Danh họa Bùi Xuân Phái: Người họa sĩ tà i năng của thế kỷ XX

Giáo dục và Thời đại | 20/09/2013 12:42

(NHN) Sinh thời, cố Chủ tịch Ủy ban toà n quốc Liên hiệp các Hội VHNT Họa sĩ Vũ Giáng Hương đã gọi ông như vậy. Những bức tranh của danh họa Bùi Xuân Phái đửu mang phong cách riêng và  để lại những dấu ấn đặc biệt trong nửn mử¹ thuật Việt Nam.

Nghệ sĩ tà i hoa với tình yêu Hà  Nội

Danh họa Bùi Xuân Phái sinh ngà y 1.9.1920 tại Hà  Nội (là ng Kim Hoà ng, xã Vân Canh, tỉnh Hà  Đông cũ) - là ng quê nức tiếng cả nước với nghử vẽ tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng. Chính là ng Kim Hoà ng đã nuôi dườ¡ng tâm hồn, ấn tượng ngay từ tuổi thơ của danh họa Bùi Xuân Phái. Với những gam mà u rực rỡ, những hình vẽ kử³ thú gắn với là ng quê Việt Nam đã luôn theo suốt ông trong cuộc đời một nghệ sĩ, tạo nên niửm đam mê hội hoạ ngay từ ngà y còn thơ bé. Năm 1941, ông học Trường Cao đẳng Mử¹ thuật Аông Dương, cùng khóa Nguyễn Tư Nghiêm, Tạ Thúc Bình, Huử³nh Văn Gấm v.v... và  là  học trò của Giáo sư Iguimberty, họa sĩ Nam Sơn và  Tô Ngọc Vân... à”ng bắt đầu vẽ phố và  tham dự triển lãm Tokyo khi còn là  học sinh Trường Mử¹ thuật Аông Dương.

Sau Cách mạng Tháng Tám, danh họa Bùi Xuân Phái tham gia các hoạt động mử¹ thuật phục vụ cách mạng và  năm 1946, tại Triển lãm Mử¹ thuật tháng Tám, với mà u sắc lạ, hòa hợp chất liệu sơn dầu quánh bện lên vải trong những bức tranh của ông, Bùi Xuân Phái đã được trao giải thưởng Văn hóa cứu quốc. Trong một lần may mắn được gặp Bác Hồ, ông đã vẽ chân dung vị Chủ tịch nước và  được Người tặng chữ ký. Kháng chiến bùng nổ, danh họa Bùi Xuân Phái lên chiến khu, là m họa sĩ cho Báo Sống vui và  nhà  Thông tin, do nhà  thơ Nông Quốc Chấn phụ trách. à”ng còn tham gia dạy vẽ ở Hà  Nam, giảng dạy ở Trường Mử¹ thuật Việt Nam và  tiếp tục có tranh trong các triển lãm. Năm 1957, khi thôi dạy ở Trường Mử¹ thuật, ông bắt đầu vẽ vử phố cổ Hà  Nội và  vẽ tranh Hà  Nội chiến đấu.

Chính giai đoạn nà y cũng là m nên một dấu ấn trong sự nghiệp hội họa của Bùi Xuân Phái: khi ông nhận là m họa sĩ cho Аoà n Chèo Hà  Nội, đử tà i sân khấu chèo đã được ông nghiửn ngẫm, sáng tạo và  trở thà nh một dòng tranh đặc sắc của ông với hà ng loạt ký họa vử hoạt động của các diễn viên chèo sau cánh gà . Trong sự nghiệp sáng tác của mình, danh họa Bùi Xuân Phái đã vẽ nhiửu thể loại, nhiửu chân dung, phong cảnh, sinh hoạt khác nhau, phản ánh khá sinh động và  chân thật từng giai đoạn của dân tộc. Nhưng đử tà i phố cổ Hà  Nội là  đử tà i ông đã gắn bó hơn 40 năm, bởi đó là  nơi chứa đựng nhiửu kỷ niệm vui buồn, thăng trầm cuộc đời ông.

Họa sĩ Trần Khánh Chương, Chủ tịch Hội Mử¹ thuật Việt Nam khẳng định: Trong tranh của Bùi Xuân Phái, phố phường Hà  Nội không đơn điệu, mà  đa dạng vử hình sắc, thay đổi, khác lạ theo thời gian và  tâm tình người sáng tác. Hậu thế tụng xung ông không chỉ là  ông vua phố cổ, Bùi Xuân Phái còn được coi là  họa sĩ vẽ chân dung bậc thầy, là  người là m nản lòng bất kử³ họa sĩ nà o muốn cầm cọ vẽ vử chèo. Danh họa Bùi Xuân Phái qua đời ngà y 24.6.1988.

Những đóng góp của danh họa Bùi Xuân Phái thật lớn lao. Các tác phẩm của ông không chỉ mang lại cho cá nhân ông nhiửu giải thưởng từ các triển lãm mử¹ thuật toà n quốc, giải thưởng đồ họa Lepzich và  triển lãm mử¹ thuật Thủ đô v.v..., mà  còn đóng góp cho nửn mử¹ thuật nước nhà  những thà nh tựu vô giá khi ông là  một trong những người khai sáng cho mử¹ thuật Thủ đô.

Tà i năng, nhân cách lớn của Bùi Xuân Phái còn góp phần đà o tạo nhiửu danh họa cho Việt Nam. Ghi nhận công lao của ông, năm 1996, Chủ tịch nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh vử Văn học nghệ thuật đợt 1 cho danh họa Bùi Xuân Phái. Trước thửm Аại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội, HАNDTP đã quyết định đặt tên phố Bùi Xuân Phái tại khu đô thị mới Mử¹ Аình, để vinh danh ông - một nghệ sĩ tà i hoa với tình yêu Hà  Nội, đã gắn bó cả sự nghiệp sáng tạo hội họa của mình với Thủ đô yêu quý. Ngoà i ra còn một giải thưởng VHNT mang tên ông.

Thế giới Phái

Ngôi nhà  trong ngõ số nhà  87 phố Thuốc Bắc, Hà  Nội, nơi đã chứng kiến cuộc đời và  sự nghiệp của người họa sĩ lỗi lạc bậc thầy nà y, từ lúc ông sinh ra, lớn lên và  đến khi ông trút hơi thở cuối cùng để trở vử với cát bụi. Ngõ nhõ, phố nhử, nhưng bước và o trong Thế giới Phái, không gian bỗng rộng ra và  sinh động lạ thường bởi sắc mà u khi rực rỡ, khi trầm ấm trong tranh Phái. Tranh phố Phái - những bức tranh khổ nhử được treo dọc tường lối đi lên cầu thang.

Căn phòng nơi Thế giới Phái ngự trị cũng bừng sáng bởi sắc mà u ấm áp của vô số tranh được treo với mật độ dà y đặc trên bốn bức tường. Cảm giác thật tuyệt vời khi được ngắm tranh của người họa sĩ nổi tiếng, không phải ở những galery tranh chép, mà  ở chính nơi ông từng sống, từng miệt mà i cầm cọ, căng toan, pha mà u...Hà  Nội có rất nhiửu vẻ đẹp mà  mỗi vẻ đẹp lại thích hợp với mỗi người... Vử mà u sắc nó mang nhiửu mà u thời gian... Phố cổ, những căn nhà  cổ và o tranh rất dễ đẹp...

Trong hơn 40 năm là m nghệ thuật, danh họa Bùi Xuân Phái đã gắn bó với Thủ đô, những phố cổ Hà  Nội với tình cảm thiết tha, sâu đậm. à”ng yêu nghệ thuật truyửn thống sân khấu chèo và  đã có những tác phẩm đẹp vử sân khấu chèo. Những tranh của ông sáng tác vử phổ cổ Hà  Nội là  những tác phẩm mang đậm nét Hà  Nội cổ xưa, có giá trị nghệ thuật cao, có nhiửu sáng tạo mới và  có phong cách độc đáo của tác phẩm.

Cho đến nay, công chúng yêu tranh nói đến phố cổ còn gọi là  phố Phái, xứng với tà i năng và  lao động nghệ thuật của họa sĩ. Họa sĩ Bùi Thanh Phương - con trai họa sĩ Bùi Xuân Phái - đồng thời là  người gác cử­a thế giới Phái tự hà o viết những dòng cảm xúc vử người cha tà i hoa của mình: Tôi đã chứng kiến giây phút cuối cùng của ông và  không thể quên được cặp mắt ấy, cái nhìn choáng váng nghi hoặc ấy. à”ng tử ra bình thản và  dường như không luyến tiếc trần thế, nhưng trần thế luyến tiếc ông, người họa sĩ tà i hoa đã để lại dấu ấn đậm sâu của mình qua hà ng ngà n bức họa mà  ông đã để lại cho đời.

(0) Bình luận
  • Xã Bình Minh hòa dòng chảy mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026
    Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, Đảng ủy - HĐND - UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Bình Minh (TP Hà Nội) đã, đang tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, nghệ thuật đặc sắc trên địa bàn. Trong đó, Hội thi “Tài - Sắc Bình Minh” do UBND xã Bình Minh tổ chức, diễn ra tối 22/11 tại Trường Tiểu học và THCS Xanh Tuệ Đức (khu đô thị Thanh Hà) được xem là hoạt động điểm nhấn.
  • Hà Nội công bố các quyết định về công tác cán bộ
    Sáng 20-11, tại Thành ủy Hà Nội, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Trọng Đông chủ trì Hội nghị công bố các quyết định của Ban Thường vụ Thành ủy về công tác cán bộ đối với 3 đồng chí.
  • Phú Nghĩa quảng bá tinh hoa làng nghề truyền thống mừng Ngày Văn hoá Việt Nam
    Thông tin từ UBND xã Phú Nghĩa (TP Hà Nội), hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) năm 2026, chính quyền địa phương sẽ tổ chức Tuần lễ Văn hóa Phú Nghĩa năm 2026, chủ đề “Hương sắc làng nghề - Hội tụ tinh hoa” với nhiều hoạt động trọng tâm từ ngày 20 – 23/11 tại khu sinh thái ở thôn Thanh Sơn.
  • Phường Cửa Nam tổ chức tọa đàm sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”
    Ngày 18/11, tại Thư viện Trường Tiểu học Quang Trung, UBND phường Cửa Nam phối hợp với Công ty Cổ phần Xuất bản Khoa học và Giáo dục Thời Đại (TIMES) tổ chức chương trình tọa đàm về cuốn sách “Tin ở giáo viên – Phương thức Phần Lan tạo lập trường học đẳng cấp thế giới”. Đây là một trong những hoạt động thiết thực trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026).
  • Xã Trung Giã long trọng tổ chức kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
    Để phát huy vai trò của cộng đồng dân cư trong xây dựng, củng cố khối Đại đoàn kết toàn dân tộc, gắn hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam với đời sống Nhân dân. Ngày 18/11, Đảng ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Trung Giã (Hà Nội) đã long trọng tổ chức Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 và kỷ niệm 96 năm Ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (18/11/1930 – 18/11/2026).
  • Phường Hồng Hà gặp mặt, biểu dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11
    Chiều 17/11, tại Hội trường UBND phường Hồng Hà, Hội nghị gặp mặt, biểu dương các điển hình tiên tiến, nhà giáo tiêu biểu ngành Giáo dục đã diễn ra trong không khí trang trọng, ấm áp. Đây là hoạt động ý nghĩa nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), nhằm tri ân các thế hệ nhà giáo, tôn vinh những đóng góp xuất sắc và khơi dậy khát vọng đổi mới, sáng tạo trong sự nghiệp trồng người.
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Thủ đô Hà Nội tưng bừng mở hội Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026
    Sáng 21/11 tại sân khấu trước Tượng đài Đức Vua Lý Thái Tổ bên hồ Gươm, Thành ủy – HĐND - UBND - Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội long trọng tổ chức Lễ khai mạc chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội năm 2026.
  • "Giữ trọn lòng son": Những chuyện tình chạm tới trái tim nhiều thế hệ
    Chào mừng kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11, Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội chỉ đạo Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò tổ chức trưng bày chuyên đề "Giữ trọn lòng son". Trưng bày tái hiện những câu chuyện tình yêu đôi lứa son sắt trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
  • Nhìn lại mỹ thuật thời kỳ Đổi mới
    Không phải chỉ đến khi công cuộc Đổi mới được chính thức phát động năm 1986, mỹ thuật Việt Nam mới bắt đầu chuyển mình. Từ đầu những năm 1980, những thay đổi trong tư duy sáng tác, cách tổ chức đời sống nghệ thuật và quan niệm về quyền của người nghệ sĩ đã âm thầm diễn ra. Art talk “Mỹ thuật thời Đổi mới: Một cuộc chuyển mình từ bên trong” do A&V Art Space tổ chức mới đây với sự tham gia của nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng và họa sĩ, nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Quân cùng đông đảo công chúng yêu nghệ thuật
  • Trường Nguyễn Siêu đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì nhân dịp 35 năm thành lập
    Nhân kỷ niệm 35 năm xây dựng và phát triển, Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhì lần thứ hai. Đây là sự ghi nhận đối với những nỗ lực bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên và học sinh trong hành trình đổi mới giáo dục, nâng cao chất lượng đào tạo và hội nhập quốc tế.
  • Tây Hồ lan tỏa giá trị di sản đến gần hơn với bạn bè quốc tế
    Với chủ đề “Tây Hồ – Di sản kết nối năm châu”, chiều 20/11, UBND phường Tây Hồ (Hà Nội) tổ chức chương trình giao lưu văn hóa, hữu nghị quốc tế và quảng bá điểm đến, ra mắt Trung tâm Thông tin du lịch Tây Hồ, giới thiệu sản phẩm du lịch và đưa vào vận hành mô hình Tuyến phố bảo đảm ATTP Nguyễn Đình Thi.
Đừng bỏ lỡ
  • Đưa văn hóa thực sự thành sức mạnh nội sinh, nguồn lực và động lực phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới
    Đồng chí Vũ Đại Thắng - Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nhấn mạnh: Với truyền thống ngàn năm văn hiến và anh hùng, tinh thần đoàn kết, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng đổi mới, sáng tạo, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thủ đô quyết tâm xây dựng Hà Nội ngày càng văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; xứng đáng là trái tim của cả nước, là trung tâm văn hóa tiêu biểu của dân tộc. Hà Nội quyết tâm đưa văn hóa thực sự trở thành sức mạnh, nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô và nguồn cảm hứng cho những khát vọng vươn lên trong kỷ nguyên mới.
  • [Podcast] Truyện ngắn: Chiến tranh (Kỳ 1)
    Cựu binh A.R.M. rất nhớ cái ngày ở trong khu rừng vùng cao nguyên. Trời càng trưa càng nắng như đổ lửa. Căn hầm dã chiến nóng hầm hập, mồ hôi rịn ra ướt đầm, đã có những thằng không chịu được, cởi trần trùng trục mặc kệ đạn bom tứ phía. Không hiểu cảnh này còn diễn tiếp đến bao giờ? Hy vọng còn sống sót hết sức mong manh...
  • [Video] Khắc họa ý chí quật cường của các chiến sĩ cách mạng và khát vọng tự do của dân tộc
    Nhân kỷ niệm Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam (23/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11), Ban Quản lý Di tích Nhà tù Hỏa Lò giới thiệu tới công chúng Thủ đô, du khách trong nước và quốc tế, trưng bày chuyên đề “Giữ trọn lòng son”, tái hiện 6 câu chuyện tình yêu đôi lứa gắn liền với lý tưởng cách mạng nơi ngục tối.
  • Văn hóa gia đình người Hà Nội là tiêu biểu cho những nét đẹp văn hoá Việt Nam
    GS.TS Lê Thị Quý (Quỹ Văn hiến Việt Nam) nhận định, văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội là biểu trưng cho những điều tốt đẹp của văn hóa gia đình nhiều vùng miền. Những nghiên cứu về Thăng Long - Hà Nội đã cho thấy bản thân văn hóa gia đình Thăng Long - Hà Nội không phải là sự phản ánh lại những đặc điểm về cuộc sống, lao động sinh hoạt của một vùng Thăng Long mà chính là tinh hoa của văn minh chung của người Việt.
  • “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo”
    Ngày 20/11/2026, sự kiện “Hà Nội qua từng nét vẽ: Những góc nhìn giao thoa sáng tạo” diễn ra tại số 49 Trần Hưng Đạo (Cửa Nam, Hà Nội) với sự tham gia của họa sĩ người Pháp gốc Việt Melody Ung. Chương trình nằm trong khuôn khổ Lễ hội thiết kế sáng tạo 2026 giới thiệu đến công chúng và các nghệ sĩ về bản sắc Việt Nam thông qua thực hành nghệ thuật.
  • Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên: Người bạn đồng hành với tuổi thơ
    Nhà giáo - nhà văn Lê Phương Liên là cây bút rất quen thuộc với đông đảo bạn đọc, đặc biệt là bạn đọc nhỏ tuổi. Sau nhiều năm đứng lớp, chị chuyển sang làm biên tập viên, rồi đảm nhiệm cương vị Trưởng ban Văn học Thiếu nhi của Hội Nhà văn Việt Nam. Tôi đã biết đến các tác phẩm của chị từ lâu, nhưng mãi đến gần đây, khi cùng sống trong một khu chung cư, chúng tôi mới có dịp thường xuyên gặp gỡ, giao lưu. Tôi dành cho chị nhiều tình cảm quý mến bởi thái độ thân thiện, hòa đồng và đặc biệt là những cống hiến
  • Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải: “HANIFF 2026 là cơ hội lớn cho giới làm phim, làm nghề điện ảnh Việt Nam”
    Liên hoan phim Quốc tế Hà Nội 2026 (HANIFF lần thứ VIII) quy tụ nhiều bộ phim chất lượng được tuyển chọn từ các nền điện ảnh trên thế giới. Để những tác phẩm xuất sắc này có mặt tại Liên hoan, công tác tuyển chọn được tiến hành công phu, kỹ lưỡng từ nhiều tháng trước. Tạp chí Người Hà Nội có cuộc trò chuyện với đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải - Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển HANIFF 2026 để hiểu rõ hơn về công việc hậu cần này.
  • Chương trình “Muôn sắc Việt Nam” tại Hà Nội khẳng định sức hút với công chúng
    Chỉ ít phút sau khi Ban tổ chức chương trình nghệ thuật đặc biệt “Muôn sắc Việt Nam: Văn hóa soi đường - Non sông hòa nhịp” chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026, mở cổng đăng ký vé trực tuyến vào 10 giờ sáng 19/11, toàn bộ vé trực tuyến miễn phí xem chương trình đã được đăng ký hết. Qua đó cho thấy “Muôn sắc Việt Nam” có sức hút rất lớn đối với công chúng.
  • Văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên vùng
    GS.TS Nguyễn Văn Kim - Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam nhận định, truyền thống văn hóa Thăng Long - Hà Nội luôn có sự kết nối chặt chẽ với cách tiếp cận, tâm thế liên, xuyên vùng. Là trung tâm văn hóa tiêu biểu của đất nước, Thăng Long là nơi lọc chọn, thử thách, đào luyện những tài năng, bậc anh kiệt. Tài năng, cống hiến và trước tác của họ đã phát triển trên đất Thăng Long và làm rạng danh cho truyền thống văn hiến Thăng Long.
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
Danh họa Bùi Xuân Phái: Người họa sĩ tà i năng của thế kỷ XX
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO