Phát triển văn hoá đọc góp phần tích cực vào sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hoá Thủ đô

Sáng ngày 24/12, Thư viện Hà Nội (Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội) tổ chức Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ thư viện đối với cán bộ phụ trách thư viện trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024; Tổng kết và triển khai nhiệm vụ công tác thư viện năm 2025.

Thành tựu đáng khích lệ

Theo báo cáo của Thư viện Hà Nội, với sự quan tâm, chỉ đạo của Vụ Thư viện (Bộ VHTTDL) và sự chỉ đạo trực tiếp của Sở Văn hóa và Thể thao, Thư viện Hà Nội đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác chuyên môn.

Thư viện Hà Nội đã thay đổi phương thức làm việc nhằm tạo hiệu quả cho hoạt động chuyên môn và hoàn thành tốt các chỉ tiêu, kế hoạch đề ra. Đáp ứng đủ, kịp thời sách, báo, tạp chí và các loại tài liệu khác phù hợp theo nhu cầu bạn đọc.

Thư viện Hà Nội đã tổ chức, khuyến khích độc giả tham gia khai thác, sử dụng tài nguyên thông tin thư viện thông qua nhiều hoạt động với hình thức không gian mở, phục vụ đa dạng, tạo môi trường thư viện thân thiện, thu hút ngày càng đông bạn đọc đến khai thác sử dụng thư viện. Áp dụng công nghệ thông tin trong các khâu hoạt động tại thư viện. Củng cố, duy trì và phát triển hệ thống thư viện công cộng, đảm bảo điều kiện về vốn tài liệu, cơ sở vật chất hiện đại, đồng bộ.

Bên cạnh đó, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội quan tâm đầu tư kinh phí cho hoạt động, cải tạo và nâng cấp thư viện, mua sắm trang thiết bị tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động chuyên môn của Thư viện Hà Nội.

Đáng kể, Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 07/2023/NQ-HĐND ngày 04/7/2023 về việc miễn phí sử dụng thư viện tại các thư viện công lập trên địa bàn Thành phố nhằm khuyến khích và phát triển văn hóa đọc, từ đó đã thu hút người sử dụng thư viện đến thư viện nhiều hơn.

Các dự án được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc tài trợ đi vào hoạt động với trang thiết bị hiện đại, thiết kế theo hướng không gian mở, đa dạng và thân thiện đã thu hút ngày càng đông bạn đọc đến sử dụng thư viện.

Đặc biệt, các chương trình phối hợp công tác giữa Sở Văn hóa và Thể thao, Thư viện Hà Nội với các Sở, ban, ngành, UBND cấp huyện, UBND cấp xã và các đơn vị liên quan trong hoạt động thư viện được triển khai thực hiện thuận lợi đã góp phần xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Trong công tác xây dựng mạng lưới thư viện cơ sở, lãnh đạo các cấp đã quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho các hoạt động văn hóa nói chung; các thôn, cụm dân cư có trụ sở nhà văn hóa khang trang, tạo cơ sở vật chất là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng, phát triển và duy trì hoạt động của các thư viện, tủ sách.

Đổi mới, sáng tạo nhiều mô hình hay, cách làm hiệu quả trong phát triển văn hoá đọc

Trong năm qua, Thư viện Hà Nội - Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội đã triển khai nhiều hoạt động, mô hình thiết thực, cụ thể như: Tổ chức Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc thành phố Hà Nội năm 2024, chào mừng kỷ niệm 70 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954 - 10/10/2024), chủ đề "Phát huy hào khí Thăng Long - Hà Nội, xây dựng Thủ đô - Văn hiến - Văn mình - Hiện đại" với nhiều đổi mới, sáng tạo. Điểm mới trong năm nay là Cuộc thi được tổ chức từ cấp trường, cấp xã, cấp huyện với 2 hình thức dự thi cá nhân (thi viết Đại sứ Văn hóa đọc) và tập thể (Tuyên truyền giới thiệu sách). Phần thi cá nhân (Đại sứ Văn hóa đọc) ngoài các bài viết dự thi, các em đạt giải cao còn thêm phần thuyết trình, hùng biện cho bài viết của mình, do đó yêu cầu các thí sinh tham gia dự thi bài cá nhân phải có thêm nhiều kỹ năng hơn. Số lượng bài dự thi gửi về Ban Tổ chức là 354.632 bài tăng gần 300% so với năm 2023.

Bên cạnh đó, Sở Văn hoá và Thể thao cử đội tham dự Liên hoan Cán bộ thư viện tuyên truyền phát triển văn hóa đọc và giới thiệu sách - chào mừng kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (07/5/1954 - 07/5/2024), chủ đề "Điện Biên Phủ - Vang mãi bản hùng ca" do Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch tổ chức; Tổ chức Ngày sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ III; Luân chuyển sách tại các thư viện trên địa bàn thành phố Hà Nội; Hoạt động thư viện lưu động năm 2024; Tổ chức Cuộc thi "Gia đình đọc sách - Phát triển tủ sách gia đình kết nối yêu thương"…

Đáng lưu ý, trong năm 2024, Thư viện Hà Nội đã thay đổi mô hình phục vụ thư viện lưu động. Cụ thể, Thư viện đã triển khai tổ chức thư viện lưu động tại không gian công viên, vườn hoa thuộc các quận nội thành Hà Nội (các quận Hai Bà Trưng, Long Biên, Đống Đa, Tây Hồ...) và đều nhận được rất nhiều sự quan tâm, ủng hộ và tham gia đọc tại chỗ của đông đảo bạn đọc là học sinh, sinh viên, giáo viên, phụ huynh, cán bộ và nhân dân trên địa bàn với số lượng phục vụ lên đến hàng nghìn lượt bạn đọc. Phối hợp với các quận, huyện, thị xã trong hoạt động luân chuyển sách và phục vụ thư viện lưu động tại vườn hoa, công viên trên địa bàn Thành phố.

Chị Phạm Tuyết Mai, cán bộ thư viện huyện Gia Lâm chia sẻ, chị đặc biệt quan tâm và mong muốn Thư viện Hà Nội - Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội tăng cường mô hình hoạt động luân chuyển sách tại các thư viện trên địa bàn thành phố Hà Nội năm 2024. Bởi vì, thông qua mô hình này nhằm tăng cường vốn tài liệu xuống các thư viện cấp huyện, thư viện cộng đồng cho các huyện ngoại thành còn khó khăn về nguồn kinh phí bổ sung sách, báo... như huyện Gia Lâm.

Nhiệm vụ trọng tâm trong năm 2025

Phát biểu tại Hội nghị, Giám đốc Thư viện Hà Nội Trần Tuấn Anh cho biết, năm 2024 là năm có nhiều sự kiện quan trọng của Thủ đô và đất nước. Để hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn và đóng góp vào sự nghiệp phát triển văn hoá của Thủ đô nói chung và văn hoá đọc nói riêng, Thư viện Hà Nội đã duy trì hoạt động thư viện truyền thống song song với việc phát triển thư viện theo hướng hiện đại, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào phát triển thư viện nhằm đáp ứng nhu cầu đọc, nhu cầu cập nhật thông tin, kiến thức của người bạn đọc.

Giám đốc Thư viện Hà Nội đã chỉ ra các nhiệm vụ trọng tâm trong công tác thư viện năm 2025, bao gồm:

Một là, Đưa ra các nhiệm vụ và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về thư viện và phát triển văn hóa đọc trong thời gian tới. Nâng cao nhận thức vai trò, vị trí, ý nghĩa công tác thư viện, phát triển văn hóa đọc đối với sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và Thủ đô đặc biệt là sự nghiệp phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong tình hình mới.

Hai là, Chú trọng đổi mới công tác truyền thông, đa dạng hóa các phương thức tuyên truyền về văn hóa đọc cả về truyền thống kết hợp khai thác tài liệu sách báo qua Internet.

Ba là, Tăng cường chuyển đổi số trong hoạt động thư viện, đây được xác định sẽ là bước tiến quan trọng để hình thành mạng lưới thư viện hiện đại, đồng bộ dữ liệu từ cấp tỉnh đến cấp huyện, là điều kiện quan trọng để tạo đột phá cho ngành thư viện, phục vụ bạn đọc ngày càng hiệu quả, góp phần nâng cao dân trí.

Bốn là, Tăng cường hoạt động luân chuyển vốn tài liệu từ cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã, thư viện cộng đồng, trại giam, thư viện tư nhân có phục vụ cộng đồng, các trường tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn Thành phố.

Năm là, Xã hội hóa hoạt động văn hóa nói chung và hoạt động thư viện nói riêng là một trong những chủ trương của Đảng và Nhà nước ta. Để tăng cường hiệu quả xã hội hóa, thời gian tới hệ thống các thư viện tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động, khẳng định vai trò và vị thế của thư viện và sách trong đời sống văn hóa xã hội. Đẩy mạnh thông tin, tuyên truyền, quảng bá, thu hút sự quan tâm đầu tư về kinh phí, vốn tài liệu…cho thư viện.

Sáu là, Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của người làm công tác thư viện nhằm chuẩn hóa đội ngũ theo quy định đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ được giao.

Trong khuôn khổ Hội nghị, các cán bộ, nhân viên công tác trong lĩnh vực thư viện trên địa còn Thủ đô đã được phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực thư viện như: Luật Thư viện năm 2019, Nghị định số: 93/2020/NĐ-CP ngày 18/8/2020 của Chính phủ Quy định chi tiết về một số điều của Luật Thư viện; Thông tư số: 01/2020/TT-BVHTTDL ngày 22/05/2020 của Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quy định các mẫu văn bản thông báo thành lập, sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, giải thể, chấm dứt hoạt động thư viện tại…

Tại Hội nghị, Sở Văn hoá và Thể thao Hà Nội đã tuyên dương 20 tập thể và 20 cá nhân có thành tích trong công tác phát triển văn hoá đọc và triển khai cuộc thi Đại sứ Văn hoá đọc năm 2024 trên địa bàn Thủ đô.

Hội nghị tập huấn cũng là dịp để đội ngũ những người công tác trong lĩnh vực thư viện trên địa bàn Thủ đô và cán bộ cơ sở giao lưu, học hỏi kinh nghiệm, chia sẻ phương pháp làm hay, hiệu quả trong triển khai niệm vụ tại đơn vị; đồng thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình hoạt động.

Hội nghị giúp các đơn vị đa dạng hóa và nâng cao chất lượng các sản phẩm thông tin phục vụ bạn đọc; đổi mới phương thức phục vụ bạn đọc tại các thư viện cấp huyện, xã và cơ sở nhằm nâng cao vai trò, chất lượng hiệu quả hoạt động thư viện. Tạo được sự hứng thú và nhu cầu đọc sách của các tầng lớp nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển chung của Thủ đô và đất nước trong kỷ nguyên mới./.