Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi): Mở cửa đón tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng về “ngôi nhà chung Hà Nội”

Tại Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Bộ Chính trị đã đặt ra 5 quan điểm, trong đó có “xây dựng và phát triển Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển”. Cùng đó, Nghị quyết Đại hội Đại biểu Đảng bộ Thành phố Hà Nội lần thứ XVII nhấn mạnh quan điểm “văn hóa và con người là trụ cột phát triển bền vững Thủ đô” trong kỷ nguyên mới.

Không thể phủ nhận, Hà Nội là thành phố sở hữu mạng lưới các trường đại học, viện nghiên cứu lớn nhất cả nước. Nhưng Thành phố vẫn “khát” nhân lực chất lượng cao, những người tài năng nhất muốn cống hiến, muốn “vươn mình” cùng Hà Nội vì nhiều lý do, có thể kể đến như: tiền lương, chế độ đãi ngộ chưa bắt kịp thực tiễn phát triển của Thủ đô và cả nước.

Đáng mừng bởi, Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) có Điều 25 về “Thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực” với những quy định mang tính đặc thù, vượt trội để Hà Nội tháo gỡ điểm nghẽn này, trao cho chính quyền Thủ đô tạo ra các “vườn ươm” và giữ chân nhân tài với chính sách đãi ngộ xứng tầm.

Nhân tài được định giá bằng giá trị thực

Điểm nghẽn lớn nhất trong việc thu hút nhân tài lâu nay ở Hà Nội nói riêng, cả nước nói chung chính là câu chuyện đãi ngộ. Chúng ta không thể giữ chân một chuyên gia công nghệ, một nhà quy hoạch đô thị xuất chúng chỉ với mức lương khiêm tốn so với lời chào mời từ các tập đoàn tư nhân.

Điểm a và b, Khoản 1, Điều 25 Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) đã nhìn thẳng vào sự thật này khi giao thẩm quyền cho HĐND Thành phố quy định: “Chính sách về thu nhập, tiền lương, tiền thưởng và các chế độ đãi ngộ khác” cũng như “Chính sách về nhà ở, cư trú, nhập cảnh và các điều kiện làm việc cần thiết”. Bằng quy định này, Dự thảo Luật đã mạnh dạn cho phép Hà Nội được “tự chủ” thang bảng lương hành chính so với quy định, mặt bằng chung của cả nước để định giá cho chất xám. Đãi ngộ giờ đây được cá thể hóa theo năng lực và mức độ cống hiến.

Hơn thế nữa, chính sách về “nhà ở, cư trú” đã chạm đến khát vọng “an cư lạc nghiệp” của mỗi cá nhân. Việc hỗ trợ nhà ở công vụ, tạo điều kiện nhập cư thuận lợi cho các chuyên gia nước ngoài, Việt kiều hoặc nhân tài từ các tỉnh thành khác về Thủ đô cống hiến chính là minh chứng cho tư duy mới: Hà Nội không chỉ mời gọi họ đến làm việc mà Hà Nội muốn họ ở lại, gắn bó và trở thành một phần máu thịt của Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo, Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người.

Tìm “nhạc trưởng” cho quy hoạch đô thị

Nếu như các quy định về lương giải quyết bài toán nhân lực trên diện rộng, thì Điểm c, Khoản 1 tại Điều 25 Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) lại cho thấy tầm nhìn của các nhà lập pháp khi tập trung vào nhóm nhân tài đặc biệt. Đó là cơ chế đặc thù để thu hút “chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý, tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng, người có chuyên môn, trình độ cao”.

Tại sao Hà Nội lại cần “tổng công trình sư”, “kiến trúc sư trưởng”? Bởi lẽ, việc quản trị và phát triển một đô thị với chục triệu dân như Thủ đô Hà Nội có những thuận lợi nhưng kèm đó cũng nhiều thách thức. Những dự án mạng lưới đường sắt đô thị (Metro), quy hoạch đô thị hai bên bờ sông Hồng, hay bài toán khó về môi trường, ùn tắc giao thông... đòi hỏi tư duy của những người trước hết “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, tới những “nhạc trưởng” có khả năng kiến tạo tầm nhìn và tổ chức thực thi ở quy mô lớn.

Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) luật hóa cơ chế đặc thù cho những vị trí này đã mở đường cho Hà Nội có thể tự tin đi tìm nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước, chiêu mộ những CEO hàng đầu, những kiến trúc sư, kỹ sư đã từng thiết kế các thành phố thông minh trên thế giới về làm việc cho Thủ đô. Sự mạnh dạn này rất cần thiết để Hà Nội đi tắt đón đầu, tránh những vết xe đổ trong quy hoạch đô thị manh mún.

Chuyển đổi số, nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực

Sự phát triển bền vững của Hà Nội phải dựa trên một nền tảng nhân lực chất lượng cao và đáp ứng đúng xu thế của thời đại. Điểm d Khoản 1 (phát triển nguồn nhân lực số) và Điểm c Khoản 2 (hiện đại hóa trường cao đẳng trọng điểm, hỗ trợ học phí) trong Dự thảo Luật đã tạo nên sức hút của Hà Nội trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực.

Thứ nhất, việc tập trung vào “nhân lực số” khẳng định Hà Nội đã sẵn sàng và tiên phong trong cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Hà Nội nếu không có nhân lực số chất lượng chắc chắn sẽ ảnh hướng tới mục tiêu phát triển Chính quyền điện tử, Thành phố thông minh hay Kinh tế số của Thủ đô. Thứ hai, nội dung “đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm... chuẩn khu vực, quốc tế” và “hỗ trợ học phí” thể hiện sự thay đổi căn bản trong nhận thức về giáo dục nghề nghiệp của Thành phố. Một nền kinh tế bền vững sẽ không thể thiếu những người “thợ” kỹ thuật cao.

Do đó, Thành phố Hà Nội dùng ngân sách để định hướng nghề nghiệp, hỗ trợ trực tiếp người học vào các ngành nghề trọng điểm như công nghệ bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa, logistics... sẽ giải quyết triệt để tình trạng thừa thầy thiếu thợ, cung cấp nguồn cung lao động chất lượng, trực tiếp giải “cơn khát” của các nhà đầu tư FDI khi rót vốn vào các khu công nghệ cao tại Thủ đô Hà Nội.

Bước tiến vượt bậc đào tạo nhân tài

Điểm sáng của Điều 25 Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) còn thể hiện ở Điểm b, Khoản 2, khi cho phép sử dụng ngân sách Thành phố “hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề trong nước và tại cơ sở đào tạo ở nước ngoài cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của Thành phố và học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục, đào tạo trên địa bàn Thành phố”.

Việc sử dung ngân sách để đưa người đi tu nghiệp ở nước ngoài là một quyết định đúng đắn, bước tiến vượt bậc trong Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi). Tư duy này khẳng định ngân sách chi cho đào tạo không phải là tiêu sản, mà là tài sản sinh lời cao nhất. Bởi khi cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của Thành phố và học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục, đào tạo trên địa bàn Thành phố quay trở về, được đưa vào bộ máy chính quyền từ cấp cơ sở đến cấp Thành phố, sẽ tạo ra một cú hích bên trong, đưa bộ máy hành chính công thành một hệ sinh thái kiến tạo, phục vụ và hội nhập quốc tế.

Vĩ thanh

Có thể khẳng định, Điều 25 Dự thảo Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi) đã trao quyền tự quyết tối đa cho HĐND và UBND Thành phố Hà Nội trong việc tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao. Với thể chế vượt trội từ Luật Thủ đô 2024 (sửa đổi), Hà Nội đã sẵn sàng trở thành bến đỗ, là ngôi nhà của những tổng công trình sư, kiến trúc sư trưởng… và họ sẽ đóng góp trí tuệ, tài năng để Hà Nội vươn mình, bứt tốc mạnh mẽ nhưng bền vững trong thời kỳ phát triển mới cùng dân tộc Việt Nam./.