Giải thưởng cao quý vử văn học đang mùa giông gió

Đầu tiên là nhà văn lão thà nh Sơn Tùng, tác giả nổi tiếng của Búp sen xanh viết vử lãnh tụ Hồ Chí Minh, người vừa được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cuối tháng 7 vừa rồi nộp đơn xin rút tên khửi danh sách Giải thưởng nhà nước vử văn học.

Nhà văn Sơn Tùng và vợ

Theo bà Hồng Mai, vợ nhà văn, ban đầu gia đình là m hồ sơ đăng ký Giải thưởng Hồ Chí Minh cho nhà văn nhưng sau khi đại diện Hội Nhà văn Việt Nam gọi điện lại bảo rằng, năm nay không có Giải thưởng Hồ Chí Minh nên gia đình bà đã đổi hồ sơ sang Giải thưởng Nhà nước.

Khi đọc được thông tin trên mạng, bà cùng gia đình mới biết là năm nay vẫn có Giải thưởng Hồ Chí Minh và có tới 10 nhà văn được đử cử. Vì nhận thấy sự không rõ rà ng trong thông tin giải thưởng nên bà cùng gia đình đã là m đơn xin rút tên nhà văn Sơn Tùng ra khửi giải. Sau khi nhà văn lão thà nh Bùi Sơn Tùng xin rút tên khửi Giải thưởng Nhà nước thì đến lượt nhà thơ Nguyễn Khoa Điửm cũng là m đơn xin rút khửi giải thưởng cao quý nà y. Thông tin trên được chủ tịch Hội đồng cơ sở xét tặng Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh vử văn học năm nay, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - Nguyễn Trí Huân cho biết trên báo Tuổi trẻ.

Nhà thơ Nguyễn Khoa Điửm

Giải thích cho lý do rút khửi giải, nhà thơ của trường ca Mặt đường khát vọng cho biết, tác phẩm thơ Cõi lặng của ông chỉ mới xuất bản 3 năm, chưa đủ thời gian 5 năm để tham gia xét Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Đồng thời với nhà thơ Nguyễn Khoa Điửm, nhà văn lão thà nh Nguyên Ngọc cũng xin tự rút lui khửi Giải thưởng Hồ Chí Minh. Tôi là một người lao động bình thường. Tôi như một anh thợ mộc. Tôi là m ra sản phẩm, bán cho nhân dân và có thu nhập bằng sức lao động của mình. Anh thợ mộc có được ai đưa tiửn cho để anh ta là m việc đâu, nhà văn Nguyễn Trung Thà nh cho biết.

Nhà văn Nguyên Ngọc

Tác giả của Rừng xà nu còn giải thích thêm, ông không là m hồ sơ và cũng không quan tâm đến chuyện nà y và đây chưa phải là thời điểm thích hợp. Được biết, đây không phải là lần đầu tiên vị nhà văn đa tà i nà y từ chối xét tặng các giải thưởng cao quý.

Trường hợp mới nhất là gia đình nhà văn Sơn Nam cũng đã gửi đơn tới Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam, ông Nguyễn Hữu Thỉnh để xin rút tên ra khửi giải. Sinh thời ông cụ không mà ng giải thưởng, danh vọng, chỉ muốn viết để kiếm sống và để đi và o lòng người đọc, đại diện gia đình nhà văn Sơn Nam giải thích cho lý do xin rút ra khửi Giải thưởng Nhà nước.

Nhà văn Sơn Nam

Con rể cố nhà văn của Hương rừng Cà Mau còn cho biết thêm, vì ông cụ đã mất, gia đình không muốn đưa tên ông cụ ra để bình xét giải thưởng mà chỉ muốn cho người đã khuất được yên nghỉ.

Đâu là nguyên do?

Trong khi ở các lĩnh vực âm nhạc, nghệ thuật truyửn thống và nhiửu lĩnh vực khác, các nghệ sử¹ đua nhau tranh cãi, khiếu kiện vì mình không có tên trong danh sách đử cử thì ở lĩnh vực văn học đang diễn ra một điửu ngược lại. Lý do thì mỗi người đửu có một lý do khác nhau và đửu xác đáng cả còn theo chủ tịch Hội đồng cơ sở xét tặng Giải thưởng Nhà nước và Giải thưởng Hồ Chí Minh vử văn học năm nay, Phó chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - Nguyễn Trí Huân thì: Chuyện các nhà văn xin rút ra khửi giải là bình thường, đó là quyửn và nguyện vọng của họ và Hội Nhà văn Việt Nam tôn trọng những quyết định ấy. Như vậy, liên tiếp trong một thời gian ngắn có tới 4 nhà văn, nhà thơ danh tiếng xin rút lui khửi Giải thưởng HCM, Giải thưởng Nhà nước vử văn học, không biết tiếp theo họ còn ai nữa? Có thể do các nhà văn, nhà thơ cùng gia đình của họ cảm thấy chưa phải là thời điểm thích hợp để xét giải hoặc vì tiêu chí đưa ra của năm nay cũng như cách thức xét giải có nhiửu bất cập và chưa rõ rà ng khiến các nhà văn tự ái?!

Vấn đử nà y rất khó để có một câu trả lời thửa đáng. Tính chung trên mọi lĩnh vực, không riêng gì văn học mà từ âm nhạc, nghệ thuật truyửn thống đến các lĩnh vực khác, từ ngà y rộ lên thông tin vử việc xét tặng Giải thưởng Nhà nước, Giải thưởng Hồ Chí Minh, xét tặng danh hiệu NSÆ¯T, NSND đã có quá nhiửu phiửn toái xảy ra. Khiếu kiện, tranh cãi, kể cả nói xấu nhau trên các diễn đà n, trên báo mạng... Những sự việc ngoà i mong muốn ấy vô hình chung đang là m cho giải thưởng mất đi ít nhiửu sự danh giá, ý nghĩa.

Cũng không thể phủ nhận một điửu rằng vử tiêu chí, cách thức xét giải và cách là m việc của các cấp hội đồng còn nhiửu bất cập. Để có một mùa xét tặng lần sau thuận buồm xuôi gió, ít ì xèo tranh cãi, đòi hòi ngay từ bây giử cần có một sự điểu chỉnh tích cực và hợp lý ở mọi khâu cả xét duyệt lẫn đử cử!