Ngà nh khoa học xã hội mất sức hút

Chưa khơi dậy niửm đam mê

Tại hội thảo Là m gì để người học tìm đến với nhóm ngà nh KHXH-NV? do trường АH Văn Hiến tổ chức và o cuối tháng 3 vừa qua, ông Nguyễn Аức Hiệp, giáo viên Vật lý từng dạy tại trường THPT chuyên Trần Аại Nghĩa (TP.HCM) khẳng định, bản thân các môn KHXH-NV không thiếu sức hút, chỉ là  không có người chuyển tải sức hút đó đến học trò. Trong thời gian dạy học, tôi thấy các em học ban khoa học tự nhiên cũng không hử ghét học Văn. Các em vẫn rất thích thú nếu được khơi dậy sự lãng mạn trong tâm hồn bằng phương pháp giảng dạy cuốn hút. Các trường nên tìm cách tiếp cận học sinh (HS) phổ thông bằng cách tổ chức những buổi nói chuyện chuyên đử để kích thích các em đến với các ngà nh KHXH-NV, ông Hiệp tâm tư.

Chính vì không cảm thấy yêu thích nên nhiửu HS không tiếp tục theo đuổi những môn KHXH-NV khi lên các bậc học cao hơn. N.Y.Nhi, sinh viên trường АH Tà i chính - Marketing, tâm sự: Hồi học THCS, giáo viên Văn của em dạy rất hay, em đã từng nghĩ sẽ học những ngà nh liên quan đến KHXH-NV. Nhưng khi học lên THPT, hứng thú ấy của em bị giảm dần bởi thầy, cô dạy Văn, Sử­, Аịa không kích thích được niửm yêu thích của em nữa. Và  rồi em quyết định học ngà nh Ngân hà ng.

TS Hồ Quốc Hùng - Trưởng ngà nh Việt Nam học khoa Ngữ văn trường АH Văn Hiến nhận định: Cần phải thay đổi cách dạy của người thầy. Lâu nay, cách dạy kiểu hà n lâm đã triệt tiêu sự hứng thú của HS. Cách kiểm tra đầu giử, cách chấm điểm theo khả năng thuộc bà i văn mẫu... đã khiến HS sợ hãi, học gạo, thiếu sự sáng tạo và  giảm khả năng tưởng tượng. TS Аoà n Lê Giang - Trưởng khoa Văn học và  Ngôn ngữ trường АH KHXH-NV (АH Quốc gia TP.HCM) cũng đồng tình, khi cho rằng việc dạy các môn KHXH-NV ở trường phổ thông lẫn đại học chưa thu hút được HS-SV. HS thấy không có ích lợi gì từ các môn học mà  chỉ cần thuộc bà i nên không còn yêu thích.

Giảm sức hút

Hơn chục năm vử trước, các ngà nh như Luật, Tâm lý học, Xã hội học, Ngữ văn... thu hút rất nhiửu thí sinh đăng ký dự thi. Thế nhưng, đến thời điểm nà y, ngoà i Báo chí và  Luật, những ngà nh còn lại luôn trong tình trạng tuyển mãi không đủ.

TS Lê Hữu Phước, Phó hiệu trưởng trường АH KHXH-NV (АH Quốc gia TP.HCM) cho biết: Có nhiửu ngà nh của trường phải xét tuyển nguyện vọng (NV) 2, trong đó có rất nhiửu ngà nh truyửn thống như Tâm lý học, Xã hội học... Năm 2009, có 9 ngà nh phải xét tuyển NV2 và  năm 2010 đến 12 ngà nh không tuyển đủ NV1. Trường АH KHXH-NV (АH Quốc gia Hà  Nội) cũng phải tuyển hơn 100 chỉ tiêu NV2 cho các ngà nh Việt Nam học, Ngôn ngữ học, Thông tin thư viện...

Tình trạng nà y ở bậc học phổ thông cà ng ảm đạm. HS chọn ban Cơ bản và  ban Khoa học tự nhiên luôn chiếm số lượng đông gấp nhiửu lần so với ban KHXH-NV. Theo thống kê của Bộ GD-АT, số HS theo học ban KHXH-NV trên toà n quốc giảm dần: nếu năm học 2006-2007 có 6,41% HS ban KHXH-NV, thì đến năm 2008-2009 chỉ còn 2%.

Nghiên cứu của thạc sĩ Аỗ Văn Bình - khoa Xã hội học trường АH Văn Hiến cũng cho thấy những năm gần đây nhiửu trường THPT không có HS nà o chọn và o ban KHXH-NV khiến trường phải nhập ban nà y và o ban cơ bản. Trong 24.000 hồ sơ đăng ký dự thi АH, CА nộp và o cơ quan đại diện Bộ GD-АT tại TP.HCM ở kử³ tuyển sinh năm 2010, số lượng thí sinh dự thi khối C chưa tới 1.200 bộ.

Số lượng đăng ký dự thi khối C thấp, điểm trúng tuyển thấp khiến đầu và o của các ngà nh KHXH-NV cũng thấp. TS Аoà n Lê Giang lo ngại: Học sinh giửi thì không lựa chọn những ngà nh nà y mà  đổ xô và o y dược, ngoại thương, kinh tế. Một khi đầu và o thấp thì e rằng chất lượng đầu ra cũng khó có thể đạt chất lượng.

Mất cân đối

Không chỉ trong công tác đà o tạo mà  trong nghiên cứu khoa học cũng xảy ra sự mất cân đối giữa các đử tà i vử khoa học tự nhiên, công nghệ với KHXH-NV. Tại АH Quốc gia TP.HCM, tổng kinh phí cấp cho các đử tà i trọng điểm cấp Bộ năm 2004 là  3.443 triệu đồng, thì đử tà i KHXH-NV chỉ chiếm 560 triệu (đạt 1/6).

Аử cương nghiên cứu KHXH-NV khu vực Nam Bộ trong giai đoạn 2005-2010 của АH Quốc gia TP.HCM cũng đã ghi nhận: Hiện nay trong một bộ, sở Khoa học và  công nghệ, công việc KHXH-NV nhiửu lắm cũng chỉ chiếm một vụ, một phòng; trong khi có vô số vụ, vô số phòng lo các vấn đử khoa học tự nhiên và  công nghệ. Ở tất cả các cấp từ trung ương đến địa phương, chi phí nghiên cứu một đử tà i khoa học tự nhiên và  công nghệ lên tới hà ng tỉ đồng là  chuyện bình thường, trong khi chi phí cho các đử tà i KHXH-NV thì cực kử³ ít ửi.

Phải tự đổi mới

Vử chương trình học, GS-TS Trần Tuấn Lộ - Trưởng khoa Tâm lý học trường АH Văn Hiến, cho rằng: Cần phải bử bớt tính lý thuyết, triết lý, tư tưởng trong các môn học mà  thay và o đó là  tăng cường tính ứng dụng, tính nghử nghiệp. Có những cuốn giáo trình 40 năm trước không khác gì so với ngà y nay. Trường nà o dám đổi mới, sáng tạo chương trình học và  phương pháp giảng dạy thì trường đó sẽ thu hút được người học. Thạc sĩ Аỗ Văn Bình đử xuất: Viện Khoa học xã hội Việt Nam cần phối hợp với Bộ Khoa học - Công nghệ xây dựng đử án phát triển các ngà nh KHXH-NV vòng 10-20 năm tới để trình Chính phủ phê duyệt. Trong đó, cần đử cập đến đổi mới phương pháp giảng dạy, cải tiến giáo trình, quy chế nghiên cứu, thực hà nh, việc là m sau khi tốt nghiệp....

TS Lê Hữu Phước cho rằng: Bản thân trường АH KHXH-NV phải tự đổi mới để là m cho các ngà nh học nà y trở nên hấp dẫn bằng 3 điửu kiện: Chương trình đà o tạo phải hà i hòa giữa hà n lâm với thực tế; Mở rộng đối tượng tuyển sinh: tuyển cả khối A cho các ngà nh như Triết học, Аô thị học, Xã hội học, khối B cho các ngà nh như Tâm lý học. Với những ngà nh thu hút thí sinh thì thi tuyển, những ngà nh còn lại có thể chỉ xét tuyển hoặc ghi danh.