Dự án tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia mộ bác sĩ A.Yersin: Chủ đầu tư định là m liửu

QuâÌ€n thể khu di tích môÌ£ nhà  bác hoÌ£c Alexandre Yersin đã đươÌ£c Nhà  nước xếp hạng di tích cấp quốc gia năm 1999.

Ngay sau khi có ý kiến của UBND tỉnh Khánh Hòa, Công ty cổ phần Аầu tư Lạc Hồng vừa là  đơn vị tư vấn thiết kế đồng thời đảm nhiệm vai trò chủ đầu tư dự án đã lên phương án tu bổ, tôn tạo khu di tích mộ bác sĩ A. Yersin.

Аiửu đáng nói là , dự án thiết kế tu bổ, tôn tạo di tích nà y đã gây phản ứng từ phía các nhà  chuyên môn và  nhân dân địa phương. TưÌ€ngôi môÌ£nguyên bản được xây bằng chất liệu xi măng, quét vôi, nay được chủ đầu tư lên phương án ốp đá granite, xây bêÌ£bao quanh vaÌ€ tôn cao thêm 45cm (gấp đôi nguyên bản).

Không dừng lại ở đó, họ còn đử nghị phá bỏ ngôi thủ kyÌ€ môÌ£t côÌ£t (thắp nhang, đăÌ£t hoa quả thơÌ€ cúng), thay băÌ€ng một lư hương lớn. Tiếp nữa, sẽ xây nối từ tấm bia thaÌ€nh bức tươÌ€ng daÌ€i, hai bên đắp các chữ Hán cỡ lớn: phúc, đức. Ngoà i ra, họ còn đử nghị phá bỏ tam quan cũ, và  dưÌ£ng cổng sắt kiểu dinh thưÌ£. АoaÌ£n bâÌ£c thang cuối lên môÌ£ quá dốc, trởngaÌ£i cho ngươÌ€i cao tuổi. Không có lối cho xe lăn...

Cần biết rằng, những hạng mục mà  chủ đầu tư đử xuất và  lên phương án tu bổ, tôn tạo như trên đửu nằm trong khu vực bảo vệ I của di tích.

Mặc dù chưa được các cơ quan chức năng có liên quan và  nhất là  có ý kiến thẩm định, thửa thuận dự án của Bộ VHTTDL nhưng chủ đầu tư là  Công ty cổ phần Аầu tư Lạc Hồng vẫn nhất nhất đử xuất hôm nay (tức 21.11.2011) sẽ tiến hà nh khởi công dự án.

Аiửu gì sẽ xảy ra khi dự án nà y vẫn sẽ tiếp tục được triển khai với những phương án tu bổ, tôn tạo như thế? Tham dự cuộc họp ngà y 10.11 do Sở Xây dựng tỉnh chủ trì, Hội ài mộ A. Yersin đã bà y tử quan điểm: Ngôi mộ cũ được xây dựng bệ xung quanh và  đưa phần mộ lên cao, đắp chỉ vòng quanh lên 2 tầng; tấm bia đá cũ bây giử đã xây thà nh bức tường dà i có bệ đá và  đắp lư hương to giữa bức tường; ngôi thủ kử³ một cột thử và  thắp hương nay không còn mà  đắp một lư hương to. Ba phần chính nà y của di tích đã là m biến dạng, không còn tính nguyên bản của di tích nữa.

Bác sĩ KiêÌ€u Xuân Cư (93 tuổi), Ủy viên HôÌ£i Ái môÌ£ A.Yersin cho biết, sau nhiêÌ€u cuộc hôÌ£i thảo, vâÌ£n đôÌ£ng trong nước vaÌ€quốc tế vêÌ€ thân thế, sưÌ£ nghiêÌ£p vaÌ€ công đức của nhaÌ€ bác hoÌ£c A. Yersin, ngôi môÌ£ đã đươÌ£c xếp haÌ£ng di tích quốc gia năm 1999.

Ngôi mộ cũ của bác sĩ A.Yersin... 

... và  bản phối cảnh của nhà  đầu tư

ViêÌ£c chôn cất, lưu giữ laÌ£i di haÌ€i của ông đã được thực hiện đúng ý chí của ngươÌ€i quá cố thể hiêÌ£n trong di chúc đươÌ£c viết trước đó vaÌ€ đươÌ£c công bố khi ông qua đơÌ€i: Tôi ước ao đươÌ£c chôn ở Suối DâÌ€u, giữ tôi laÌ£i ở Nha Trang, đưÌ€ng cho ai mang tôi đi đâu, trong đó riêng viêÌ£c lễ an táng, chôn cất, bác sĩ A. Yersin yêu câÌ€u: Không tổ chức linh điÌ€nh, keÌ€n trống ruÌ€m beng. Không điếu văn, điếu tưÌ€. MôÌ£ laÌ€m biÌ€nh thươÌ€ng, đưÌ€ng laÌ€m to tốn kém...

Khi được xem dự án nà y, nhaÌ€ thơ Giang Nam (nguyên Phó chủ tiÌ£ch UBND tỉnh Khánh Hòa), Ủy viên BCH HôÌ£i Ái môÌ£ A.Yersin nhấn maÌ£nh: ViêÌ£c can thiêÌ£p vaÌ€o di tích trước hết phải nắm vững vaÌ€ tuân thủ nghiêm ngăÌ£t LuâÌ£t Di sản văn hóa.

Riêng với di tích naÌ€y, chỉ nên sửa sang đươÌ€ng sá, laÌ€m bãi đâÌ£u xe... taÌ£o thuâÌ£n lơÌ£i cho du khách vaÌ€ngươÌ€i dân viếng thăm, thể hiêÌ£n sưÌ£ mến môÌ£vử môÌ£t con ngươÌ€i đăÌ£c biêÌ£t nhưng cũng rất biÌ€nh diÌ£ vêÌ€ nhân cách sống. Không được phô trương gây tốn kém, khiến di tích vêÌ€ môÌ£t con ngươÌ€i biÌ€nh diÌ£ trở thaÌ€nh xa laÌ£ với cốt cách giản diÌ£, thanh baÌ£ch, khiêm nhươÌ€ng, kín đáo, dễ gâÌ€n, dễ mến của A.Yersin trong ký ức ngươÌ€i dân.

Rất may là , mới đây trong một văn bản gử­i UBND tỉnh Khánh Hòa, Sở Xây dựng đã đử xuất chủ đầu tư phối hợp với Sở VHTTDL, Hội ài mộ A.Yersin thống nhất phương án trùng tu, tôn tạo bảo đảm giữ gìn tối đa những yếu tố gốc của di tích như theo quy định của Luật Di sản văn hóa; Giao Sở VHTTDL tham mưu UBND tỉnh trình Bộ VHTTDL thửa thuận phương án xây dựng theo quy định của Luật Di sản văn hóa.

Аây là  quy trình bắc buộc đối với dự án tu bổ, tôn tạo di tích quốc gia, và  cũng chính quy định nà y nên hôm nay 21.11, chủ đầu tư không thể tiến hà nh khởi công dự án như đã dự định.

Công văn gử­i UBND tỉnh của Sở Xây dựng và  Hội ài mộ A.Yersin