Con đường nhựa đầu tiên ở Hà  Nội

Thực dân Pháp sau khi chiếm được 6 tỉnh Nam Kử³ trong thời gian từ năm 1862 đến năm 1867 đã bắt đầu tiến hà nh âm mưu đánh chiếm cả nước ta trong đó Hà  Nội là  một mục tiêu quan trọng mà  bọn chúng hướng tới khi tiến quân ra Bắc Kử³. Sau  khi ký hòa ước năm 1874 với triửu đình Huế, thực dân Pháp buộc phải trao trả thà nh Hà  Nội và  rút hết quân vử Nam Kử³.

Tuy nhiên, nhằm chuẩn bị cho một cuộc tiến công Bắc Kử³ lần 2, một trong những vấn đử cấp thiết của bọn chúng là  phải là m gấp một con đường to, rộng, đủ độ bửn để vận chuyển mọi thiết bị quân sự, quần áo, thuốc men, đồ hộp tiếp tế từ miửn Nam ra, lập kho trung chuyển trong tòa thà nh cổ. Kể từ đó, chúng đủ trang bị cho quân lính mở các cuộc hà nh quân đánh dẹp các cuộc nổi dậy ở nhiửu nơi của dân chúng Bắc Hà  đang nô nức hưởng ứng hịch Cần Vương của nhà  vua trẻ yêu nước Hà m Nghi, kêu gọi toà n dân đứng dậy đánh đuổi ngoại xâm, già nh lại giang sơn cho đất nước.

Con đường rải nhựa được chọn ở vị trí thuận lợi cho việc vận chuyển theo đường sông vì nó gần với khu căn cứ thủy quân - một vùng ở đê sông Hồng từ khu vực Nhà  hát Lớn đến Viện quân y 108 hiện nay mà  thực dân Pháp đã chiếm cứ đử là m cầu nối quân sự, đón quân xâm lược từ miửn Nam ra.

Phố Trà ng Tiửn ngà y nay

Con đường nhựa đầu tiên nối liửn phố Trà ng Tiửn và  Trà ng Thi, hai con phố nổi tiếng của Hà  Nội thời đó. Phố Trà ng Tiửn xưa kia là  một xưởng đúc tiửn của nhà  Nguyễn đầu thế kỷ 19, nó có tên gọi Nôm là  Trường Tiửn, chính là  nguồn gốc của cái tên Trà ng Tiửn. Theo sử­ liệu, tới năm 1887 thì xưởng đúc tiửn bị phá bử. Chính quyửn Pháp chia lại đất để xây dựng các cử­a hiệu. Vậy là  từ đó, Trà ng Tiửn trở thà nh một con phố nhộn nhịp. Ở đây sau nà y xuất hiện cử­a hà ng Bách hóa tổng hợp Trà ng Tiửn nổi tiếng và  bây giử là  Trung tâm Trà ng Tiửn Plaza.

Còn gọi là  phố Trà ng Thi vì trường thi Hương xưa đặt tại đây... Theo nhà  nghiên cứu Doãn Kế Thiện thì: Trường thi nà y lập từ đời nhà  Lê. Những thí sinh đỗ trường nà y là  Hương cống và  Sinh đồ (tức Cử­ nhân và  Tú tà i). Thông thường thì cứ một Cử­ nhân thi lấy thêm ba Tú tà i (tức lệ nhất cử­ tam tú). Ai đỗ Hương cống rồi mới được dự khoa thi Tiến sử¹, tức thi Hội và  sau đó thi Аình. Аến bản triửu (triửu Nguyễn) các đời vua cũng lấy trường thi Hương ấy để kén nhân tà i....

Ngà y mở cử­a trường để học trò và o thi, loa to lên những câu: Báo ân giả tiên nhập, báo oán giả thứ nhập, sử¹ tử­ thứ thứ nhập, nghĩa là  mời những linh hồn đến báo ân nghĩa và o trước, tiếp đó là  hồn báo oán, rồi học trò mới lần lượt và o trường thi. Mỗi thí sinh đửu mang theo lửu chõng và  ống quyển, đến lô dà nh cho mình, căng lửu, đặt chõng, lấy giấy bút ra chuẩn bị đi lấy đầu bà i vử mà  thi...

Góc phố Trà ng Tiửn xưa

Sau khi bãi bử lệ thi cũ, Trà ng Thi đã không còn là  nơi thi cử­ của các sĩ tử­. Thực dân Pháp đã tiến hà nh xây dựng con đường lát đá rải nhựa đầu tiên ở Hà  Nội tại những phố nà y theo công nghệ là m đường ở châu à‚u thời đó. Phương pháp nà y xuất hiện ở châu à‚u từ năm 1830 lấy tên nhà  phát minh ra nó là  Mac Adam để gọi những con đường là m theo phương pháp nà y là  đường Macadamce. Phương pháp là m đường nhựa nà y bao gồm các công đoạn phủ lấp mặt đường bằng đá dăm các cỡ với cát, lèn chặt với nhau bằng phương tiện xe lu nén mặt đường. Nguồn lao động sử­ dụng trong việc xây dựng con đường nhựa đầu tiên nà y hoà n toà n là  lao động khổ sai cườ¡ng bức của thực dân Pháp đối với đồng bà o ta. Số đông đồng bà o bị giặc Pháp bắt trong các cuộc cà n quét ở nhiửu nơi đưa vử Hà  Nội gán cho là  tù binh chiến tranh. Hoặc chính gốc người Hà  Nội vì bất hợp tác, chống đối lại với bọn Pháp nên bị chúng ghép và o loại tù thường phạm hoặc tù khổ sai".

Họ phải là m quần quật từ sáng tinh mơ đến tối mịt: lấp ao hồ, phá nhà , chặt cây, gióng thẳng đường, san nửn, đầm đất, đẩy những chiếc xe lu to bằng một gian nhà , bánh sắt rất nặng nhọc rồi rải nhựa nóng. Bọn cai ngục là  những tên thổ phỉ rất hung ác, lúc nà o cũng sẵn sà ng giáng xuống đầu lưng họ như những tận mưa roi, gậy gộc thâm tím thịt da. Ban ngà y đã vậy, ban đêm họ bị nhốt và o ngục tối có sẵn trong tòa thà nh.

Con đường nước mắt và  máu của đồng bà o ta “ con đường nhựa đầu tiên ở Hà  Nội đã hình thà nh và o năm 1888. Sau khi vua Аồng Khánh hạ bút, đóng triện nhượng hẳn đất và  dân Hà  Nội trong phạm vi năm cử­a ô cho Pháp, tức là  trao cho chúng quyửn cai trị trực tiếp bằng luật pháp của chúng ngay tại Hà  Nội mà  cai trị Hà  Nội là  một viên thống đốc Pháp, dân Hà  Nội gọi là  dân bảo hộ thì lại có thêm nhiửu con đường thấm máu và  nước mắt của đồng bà o ta trên mảnh đất Hà  Thà nh.

Ngà y nay, con đường từ Nhà  hát Lớn Hà  Nội qua Trà ng Tiửn, kéo dà i đến phố Trà ng Thi là  một trong những con phố đẹp nằm trong trung tâm Thủ đô Hà  Nội. Mặc dù nó được ra đời từ âm mưu xâm lược đen tối của thực dân Pháp nhưng nó vẫn trở thà nh con đường gần gũi của người dân sống trong thủ đô Hà  Nội.