Xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật trong đời sống xã hội Thủ đô

Nuôi dưỡng ý thức thượng tôn pháp luật

Trong đời sống xã hội, pháp luật không chỉ là hệ thống các quy tắc bắt buộc phải tuân thủ mà còn là một thành tố quan trọng của văn hóa ứng xử. Khi ý thức tôn trọng Hiến pháp và pháp luật trở thành chuẩn mực trong hành động của mỗi cá nhân, tổ chức, việc chấp hành pháp luật sẽ từng bước chuyển từ yêu cầu bên ngoài thành ý thức tự giác.

Trên tinh thần đó, Kế hoạch số 96-KH/TU xác định tiếp tục quán triệt, thực hiện có hiệu quả Chỉ thị số 32-CT/TW và Kết luận số 80-KL/TW, tạo chuyển biến mạnh mẽ về chất lượng công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; xây dựng ý thức, hình thành thói quen học tập, tìm hiểu pháp luật, nâng cao ý thức tự giác, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức và Nhân dân Thủ đô.

Kế hoạch đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong tình hình mới; bảo đảm sự đồng bộ, xuyên suốt giữa phổ biến, giáo dục pháp luật với xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật. Công tác này được đặt trong mối liên hệ chặt chẽ với xây dựng Đảng, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên, phát huy vai trò nêu gương, nhất là của người đứng đầu; qua đó góp phần xây dựng tổ chức đảng và hệ thống chính trị Thành phố trong sạch, vững mạnh.

Đáng chú ý, Kế hoạch xác định xây dựng văn hóa thượng tôn pháp luật phải gắn với đạo đức công vụ, kỷ luật, kỷ cương hành chính và thực hiện dân chủ ở cơ sở. Thượng tôn Hiến pháp và pháp luật được xác định trở thành chuẩn mực ứng xử của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức và Nhân dân.

Đổi mới cách đưa pháp luật đến với người dân

Để pháp luật thực sự đi vào đời sống, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được yêu cầu đổi mới toàn diện cả về nội dung, hình thức và phương pháp. Nội dung tuyên truyền tập trung vào những quy định pháp luật mới của Trung ương và Thành phố; những nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế - xã hội; các vấn đề có tác động lớn đến xã hội, được dư luận quan tâm và liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ của công dân, quyền hạn, trách nhiệm của cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức.

Cùng với đổi mới nội dung, phương thức truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật được định hướng theo hướng ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Kế hoạch đề cập việc khai thác hiệu quả các cổng, trang thông tin điện tử, hệ thống thông tin về pháp luật, hệ thống loa truyền thanh ở cơ sở, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và các phương tiện truyền thông đa phương tiện.

Việc phổ biến, giáo dục pháp luật cũng được định hướng gần dân, sát cơ sở, chú trọng những nhóm đối tượng cần được quan tâm như học sinh, sinh viên, người lao động tự do, các nhóm đặc thù, yếu thế, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Mục tiêu là bảo đảm mọi người dân có điều kiện tiếp cận pháp luật một cách công bằng, thuận lợi.

Trong quá trình đó, vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp và Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội được phát huy trong truyền thông chính sách, phổ biến, giáo dục pháp luật. Kế hoạch đồng thời khuyến khích xây dựng và nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả, phù hợp với từng chủ đề và từng nhóm đối tượng, phát huy phương châm “mỗi người dân là một tuyên truyền viên trong cộng đồng dân cư”.

Từ phổ biến pháp luật đến xây dựng văn hóa tuân thủ

Một điểm đáng chú ý của Kế hoạch số 96-KH/TU là đặt công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong mối quan hệ trực tiếp với xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong toàn xã hội. Đây không chỉ là việc truyền đạt quy định pháp luật mà còn hướng tới hình thành nhận thức, thái độ và hành vi phù hợp với pháp luật trong đời sống hằng ngày.

Theo đó, các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền và người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị được yêu cầu quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; phát huy tính gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu trong chấp hành pháp luật, kỷ luật và kỷ cương hành chính. Những tổ chức, cá nhân có thành tích trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được kịp thời biểu dương, khen thưởng, tôn vinh; đồng thời khuyến khích xây dựng, nhân rộng các mô hình điển hình về văn hóa tuân thủ pháp luật.

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc đưa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về cơ sở, gắn với xây dựng xã, phường đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; đồng thời kết nối với hòa giải ở cơ sở, trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật, tiếp công dân, giải quyết thủ tục hành chính, khiếu nại, tố cáo. Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội được phát huy vai trò trong vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, giám sát thi hành pháp luật, tham gia phản biện xã hội và kiến nghị sửa đổi những quy định không còn phù hợp.

Để tạo nền tảng lâu dài, Thành phố đặt yêu cầu bảo đảm nguồn lực cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nhất là ở cấp xã và đối với các nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế; nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, hòa giải viên ở cơ sở; tăng cường bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng truyền thông chính sách và kỹ năng số.

Từ những định hướng đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được đặt trong một cách tiếp cận rộng hơn: không chỉ giúp người dân biết pháp luật, hiểu pháp luật và chấp hành pháp luật, mà từng bước hình thành thói quen ứng xử theo pháp luật, xây dựng môi trường xã hội đề cao kỷ cương, trách nhiệm và sự tôn trọng các chuẩn mực chung. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa lành mạnh, văn minh và nâng cao chất lượng quản trị xã hội trên địa bàn Thủ đô./.