nhà  toán học đã cho rằng, nên đặt lại vấn đử dạy học môn toán trong trường phổ thông cũng như trong các trường АH. Thậm chí, cần nhìn lại trách nhiệm của các nhà  toán học trong vấn đử nà y.

GS Phạm Thế Long, Giám đốc Học viện Kử¹ thuật Quân sự nói: Lỗi một phần chính do những người là m toán. Những người là m toán chuyên nghiệp không góp phần là m cho xã hội hiểu được vẻ đẹp của toán. Những người dạy toán thì không giúp người học nhận thấy sự thiết thực của những gì mình dạy; sa đà  và o việc tìm cách chứng minh, lập luận chặt chẽ mà  ít chú ý tới việc giới thiệu tính ứng dụng của toán.

Còn GS Ngô Việt Trung, nguyên viện trưởng Viện Toán học cũng nhận xét ứng dụng là  cái yếu trong ngà nh toán, tuy nhiên giải quyết được bà i toán nà y lại phụ thuộc và o... nhà  nước.