Con người vớ vẩn

Tiếng pháo rắc trong thành phố vắng.

Mưa phùn rây, cùng ánh đèn yên lặng

Gội lên mặt đường đen, loáng và xa.

Hai dãy nhà kín cửa đứng trơ trơ

Điềm nhiên, mặc kệ con người vơ vẩn.

Đó là một kẻ không nơi trú ẩn,

Bốn phương trời xuôi ngược bấy lâu nay,

Tối ba mươi đưa bước tới nơi đây,

Thiên hạ đoàn viên, riêng mình thui thủi.

Chàng ta ấn hai tay vào đáy túi,

- Túi rỗng không, mà lòng cũng rỗng không -

Lê gót mòn trên đá, ngửng đầu trông

Những cảnh tượng vô hình cho kẻ khác.

Cơn gió thổi. Lá vàng rơi lác đác,

Cùng rơi theo loạt nước đọng trên cành.

Những cây khô đã chết cả màu xanh.

Trong giây phút lạnh lùng tê tái ấy.

Người thiếu niên chợt vô tình ngó thấy,

Cửa nhà ai hé mở. Liếc nom vào:

Dưới ánh đèn lộng lẫy khóm hoa đào

Đương say đắm quyện lấy màu hương khói,

Nét khảm tủ chè, chữ vàng câu đối,

Chậu sứ cây xanh, cốc ngọc thủy tiên

Thoáng hiện ra một cảnh giác bình yên

Và đầm ấm - êm đềm và đầy đủ.

Mưa vẫn gội. Xa xa tràng pháo nổ,

Bỗng phá tan bề tĩnh mịch đêm khuya...

Ngảnh mặt đi, rồi lại bước chân đi:

Hỡi người bạn! Anh định về đâu đó?

Vẻ đẹp thoáng qua

Hôm qua đi hái mấy vần thơ,

Ở mãi vườn tiên gần Lạc hồ;

Cảnh tĩnh trong hoa chim mách lẻo.

- Gió đào mơn trớn liễu buông tơ.

Nước mát hơi thu thắm sắc trời,

Trời xanh xanh ngắt đượm hồng phai.

Ái ân, bờ cỏ ôm chân trúc,

Sau trúc, ô kìa! xiêm áo ai?

Rẽ lá, thi nhân bước lại bên

Mấy vòng sóng gợn mặt hồ yên,

Nhởn nhơ vùng vẫy ba cô tắm

Dưới khóm hoa quỳnh lá biếc xen.

Hồ trong như ngọc tấm thân ngà,

Lồ lộ da tiên thô sắc hoa,

Mỉm miệng anh đào tan tác rụng,

Tóc buông vờn mặt nước say sưa.

Say sưa, người khác lạ Bồng Lai,

Giận lũ chim kia khúc khích hoài,

Van khẽ gió đừng vi vút nữa.

- Nhưng mà chim gió có nghe ai?

Lời oanh trên liễu, yến bên hồng,

Hạc ở trong không, phụng dưới tùng,

Bỗng chốc cùng nhau cao tiếng họa,

Đờn tiên rộn rã khắp tiên cung...

Hoa lá cuồng bay bướm loạn qua,

Người tiên biến mất - Khách trông ra.

Mặt hồ nước phẳng nghiêm như giận.

- Một áng hương tan, khói tỏa mờ.

Cây đàn muôn điệu

Tôi là kẻ bộ hành phiêu lãng

Đường trần gian xuôi ngược để vui chơi:

Tìm cảm giác hay trong tiếng khóc, câu cười;

Trong lúc gian lao, trong giờ sung sướng,

Khi phấn đấu cũng như hồi mơ tưởng.

Tôi yêu đời cùng với cảnh lầm than,

Cảnh thương tâm, ghê gớm, hay dịu dàng.

Cảnh rực rỡ, ái ân hay dữ đội.

Anh dù bảo: tính tình tôi thay đổi,

Không chuyên tâm, không chủ nghĩa, nhưng cần chi?

Tôi chỉ là một khách tình si

Ham cái Đẹp có muôn hình, muôn vẻ.

Mượn lấy bút nàng Ly Tao, tôi vẽ,

Và mượn cây đàn ngàn phím, tôi ca

Vẻ đẹp u trầm, đắm đuối, hay ngây thơ,

Cũng như vẻ đẹp cao siêu, hùng tráng

Của non nước, của thi văn, tư tưởng.

Dáng yêu kiều tha thướt khách giai nhân;

Ánh tưng bừng linh hoạt nắng trời xuân;

Vẻ sầu muộn âm thầm ngày mưa gió;

Cảnh vĩ đại sóng nghiêng trời, thác ngàn đổ;

Nét mong manh, thấp thoáng cánh hoa bay;

Cảnh cơ hàn nơi nước đọng bùn lầy;

Thú sán lạn mơ hồ trong ảo mộng;

Chí hăng hái đua ganh đời náo động:

Tôi đều yêu, đều kiếm, đều say mê.

Tôi sẵn lòng đau vì tiếng ai bi,

Và cảm khái bởi những lời hăng hái,

Tôi ngợi ca với tiếng lòng phấn khởi,

Tôi thở than cùng thiếu nữ bâng khuâng,

Tôi véo von theo tiếng sáo lưng chừng,

Tôi yên ủi với tiếng chuông huyền diệu,

Với Nàng Thơ, tôi có đàn muôn điệu,

Với Nàng Thơ, tôi có bút muôn màu:

Tôi muốn làm nhà nghệ sĩ nhiệm mầu:

Lấy thanh sắc trần gian làm tài liệu.

Nhớ rừng

Gặm một khối căm hờn trong cũi sắt, 

Ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua. 

Khinh lũ người kia ngạo mạn, ngẩn ngơ, 

Giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm, 

Nay sa cơ, bị nhục nhằn, tù hãm 

Làm một trò lạ mắt, thứ đồ chơi. 

Chịu ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi, 

Với cặp báo chuồng bên vô tư lự. 

Ta sống mãi trong tình thương nỗi nhớ, 

Thủa tung hoành, hống hách những ngày xưa. 

Nhớ cõi sơn lâm, bóng cả, cây già, 

Với tiếng gió gào ngàn, với giọng nguồn hét núi, 

Với khi thét khúc trường ca dữ dội 

Ta bước chân lên dõng dạc, đường hoàng, 

Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng, 

Vờn bóng âm thầm, lá gai, cỏ sắc. 

Trong hang tối, mắt thần khi đã quắc,

Là khiến cho mọi vật đều im hơi, 

Ta biết ta chúa tể cả muôn của loài,

Giữa chốn thảo hoa không tên, không tuổi. 

Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối, 

Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan? 

Đâu những ngày mưa chuyển động bốn phương ngàn 

Ta lặng ngắm cảnh giang san ta đổi mới? 

Đâu những buổi bình minh cây xanh nắng gội, 

Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng? 

Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng 

Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt, 

Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật? 

- Than ôi! thời oanh liệt nay còn đâu? 

Nay ta ôm niềm uất hận ngàn thâu 

Ghét những cảnh không đời nào thay đổi, 

Những cảnh sửa sang, tầm thường, giả dối: 

Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng; 

Dải nước đen giả suối, chẳng thông dòng 

Lẩn lút bên những mô gò thấp kém; 

Dăm vừng lá hiền lành, không bí hiểm 

Cũng học đòi bắt chước vẻ hoang vu 

Của chốn ngàn năm cao cả, âm u. 

Hỡi cảnh oai linh, nước non hùng vĩ;

Là nơi giống hùm thiêng ta ngự trị, 

Nơi thênh thang ta vùng vẫy ngày xưa 

Nơi ta không còn gặp lại bao giờ! 

Có biết chăng trong những ngày ngao ngán,

Ta đang theo giấc mộng ngàn to lớn 

Để hồn ta phảng phất được gần ngươi,

- Hỡi cảnh rừng ghê gớm của ta ơi!

Tiếng sáo Thiên Thai

Ánh xuân lướt cỏ xuân tươi,

Bên rừng thổi sáo một hai Kim Đồng.

Tiếng đưa hiu hắt bên lòng,

Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn...

Tiên Nga tóc xõa bên nguồn.

Hàng tùng rủ rỉ trên cồn đìu hiu;

Mây hồng ngừng lại sau đèo, 

Mình cây nắng nhuộm, bóng chiều không đi.

Trời cao, xanh ngắt. - Ô kìa

Hai con hạc trắng bay về Bồng - lai.

Theo chim, tiếng sáo lên khơi,

Lại theo dòng suối bên người Tiên Nga: 

Khi cao, vút tận mây mờ

Khi gần, vắt vẻo bên bờ cây xanh,

Êm như lọt tiếng tơ tình,

Đẹp như Ngọc Nữ uốn mình trong không,

Thiên Thai thoảng gió mơ mòng, 

Ngọc Trân buồn tưởng tiếng lòng xa bay...

.....................................................................................

*  Thơ tuyển rút từ tập Tuyển tập Thế Lữ, NXB Văn học 1983