Tình trạng quá tải tại các bến xe: Luẩn quẩn bà i toán quy hoạch

Sự lộn xộn, quá tải tại BX nà y thời gian qua có những nguyên nhân như: Đô thị hóa quá nhanh, dịch chuyển dân số tới khu vực mới phát triển; bất cập vử cơ chế quản lý; sự chậm trễ trong việc lập quy hoạch và triển khai xây dựng các BX mới. Đây chính là bà i học kinh nghiệm để Hà Nội quản lý mạng lưới BX và hoạt động vận tải khách liên tỉnh được tốt hơn...

Bình quân mỗi ngà y Bến xe Mử¹ Đình có gần 1.000 lượt xe xuất bến, gây nên sự quá tải trầm trọng. Ảnh: Như à

Bất cập vử cơ chế quản lý

Việc BX Mử¹ Đình lộn xộn và quá tải đã diễn ra từ lâu, trở thà nh một trong những điểm nóng gây bức xúc trong dư luận. Mọi chuyện cà ng trở nên "nóng" hơn khi Sở GTVT Hà Nội rục rịch triển khai kế hoạch điửu chỉnh, sắp xếp lại hoạt động của hơn 300 lượt xe khách liên tỉnh vử các BX khác trên địa bà n thà nh phố (TP). Kế hoạch nà y vấp phải sự phản đối của nhiửu đơn vị vận tải.

Giải thích vử nguyên nhân quá tải, ông Nguyễn Hoà ng Linh, Phó Giám đốc Sở GTVT Hà Nội cho rằng: BX Mử¹ Đình đi và o hoạt động từ năm 2004 với diện tích khoảng 1,98ha, công suất thiết kế đáp ứng khoảng 300 lượt xe/ngà y. Những năm gần đây, do tốc độ đô thị hóa nhanh, nhiửu khu đô thị, chung cư cao tầng mọc lên tại khu vực Từ Liêm, Thanh Xuân, Cầu Giấy... với tốc độ tăng dân số cơ học quá nhanh khiến cho nhu cầu đi lại tăng cao. Sau gần 10 năm đưa và o khai thác, bến bị quá tải trầm trọng, bình quân mỗi ngà y có từ 920 đến 950 lượt xe xuất bến. Ngà y cao điểm dịp lễ, tết là 1.233 lượt xe/ngà y, gấp 4 lần công suất thiết kế.

Trong văn bản số 110A/BC-UBND báo cáo Thủ tướng Chính phủ, UBND TP cho biết: Theo quy hoạch mạng lưới điểm đỗ xe và bãi đỗ xe công cộng trên địa bà n đến năm 2020, BX Mử¹ Đình quy mô 3,5ha được triển khai xây dựng nhằm di chuyển BX Kim Mã và một phần hỗ trợ cho BX Gia Lâm, Giáp Bát. Tuy nhiên, hiện nay bến chỉ đạt 1,98ha nên không đáp ứng được nhu cầu đi lại tăng nhanh của hà nh khách dẫn đến tình trạng quá tải. Tình trạng quá tải còn có nguyên nhân từ việc cấp phép cho các tuyến xe hoạt động. Theo Quyết định 16/2007/QĐ-BGTVT của Bộ GTVT, Sở GTVT các tỉnh, TP khác được chấp thuận khai thác tuyến cố định, bổ sung xe và o tuyến cho doanh nghiệp (DN) trên địa bà n mà không cần hiệp thương của Sở GTVT Hà Nội. Từ văn bản nà y, nhiửu DN vận tải đã và o bến Mử¹ Đình, đưa số lượng xe hoạt động tại đây lên hơn 1.000 xe/ngà y. Trước tình thế nà y, tháng 10-2009 (khi BX Yên Nghĩa-Hà Đông được đưa và o khai thác), Sở GTVT Hà Nội đã có văn bản gửi Bộ GTVT, Tổng cục Đường bộ Việt Nam và các Sở GTVT địa phương vử việc tạm thời không bổ sung mới, đăng ký mới phương tiện và o BX Mử¹ Đình. Song đến tháng 9-2010, Bộ GTVT mới quy định việc chấp thuận mở tuyến, công bố tuyến, ngừng hoạt động tuyến và phương tiện vận tải hà nh khách bằng xe ô tô theo tuyến cố định và o BX Mử¹ Đình thuộc thẩm quyửn của Sở GTVT Hà Nội.

Sự lộn xộn, quá tải ở Bến xe Mử¹ Đình đã trở thà nh điểm nóng, gây bức xúc trong dư luận. Ảnh: Lê Tuấn

Khẩn trương điửu chỉnh luồng, đầu tư xây dựng bến mới

Theo UBND TP Hà Nội, với BX Mử¹ Đình, Sở GTVT Hà Nội chưa thường xuyên rà soát biểu đồ, tần suất chạy xe của các đơn vị để điửu chỉnh cho phù hợp với hoạt động của bến. Việc thanh tra, kiểm tra hoạt động của bến chưa quyết liệt, thường xuyên. Công ty Quản lý BX Hà Nội, đơn vị trực tiếp khai thác bến buông lửng quản lý trong thời gian dà i, dẫn đến tình trạng bến hoạt động lộn xộn, nhếch nhác.

Nhiửu chuyên gia giao thông nhấn mạnh, không chỉ BX Mử¹ Đình mà nhiửu bến khác như Giáp Bát, Gia Lâm cũng đang bị quá tải. Điửu nà y có nguyên nhân chủ yếu từ nhu cầu đi lại của người dân tăng cao trong khi quá chậm trễ đầu tư mở rộng, xây dựng mới các BX và bến Mử¹ Đình là một ví dụ điển hình.

Theo Quy hoạch mạng lưới điểm đỗ xe và bãi đỗ xe công cộng trên địa bà n đến năm 2020 (ban hà nh năm 2003), đến năm 2020, tổng diện tích các BX của Hà Nội và o khoảng 28ha nhưng hiện mới đạt 15,9ha trong khi tổng dân số đã vượt cao so với dự báo của năm 2003. Để bảo đảm trật tự an toà n giao thông, mử¹ quan đô thị, phục vụ tốt nhất nhu cầu đi lại của người dân, cấp thiết phải triển khai sớm việc đầu tư xây dựng các BX mới; cải tạo, mở rộng các bến hiện có nếu phù hợp với quy hoạch. Trước mắt, chấn chỉnh công tác quản lý hoạt động của các BX cũng như vận tải hà nh khách liên tỉnh; sắp xếp, điửu chỉnh luồng tuyến một cách phù hợp, bảo đảm quyửn lợi của DN cũng như thuận lợi cho việc đi lại của hà nh khách.

Từ đầu tháng 6-2013, TP đã chỉ đạo Sở GTVT kiểm tra công tác quản lý tại BX Mử¹ Đình; phối hợp công an giải tửa dứt điểm BX "dù" phía sau bến nà y, tập trung xử lý xe khách chạy vòng vo, chạy sai lộ trình... Tổng Công ty Vận tải Hà Nội kiểm tra chặt chẽ xe ra và o bến, giải tửa hà ng quán; phối hợp công an và chính quyửn địa phương giữ gìn an ninh trật tự tại bến. Một tháng qua, BX Mử¹ Đình đã cơ bản hết lộn xộn. Vử việc điửu chỉnh luồng tuyến, Sở GTVT Hà Nội đang tổ chức điửu chuyển hơn 300 lượt xe từ Mử¹ àình vử các bến khác, đồng thời, tiếp nhận 77 lượt xe đi các tỉnh phía Bắc từ các bến khác vử Mử¹ àình để tránh chồng chéo.

Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo đã chỉ đạo Tổng Công ty Vận tải Hà Nội đẩy nhanh tiến độ mở rộng BX Mử¹ àình theo đúng quy hoạch. Sở GTVT phối hợp Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội rà soát quử¹ đất các dự án bất động sản chưa đầu tư, vận động, khuyến khích chủ đầu tư xây dựng bến xe tạm để giải quyết nhu cầu BX. Rà soát quy hoạch, bổ sung thêm BX mới ở khu vực ngoà i và nh đai 3, và nh đai 4, bảo đảm phù hợp quy hoạch, thuận tiện việc đi lại của người dân...