Thúc đẩy an sinh xã hội, trao quyền và tạo cơ hội hòa nhập xã hội cho người khuyết tật

Thực hiện Chỉ thị số 14-CT/TU ngày 04/05/2026 của Ban Thường vụ Thành ủy, Hà Nội đang tập trung nâng cao trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị nhằm chăm lo và bảo vệ quyền lợi cho người khuyết tật với mục tiêu xây dựng một môi trường sống văn minh, nhân văn, nơi người khuyết tật có đầy đủ điều kiện để chủ động hòa nhập bình đẳng vào cộng đồng. Thành phố đã đề ra các mục tiêu cụ thể, toàn diện về giáo dục bình đẳng, hỗ trợ y tế, đào tạo nghề, tạo sinh kế và bảo đảm 100% công trình xây mới có lối tiếp cận thuận tiện. Phương thức hỗ trợ cũng có sự dịch chuyển mạnh mẽ từ bảo trợ y tế sang tiếp cận xã hội, ứng dụng chuyển đổi số nhằm xóa bỏ định kiến và trao quyền tự lực cho đối tượng yếu thế. Đồng thời, các giải pháp phòng ngừa khuyết tật từ gốc, trợ giúp pháp lý miễn phí và bảo vệ an toàn cho phụ nữ, trẻ em khuyết tật cũng được triển khai đồng bộ.

90% trẻ khuyết tật ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục bình đẳng

Trong công tác chăm sóc sức khỏe và phục hồi chức năng, thành phố phấn đấu đạt 90% người khuyết tật được tiếp cận các dịch vụ y tế dưới nhiều hình thức; 85% trẻ sơ sinh đến 6 tuổi được sàng lọc để phát hiện sớm khuyết tật bẩm sinh hoặc rối loạn phát triển nhằm can thiệp kịp thời; 70% trẻ em và người khuyết tật có nhu cầu được hỗ trợ phẫu thuật chỉnh hình, phục hồi chức năng và cung cấp dụng cụ trợ giúp phù hợp, đồng thời 70% người khuyết tật được tiếp cận dịch vụ tư vấn, hướng dẫn phục hồi chức năng tương ứng.

Về giáo dục, đào tạo nghề và giải quyết việc làm, chỉ tiêu đặt ra là 90% trẻ khuyết tật ở độ tuổi mầm non và phổ thông được tiếp cận giáo dục bình đẳng. Bên cạnh đó, 80% người khuyết tật có nhu cầu và đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ đào tạo nghề, tạo việc làm ổn định, và 100% đối tượng có nhu cầu, đủ điều kiện được tiếp cận nguồn vốn vay với lãi suất ưu đãi theo quy định.

Đối với việc nâng cao năng lực tiếp cận hạ tầng, giao thông và công nghệ, thành phố yêu cầu 100% công trình xây mới và 50% công trình cũ – bao gồm trụ sở cơ quan nhà nước, nhà ga, bến xe, bến tàu, cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở giáo dục, dạy nghề, công trình văn hóa, thể thao và nhà chung cư xây mới – phải bảo đảm các điều kiện tiếp cận cho người khuyết tật. Đồng thời, 50% người khuyết tật có nhu cầu tham gia giao thông được sử dụng phương tiện đạt quy chuẩn kỹ thuật tiếp cận hoặc dịch vụ trợ giúp tương đương, đi kèm với việc bảo đảm thực hiện đầy đủ các chính sách miễn, giảm giá vé. Song song đó, 80% người khuyết tật được bảo đảm quyền tiếp cận, sử dụng các dịch vụ công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại.

Trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và đời sống xã hội, hệ thống chỉ tiêu hướng tới mục tiêu 70% xã, phường thành lập được Câu lạc bộ thể dục thể thao dành cho người khuyết tật, thu hút 15% đối tượng tham gia tập luyện; 20% người khuyết tật được hỗ trợ tham gia các hoạt động văn hóa, biểu diễn nghệ thuật; và 100% thư viện công cộng tổ chức không gian đọc chuyên biệt với đầy đủ tiện ích tiếp cận. Đặc biệt, 100% người khuyết tật gặp khó khăn về tài chính được cung cấp dịch vụ pháp lý miễn phí khi có nhu cầu; 100% phụ nữ khuyết tật nhận được sự trợ giúp dưới các hình thức khác nhau; và phấn đấu 100% xã, phường xây dựng được tổ chức, nhóm nòng cốt hoặc đầu mối đại diện cho người khuyết tật tham gia vào các hoạt động cộng đồng.

Để tạo nền tảng vững chắc cho công tác trợ giúp, thành phố chú trọng nâng cao năng lực cho cả hệ thống hỗ trợ với mục tiêu 70% cán bộ làm công tác chuyên trách được tập huấn chuyên môn; 50% gia đình có người khuyết tật được hướng dẫn kỹ năng, phương pháp chăm sóc phục hồi chức năng tại nhà; và 40% người khuyết tật được trang bị đầy đủ các kỹ năng sống thiết yếu để chủ động hòa nhập.

Xóa bỏ định kiến, trao quyền cho đối tượng yếu thế

Để thực hiện hiệu quả công tác an sinh xã hội, thành phố tập trung triển khai đồng bộ các nhóm nhiệm vụ và giải pháp mang tính chiến lược, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ của toàn hệ thống chính trị.

Trước hết, công tác phòng ngừa và giảm thiểu số người khuyết tật mới được xác định là nhiệm vụ cốt lõi nhằm chủ động ngăn chặn khuyết tật ngay từ gốc. Thành phố tăng cường dịch vụ chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, đẩy mạnh sàng lọc trước sinh, sơ sinh, nâng cao tỷ lệ tiêm chủng mở rộng và quản lý tốt các bệnh nguy cơ di chứng. Đồng thời, các giải pháp về an toàn giao thông, an toàn lao động, an toàn thực phẩm được thực hiện đồng bộ, lồng ghép vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, kết hợp phát triển mô hình phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng.

Bên cạnh đó, việc thực hiện chính sách đối với người khuyết tật được chuyển dịch mạnh mẽ từ bảo trợ y tế sang hướng tiếp cận xã hội và thúc đẩy hòa nhập nhằm xóa bỏ định kiến, trao quyền cho đối tượng yếu thế. Thành phố rà soát các quy định hiện hành để kịp thời sửa đổi; áp dụng đầy đủ chính sách hỗ trợ giáo dục hòa nhập, đào tạo nghề, ưu đãi tuyển dụng, tiếp cận hạ tầng và trợ giúp pháp lý miễn phí, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật.

Trong lĩnh vực giáo dục và sinh kế, hệ thống trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập và học liệu chuyên biệt cho trẻ khiếm thị, khiếm thính sẽ được đầu tư xây dựng, kết hợp đào tạo nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên. Cơ hội việc làm được mở rộng bằng cách nhân rộng các mô hình dạy nghề thích ứng, tăng cường kết nối doanh nghiệp và lồng ghép hỗ trợ sinh kế vào chương trình giảm nghèo bền vững của địa phương.

Đối với việc cải thiện môi trường sống, bảo đảm tiếp cận hạ tầng, giao thông và dịch vụ công là trách nhiệm bắt buộc, phải được tính đến ngay từ khâu khảo sát, thiết kế mọi công trình mới. Đặc biệt, ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số được coi là hướng đột phá, tập trung hình thành hệ sinh thái công nghệ đồng bộ với các thiết bị cảnh báo an toàn, phần mềm ngôn ngữ ký hiệu để nâng cao năng lực hòa nhập cho người khuyết tật.

Cùng với phát triển, công tác bảo vệ an toàn cho người khuyết tật được siết chặt thông qua các biện pháp chủ động phòng ngừa, xử lý nghiêm hành vi bạo lực, phân biệt đối xử, đặc biệt là đối với phụ nữ và trẻ em, thông qua cơ chế báo cáo thân thiện tại cơ sở.

Bên cạnh đó, thành phố đẩy mạnh truyền thông nâng cao nhận thức xã hội, thực hiện cải cách và đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm xóa bỏ các rào cản tiếp cận quyền lợi chính đáng. Các mô hình, sáng kiến hay sẽ được biểu dương, khen thưởng kịp thời, song song với việc huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội hóa trong và ngoài nước để xây dựng một cộng đồng nhân văn, bình đẳng./.