Hà Nội thúc đẩy giáo dục lối sống xanh từ những hoạt động học đường

Đưa giáo dục môi trường đến gần hơn với học sinh

Trong bối cảnh ô nhiễm môi trường và lượng rác thải sinh hoạt ngày càng gia tăng, việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường từ sớm đang trở thành một nội dung được quan tâm trong giáo dục học đường.

Thay vì chỉ tiếp cận qua sách vở hay những bài học lý thuyết, học sinh cần có cơ hội trực tiếp tham gia các hoạt động phân loại, thu gom và tái chế rác thải để hiểu rõ hơn vai trò của từng cá nhân trong việc giảm thiểu tác động đến môi trường.

Một trong những vấn đề cần được chú trọng là thay đổi thói quen xử lý rác sau khi sử dụng sản phẩm. Những vật dụng quen thuộc như chai nhựa, giấy, lon kim loại hay vỏ hộp đồ uống nếu không được phân loại phù hợp có thể trở thành rác thải, gây lãng phí nguồn tài nguyên có khả năng tái chế.

Ngược lại, khi được thu gom đúng cách và đưa vào hệ thống xử lý phù hợp, một phần bao bì đã qua sử dụng có thể tiếp tục được tận dụng làm nguyên liệu cho các sản phẩm mới.

Đối với học sinh tiểu học, việc tiếp cận những kiến thức này thông qua hoạt động trải nghiệm có ý nghĩa thiết thực. Các em không chỉ biết vì sao cần bảo vệ môi trường mà còn hiểu mình có thể bắt đầu từ những hành động đơn giản trong sinh hoạt hằng ngày, chẳng hạn bỏ rác đúng nơi quy định, phân loại bao bì sau sử dụng và hạn chế lãng phí.

Ngày 30/10, lễ tổng kết và trao giải cuộc thi “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” năm 2026 diễn ra tại Trường Tiểu học - THCS Chu Văn An, Hà Nội. Chương trình được triển khai trong khuôn khổ hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng và Công ty TNHH Nestlé Việt Nam, hướng tới khuyến khích học sinh xây dựng lối sống năng động, tích cực và có trách nhiệm với môi trường.

Được phát động từ tháng 5/2026, cuộc thi tạo sân chơi để học sinh tiểu học trên cả nước thể hiện hiểu biết, chia sẻ ý tưởng và đề xuất những sáng kiến gần gũi về phân loại, tái sử dụng và bảo vệ môi trường thông qua các video clip. Kết thúc chương trình, ban tổ chức ghi nhận 885 video dự thi của học sinh đến từ 22 tỉnh, thành phố.

Con số này cho thấy sự quan tâm của học sinh đối với các vấn đề môi trường, đồng thời phản ánh khả năng sử dụng công nghệ số để truyền tải thông điệp tích cực.

Thông qua việc tự xây dựng nội dung, ghi hình và chia sẻ video, các em có cơ hội chủ động tìm hiểu kiến thức, thể hiện góc nhìn cá nhân và lan tỏa những hành động thiết thực tới bạn bè, gia đình và cộng đồng.

Từ ý tưởng trong video đến hành động thực tế

Điểm đáng chú ý của các hoạt động giáo dục môi trường là khả năng kết nối giữa nhận thức và thực hành. Một thông điệp về bảo vệ môi trường sẽ khó tạo ra thay đổi lâu dài nếu chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức. Vì vậy, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm trực tiếp được xem là cách giúp học sinh hiểu rõ hơn quy trình và trách nhiệm của mình trong quá trình xử lý rác thải.

Tại lễ tổng kết cuộc thi, bên cạnh hoạt động vinh danh các cá nhân, tập thể và trường học có sáng kiến nổi bật, học sinh còn được chuyên gia hướng dẫn thực hành các bước xử lý vỏ hộp giấy sau sử dụng. Nội dung tập trung vào những thao tác cơ bản như phân loại, làm sạch và đưa bao bì đến các điểm thu gom phù hợp để phục vụ tái chế.

Đây là những kỹ năng tưởng chừng đơn giản nhưng có vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn. Nếu không được xử lý đúng cách, bao bì sau sử dụng có thể bị lẫn với các loại rác thải khác, gây khó khăn cho quá trình thu gom và tái chế. Ngược lại, việc phân loại ngay từ đầu giúp nâng cao khả năng thu hồi vật liệu, đồng thời giảm lượng rác phải đưa đi xử lý cuối cùng.

Đối với học sinh, trải nghiệm trực tiếp giúp các em hiểu rằng bảo vệ môi trường không nhất thiết phải bắt đầu từ những hành động lớn. Việc giữ lại vỏ hộp sau khi sử dụng, thực hiện các bước xử lý phù hợp và đưa đến nơi thu gom có thể trở thành một phần trong nếp sinh hoạt hằng ngày.

Quan trọng hơn, khi được thực hành tại trường học, học sinh có thể tiếp tục chia sẻ những kiến thức đã học với người thân. Từ đó, hoạt động giáo dục không chỉ giới hạn trong phạm vi lớp học mà còn có khả năng lan tỏa tới gia đình và cộng đồng dân cư.

Bên cạnh vai trò của học sinh, giáo viên và nhà trường cũng giữ vị trí quan trọng trong quá trình duy trì các thói quen xanh. Việc lồng ghép nội dung bảo vệ môi trường vào hoạt động ngoại khóa, xây dựng khu vực phân loại rác và tổ chức các chương trình trải nghiệm sẽ giúp kiến thức được củng cố thường xuyên, thay vì chỉ xuất hiện trong những dịp phát động phong trào.

Kết nối thu gom, tái chế để duy trì thói quen xanh

Sau cuộc thi, hoạt động giáo dục môi trường được định hướng tiếp tục thông qua việc thu gom vỏ hộp giấy đã qua sử dụng tại trường học. Đây là bước triển khai nhằm tạo sự liên kết giữa kiến thức học sinh tiếp nhận và quy trình xử lý bao bì trong thực tế.

Theo kế hoạch được công bố, Nestlé Việt Nam phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Báo Thiếu niên Tiền phong và Nhi đồng, Công ty Cổ phần Tetra Pak Việt Nam, các nhà trường và đơn vị chuyên môn để từng bước triển khai hoạt động thu gom. Chương trình hướng tới giúp học sinh hình thành thói quen phân loại rác tại nguồn, đồng thời kết nối nhà trường với các đơn vị thu gom, vận chuyển và tái chế.

Việc xây dựng quy trình thu gom có sự tham gia của nhiều bên là yếu tố cần thiết để hoạt động không dừng lại ở phong trào ngắn hạn. Nếu chỉ vận động học sinh phân loại nhưng thiếu điểm tiếp nhận, phương tiện vận chuyển và đơn vị xử lý phù hợp, rác thải sau phân loại vẫn có nguy cơ bị trộn lẫn trong quá trình thu gom.

Do đó, sự phối hợp giữa nhà trường và các đơn vị chuyên môn có thể giúp hình thành quy trình rõ ràng hơn, từ khâu hướng dẫn học sinh đến tập kết, vận chuyển và chuyển giao bao bì cho hoạt động tái chế. Khi các bước được tổ chức đồng bộ, học sinh cũng có cơ hội quan sát hành trình của vật liệu sau khi rời khỏi trường học, qua đó hiểu rõ hơn ý nghĩa của kinh tế tuần hoàn.

Bên cạnh đó, sự tham gia của gia đình có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì thói quen. Những hành động được thực hiện tại trường cần tiếp tục được khuyến khích trong sinh hoạt hằng ngày, từ việc phân loại rác tại nhà đến lựa chọn cách sử dụng sản phẩm hợp lý và hạn chế lãng phí.

Chia sẻ tại buổi lễ, bà Lê Thị Hoài Thương, Giám đốc Đối ngoại, Nestlé Việt Nam cho rằng, một hành động chỉ thực sự tạo ra thay đổi khi được lặp lại và trở thành thói quen. Theo bà, việc phân loại và thu gom đúng cách một vỏ hộp sau sử dụng tuy nhỏ nhưng giúp học sinh trực tiếp thực hành bảo vệ môi trường, biến kiến thức đã học thành hành động trong cuộc sống. Sự chung tay của nhà trường, gia đình và các đối tác sẽ tạo điều kiện để những hành động này được duy trì thường xuyên.

Xây dựng thế hệ trẻ có trách nhiệm với môi trường

Giáo dục lối sống xanh trong trường học không chỉ hướng tới việc giúp học sinh nhận biết các vấn đề môi trường mà còn góp phần hình thành ý thức trách nhiệm và khả năng tham gia giải quyết những vấn đề đó. Khi được tiếp cận từ sớm, các em có thể từng bước xây dựng những thói quen tích cực, đồng thời trở thành nhân tố lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường trong gia đình và cộng đồng.

Tuy nhiên, để những chương trình như vậy tạo ra hiệu quả lâu dài, hoạt động giáo dục cần được duy trì liên tục, có nội dung phù hợp với lứa tuổi và gắn với điều kiện thực tế tại từng trường.

Việc tổ chức cuộc thi hay trao giải có thể tạo động lực ban đầu, nhưng yếu tố quyết định vẫn là khả năng chuyển hóa thành những hành động được thực hiện đều đặn sau khi chương trình kết thúc.

Các hoạt động phân loại rác, thu gom bao bì, tái sử dụng vật liệu và tìm hiểu quy trình tái chế cần được xem là một phần trong sinh hoạt học đường. Cùng với đó, việc xây dựng hệ thống thu gom phù hợp và có sự tham gia của các đơn vị chuyên môn sẽ giúp học sinh nhận thấy kết quả cụ thể từ những việc mình thực hiện.

Từ những sáng kiến được chia sẻ qua 885 video dự thi đến hoạt động thực hành phân loại và thu gom vỏ hộp giấy, chương trình “Lối sống xanh - Đại sứ năng động bảo vệ môi trường” cho thấy cách tiếp cận giáo dục môi trường thông qua sự kết hợp giữa công nghệ số và trải nghiệm thực tế. Đây cũng là hướng đi góp phần đưa các thông điệp bảo vệ môi trường đến gần hơn với học sinh.

Khi mỗi học sinh hình thành được thói quen phân loại rác, thu gom bao bì đúng cách và chủ động nhắc nhở người thân cùng thực hiện, những hành động nhỏ sẽ có cơ hội tạo nên tác động rộng hơn. Từ trường học, lối sống xanh có thể dần lan tỏa vào gia đình và cộng đồng, góp phần xây dựng thế hệ trẻ có ý thức, trách nhiệm hơn với môi trường sống.