Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026: Từ “Thăng Long Kẻ Nghệ” đến “Kinh tế Sáng tạo”

Lễ hội được triển khai dưới sự chỉ đạo của UBND Thành phố Hà Nội và Hội Kiến trúc sư Việt Nam; do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội và Tạp chí Kiến trúc tổ chức, cùng sự phối hợp, đồng hành của Văn phòng UNESCO tại Hà Nội, SOVICO, Chương trình Định cư con người Liên hợp quốc (UN-Habitat), các sở, ban, ngành, UBND các phường và đơn vị liên quan.

Đây cũng là lần đầu tiên, Lễ hội đưa mô hình lưu trú sáng tác quốc tế vào chương trình và triển khai theo 5 khu vực để kể một câu chuyện từ Kẻ Chợ đến Kinh tế Sáng tạo, đánh dấu bước chuyển từ một sự kiện văn hóa sang một hệ sinh thái sáng tạo đô thị.

Từ một lễ hội đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị

Qua bốn mùa tổ chức, từ Tuần lễ Khơi nguồn Sáng tạo năm 2021 tại 22 Hàng Buồm, qua các chủ đề “Thiết kế và Công nghệ” (2022), “Dòng chảy” (2023) đến “Giao lộ Sáng tạo” (2024), Lễ hội đã đưa nhiều không gian ít được tiếp cận trở lại với công chúng, đồng thời từng bước bồi đắp mạng lưới nghệ sĩ, nhà thiết kế, nghệ nhân, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và đối tác quốc tế.

Năm 2026, UBND Thành phố Hà Nội đặt mục tiêu chuyển từ “tổ chức Lễ hội” sang “xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị”. Vì vậy, mùa thứ năm không bắt đầu vào tháng 11 mà được khởi động từ tháng 1/2026 với nhiều hoạt động: Tụ hội sáng tạo; Chương trình phát triển Thủ công đương đại; Kết duyên Sáng tạo kết nối nghệ nhân với nhà thiết kế và doanh nghiệp; Summer Camp “Re - Làng nghề tái sinh” đưa giảng viên, sinh viên về làm việc cùng nghệ nhân; Chương trình Phát triển hạ tầng sáng tạo và Cuộc thi Thiết kế Không gian Sáng tạo 2026.

“

Với thông điệp ‘Kết tài hoa, dệt tài sản’, lễ hội hướng tới chuyển hóa các giá trị văn hóa, di sản, tri thức và năng lực sáng tạo thành những tài sản có khả năng phát triển lâu dài, góp phần tạo sinh kế, việc làm, thúc đẩy hợp tác và đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng của Thủ đô. Qua đó, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong là thành phố đầu tiên tại Việt Nam gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, đồng thời tăng cường kết nối, giao lưu và hợp tác quốc tế, lan tỏa bản sắc, sức sáng tạo của Việt Nam tới khu vực và thế giới.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội Lê Thị Ánh Mai.

“Thăng Long Kẻ Nghệ” - câu chuyện từ Kẻ Chợ đến kinh tế sáng tạo

Câu chuyện mà mùa thứ năm mang đến công chúng bắt đầu từ chính lịch sử đô thị của Hà Nội. Thăng Long xưa là Kẻ Chợ, nơi sức sống được nuôi dưỡng qua sự lưu chuyển giữa làng nghề, phố nghề, chợ và bến sông: Một tên phố "Hàng" giữ dấu vết của nghề, một ngôi đình nhắc về những người thợ từ làng lên kinh thành lập nghiệp, một hệ thống thương nghiệp được gây dựng bằng uy tín qua nhiều năm.

Nếu Kẻ Chợ gọi tên đô thị của giao thương thì “Kẻ Nghệ” gọi tên năng lực đã làm nên giá trị ấy. Chữ “Nghệ” không tách khỏi chữ “Nghề”. Đó là khi nghề được tinh luyện đến độ kỹ năng trở thành ngôn ngữ thẩm mỹ và người làm nghề hiện diện như một chủ thể sáng tạo.

Ngày nay, “Kẻ Nghệ” là cộng đồng nghệ nhân, tiểu thương, nhà thiết kế, kiến trúc sư, nghệ sĩ, người trẻ và cư dân cùng tạo tác cho Hà Nội. Chủ đề “Kinh tế sáng tạo” đặt ra câu hỏi về việc phát triển những khả năng đang có như thế nào để giá trị tạo ra hôm nay tiếp tục làm phong phú đời sống ngày mai. Mạch “Thị - Phố - Nghề” cùng ba trục Kinh tế sáng tạo, Nghệ thuật liên ngành và Đồng sáng tạo là cách Lễ hội năm 2026 tìm kiếm câu trả lời.

Bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng Ban Văn hoá, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam cho biết, lễ hội đang dần trở thành một nền tảng sáng tạo rộng mở, có sức lan tỏa trên toàn thành phố. Với vị thế là Thành phố Sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực Thiết kế, Hà Nội có cơ hội quý báu để cho thấy văn hóa và sáng tạo có thể đóng góp như thế nào vào một tương lai đô thị bao trùm và bền vững hơn. Điều này không chỉ đòi hỏi việc bảo tồn di sản, mà còn cần những cách tiếp cận mới để đưa di sản vào đời sống đương đại và mở rộng cơ hội cho các cộng đồng sáng tạo.

Mùa Lễ hội năm nay có nhiều điểm mới đáng chú ý: lần đầu tiên triển khai mô hình lưu trú sáng tác quốc tế với gần 100 nghệ sĩ đến từ 21 quốc gia cùng sáng tác với nghệ sĩ, nghệ nhân và cư dân Hà Nội; lần đầu tiên tổ chức theo 5 cụm khu vực, mỗi cụm có một định hướng riêng nhưng cùng kể câu chuyện “Thị - Phố - Nghề”.

Đặc biệt, một khu chợ đang hoạt động được lựa chọn làm phòng thể nghiệm kinh tế sáng tạo. Tại chợ Đồng Xuân, các hoạt động sẽ tạo cơ sở cho Đề án Trung tâm Kinh tế Sáng tạo Đồng Xuân. Những sản phẩm được ươm tạo trong suốt năm từ chương trình Kết duyên Sáng tạo và Summer Camp “Re - Làng nghề tái sinh” cũng sẽ được giới thiệu ra thị trường.

Một điểm nhấn khác là mạng lưới Tổ đình gồm 12 đình, hội quán cùng Văn Miếu - Quốc Tử Giám, kết nối thành hành trình về nghề, phố và chợ của Thăng Long. Các tác phẩm được kỳ vọng có đời sống sau Lễ hội, với những không gian và chương trình tiếp tục được duy trì như các tác phẩm tại Chợ Đồng Xuân, sân khấu DUYÊN - rạp Hồng Hà, pavilion Mây - Kén trong Công viên Thống Nhất và chương trình biểu diễn “Gió Gió Mây Mây” hướng tới thị trường toàn cầu.

Lần đầu tiên, Giải thưởng Thiết kế Sáng tạo Hà Nội cũng được công bố nhằm tôn vinh những đóng góp sáng tạo tiêu biểu, phát huy giá trị di sản và tri thức bản địa, thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô.

Những cuộc gặp sáng tạo trên khắp Hà Nội

Trong khuôn khổ Lễ hội, Quảng trường sáng tạo – khu vực phía Đông hồ Hoàn Kiếm và phụ cận – sẽ là nơi diễn ra các hoạt động gặp gỡ giữa kiến trúc và nghệ thuật, với hai pavilion nổi bật.

Art Hanoi 2026 – Cuộc đối thoại Kiến trúc và Nghệ thuật, do kiến trúc sư Trần Ngọc Linh và giám tuyển Trịnh Minh Tiến hợp tác thực hiện, quy tụ 11 nghệ sĩ thuộc nhiều thế hệ với các tác phẩm hội họa, điêu khắc, sắp đặt. Pavilion Hồ Gương do kiến trúc sư Nguyễn Hồng Quang thiết kế, có sự đồng hành của UNESCO và đối tác chiến lược SOVICO.

Cũng tại khu vực này, hai hội chợ “Nghề & Nghệ” và “Makers Market - Chăm hoa đua nở” diễn ra từ ngày 13 đến 15/11, với sự tham gia của hơn 200 đơn vị sáng tạo. Các hội chợ giới thiệu sản phẩm thiết kế, mở ra cơ hội hợp tác kinh tế sáng tạo bền vững cho cộng đồng sáng tạo và công chúng.

Tại chợ Đồng Xuân, triển lãm đa giác quan “Chạm Đồng Xuân” diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, đưa nghệ thuật đương đại vào cuộc gặp gỡ với kiến trúc, hàng hóa, âm thanh và nhịp sống của một khu chợ đang hoạt động. Do Nguyễn Anh Tuấn (Heritage Art Space) giám tuyển, chương trình quy tụ 26 nghệ sĩ và nhóm nghệ sĩ Việt Nam, quốc tế, mở thêm những cách cảm nhận và tiếp nối văn hóa Kẻ Chợ trong đời sống đương đại. Trong đó, các tiểu thương đóng góp câu chuyện, chất liệu và trực tiếp tham gia quá trình sáng tạo.

Với chương trình “Chuyện Đình trong Phố” diễn ra từ ngày 14 đến 28/11, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn mở lại 12 đình, hội quán gắn với những tên phố Hàng, nơi thờ Thành hoàng và các vị Tổ nghề đã truyền nghề cho những người thợ từ làng lên kinh thành. Những không gian này được giới thiệu như các “ngôi nhà chung” của Kẻ Nghệ, kết nối với Văn Miếu - Quốc Tử Giám, nơi khoa bảng gặp kỹ nghệ. Công chúng có thể trực tiếp trải nghiệm nghề xưa ngay trong đình, tiếp cận những kỹ nghệ đã làm nên Thăng Long Kẻ Chợ.

Chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” do Nguyễn Quốc Hoàng Anh (Lên Ngàn) giám tuyển mang đến 17 chương trình tại 11 địa điểm mang tính biểu tượng của thành phố. Với gần 30 nghệ sĩ quốc tế và hơn 150 nghệ sĩ, nghệ nhân, vũ công Việt Nam, chương trình bắt đầu từ lễ khai mạc “Thăng Long Kẻ Nghệ” bên hồ Hoàn Kiếm lúc 19h ngày 13/11, khép lại bằng Gala bế mạc “Hà Nội, những vang động” trước mặt tiền chợ Đồng Xuân lúc 19h30 ngày 28/11. Mỗi buổi diễn là sự kết nối của nghệ thuật liên ngành, âm nhạc thể nghiệm, sân khấu đương đại và nghệ thuật truyền thông mới.

Tại Công viên Thống Nhất, dự án “Mầm sáng tạo” do nhóm tác giả gồm kiến trúc sư Nông Hải Yến và các cộng sự đề xuất hướng tới xây dựng nơi đây thành vườn ươm sáng tạo đô thị. Hai pavilion “Mây” và “Kén” ra mắt ngày 21/11, giới thiệu các sáng kiến được tuyển chọn, những ý tưởng đạt giải qua các cuộc thi đã tổ chức trong năm, đồng thời mời công chúng trở thành những “người gieo mầm”.

Bên cạnh đó, Lễ hội còn có hơn 10 tọa đàm, hội thảo về mô hình kinh tế sáng tạo Đồng Xuân, văn hóa trong thị trường, nghề thiết kế, di sản đô thị và lao động sáng tạo. Hàng chục workshop, hoạt động trải nghiệm, lễ trao giải và hoạt động cộng hưởng sẽ được tổ chức tại các bảo tàng, trường đại học, trung tâm thương mại, thư viện và trong Mạng lưới các không gian sáng tạo.

Đưa sản phẩm sáng tạo bước ra thị trường

Một trong những nội dung được đặt ra tại mùa Lễ hội thứ năm là đầu ra cho các sản phẩm sáng tạo. Bốn chương trình tiêu biểu được triển khai nhằm kết nối hoạt động sáng tạo với thị trường.

Trong đó, chương trình Kết duyên Sáng tạo kết nối nhà thiết kế với nghệ nhân để cùng phát triển sản phẩm thủ công đương đại, trưng bày và mở bán tại Phố cổ. Summer Camp “Re - Làng nghề tái sinh” đưa giảng viên, sinh viên cùng nghệ nhân tạo ra các sản phẩm mẫu từ tri thức làng nghề.

Chương trình “Thương hiệu thiết kế cùng làng nghề trong phố Hàng” giới thiệu các sản phẩm sơn mài, lụa, bạc, trầm, dược liệu… cùng những tour trải nghiệm được giới thiệu và bán ngay trong đình, phố.

Trong khi đó, “Hà Nội Sáng Đèn” hướng tới phát triển các tác phẩm biểu diễn từ di sản sống, có khả năng đồng sản xuất và lưu diễn. Tiêu biểu là chương trình “Gió Gió Mây Gió Mây” từ di sản múa làng Triều Khúc, mở đường cho một sản phẩm hướng tới thị trường toàn cầu.

Hà Nội – điểm hẹn của những thực hành sáng tạo quốc tế

Diễn ra trong năm kỷ niệm 50 năm Việt Nam tham gia UNESCO, Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026 có quy mô hợp tác quốc tế lớn nhất từ trước đến nay, với gần 100 nghệ sĩ quốc tế và người Việt Nam ở nước ngoài.

Hà Nội sẽ đón những gương mặt nghệ thuật quốc tế như biên đạo Fouad Boussouf, nhóm nghệ thuật số Adrien M & Claire B (Pháp), nghệ sĩ âm thanh Patrick Kessler (Thụy Sĩ), nghệ sĩ múa KAORIalive (Nhật Bản). Các nghệ sĩ không chỉ tham gia trình diễn mà còn lưu trú tại Hà Nội, đồng sáng tác cùng nghệ sĩ, nghệ nhân Việt Nam.

Quỹ Giao lưu Quốc tế Nhật Bản, Viện Goethe, Viện Pháp, Hội đồng Anh, Liên minh châu Âu, Pro Helvetia cùng các đại sứ quán và quỹ văn hóa nhiều nước đồng hành với Lễ hội, mở đường cho hành trình đồng sản xuất, lưu diễn và hợp tác kinh tế sáng tạo dài hạn.

Kết tài hoa, dệt tài sản

“Kết tài hoa, dệt tài sản” là mục đích của mùa Lễ hội thứ năm: kết nối những năng lực sáng tạo đang có để tạo nên những tài sản có thể tiếp tục phát triển sau 16 ngày Lễ hội. Đó là các tác phẩm, sản phẩm, kỹ năng được trao truyền, không gian di sản được đánh thức và những quan hệ hợp tác bền lâu.

Mỗi mô hình được thử nghiệm tại chợ, đình, phố, nhà hát và công viên là một bước hướng tới mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ của Thủ đô.

Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam đánh giá, việc tái kích hoạt một khu chợ thành trung tâm kinh tế sáng tạo, mở cửa các ngôi đình cho hoạt động nghề hay xây dựng không gian sáng tạo trong công viên là những hướng đi cụ thể để phát huy giá trị di sản. Đây cũng là những đóng góp thiết thực của ngành kiến trúc và đội ngũ kiến trúc sư trong quá trình phát triển công nghiệp văn hóa.

Là thành phố đầu tiên của Việt Nam gia nhập Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO, Hà Nội qua mùa Lễ hội năm 2026 tiếp tục khẳng định vị thế điểm kết nối sáng tạo của khu vực, nơi bản sắc Việt Nam được đầu tư, trao đổi và đối thoại bình đẳng với thế giới./.