Bộ Giáo dục 'đuổi™ văn hóa ra khửi nghệ thuật?

Аó là  câu chuyện có thật! Thật 100%! Аiửu ấy khiến nhà  thơ Trần Аăng Khoa phải thảng thốt Trời đất! Không có Văn mà  lại có thể thà nh được tà i năng ư?. Còn nhà  văn Nguyên Ngọc cũng phải thốt lên rằng Bộ Giáo dục và  Đà o tạo chủ trương đà o tạo toà n ˜thợ nghệ thuật™ ở các trường nghệ thuật chăng?.

Cái sự thật khiến nhiửu người thấy sử­ng sốt ấy đã được Bộ Giáo dục công bố và o ngà y 9/1, gọi là  đử án thi tuyển sinh АH, CА hệ chính quy và o các trường khối văn hóa - nghệ thuật, nêu rõ: Аối với các trường có tuyển sinh các ngà nh khối Văn hóa (khối C), chỉ xét tuyển dựa và o kết quả thi theo đử thi chung của Bộ GD-АT.

Аối với những trường có tuyển sinh các ngà nh khối Nghệ thuật (khối H, N, S): Môn Ngữ văn sẽ xét tuyển dựa và o kết quả thi tốt nghiệp THPT và  điểm tổng kết 3 năm học THPT.

Sau khi thông tin nà y được một số ít báo chí đăng tải, cho đến tận bây giử vẫn còn vô khối người hoà i nghi và  đặt câu hửi: Liệu đó có phải sự thật? Tôi "vác" chuyện đi hửi hơn chục nhân sĩ, trí thức yêu nước, ai cũng bảo rằng đây là  một quyết định lạ đời.

Chẳng phải ngẫu nhiên mà  cụm từ "văn hóa - nghệ thuật" lại rất phù hợp khi đặt cạnh nhau, đó là  bởi nghệ thuật muốn phát triển bửn vững, thăng hoa, nó phải dựa trên một nửn tảng văn hóa thực thụ.

Nhưng có lẽ một số nhà  quản lý không thấu hiểu điửu ấy, cho nên họ đã có một quyết định không bình thường, đó là  thử­ nghiệm một điửu kử³ quái, nhưng sẽ không có ai đứng ra chịu trách nhiệm trước xã hội nếu xảy ra một loạt đổ vỡ từ quyết định kử³ quái ấy.

Bà n vử cái sự lạ đời nà y, nhà  thơ Trần Аăng Khoa đã nhắc lại lời của Chế Lan Viên từng dạy con "Con phải chịu khó học. Nếu tiến lên, con thà nh nhà  văn, mà  có lùi xuống, con cũng là  nhà  văn hóa và  bình: Thật sâu sắc, thấm thía. Và  như thế, không phải nhà  văn hóa nà o cũng thà nh được nhà  văn. Nhưng đã là  nhà  văn, thì đồng thời bao giử cũng phải là  một nhà  văn hóa. Mà  không phải chỉ nhà  văn, bất cứ nghệ sĩ nà o, bất cứ trí thức nà o cũng phải là  một nhà  văn hóa, nếu muốn thà nh một nghệ sĩ hay trí thức đích thực.

Nếu là  nhà  văn hóa, các hoa hậu, ca sĩ, nghệ sĩ sẽ không có những phát ngôn bừa bãi, những cách ăn mặc, ứng xử­ lố lăng trước đông đảo công chúng. Tự họ sẽ biết xấu hổ. Tuyển chọn, đà o tạo ca sĩ, nghệ sĩ, và  những người là m công tác văn hóa mà  loại bử văn thì đà o tạo cái gì?

Chả lẽ chỉ cần mỗi chất giọng mà  đã đủ thôi ư? Trở thà nh một nghệ sĩ sao chỉ đơn giản đến thế? Không thể biện hộ rằng, vì phải thi môn văn mà  các em sẽ lỡ tham gia thi các trường khác, rằng: Chúng ta sẽ bử sót rất nhiửu tà i năng! Trời đất! Không có văn mà  lại có thể thà nh được tà i năng ư?

Cũng có người lý giải một cách cay đắng rằng, ở ta nên coi đó là  chuyện bình thường vì những điửu bi hà i trong giáo dục còn nhiửu lắm, toà n là  những chuyện to vật vã. Ấy là  chuyện thay sách giáo khoa luôn xoà nh xoạch lãng phí tiửn tỷ mà  vẫn trong vòng luẩn quẩn.

Theo cách nói của GS Nguyễn Cảnh Toà n, nguyên Thứ trưởng Bộ Giáo dục, nguyên Phó Chủ tịch Hội Toán học Việt Nam thì 20 năm qua chúng ta đã mang học sinh ra là m chuột bạch để thí nghiệm các loại chương trình, sách giáo khoa.

Rồi chuyện phân ban, bử phân ban, lại khôi phục phân ban... mà  GS Hoà ng Tụy đã nói rằng Chọn hà ng trăm nghìn học sinh là m vật thí nghiệm, dù là  giáo dục thì cũng là  điửu cần tránh.

Và  tất nhiên, chúng ta hoà n toà n có thể mường tượng ra một viễn cảnh buồn, ấy là  trong tương lai gần có thể công chúng sẽ được nghe nhiửu giọng hát hay, xem nhiửu điệu múa đẹp... nhưng cũng sẽ chứng kiến nhiửu hơn nữa nhiửu lối hà nh xử­ thiếu văn hóa của nghệ sĩ. Nửn tảng văn hóa rỗng tuếch, đó là  điửu rất đáng lo ngại.

Thì đã có vô khối các nghệ sĩ thể hiện rõ mồn một cái sự "vô văn hóa" đấy thôi, nà o là  "khóa môi" nhà  sư một cách trắng trợn trên sân khấu, nà o là  "khoe thân" có chủ ý trên sà n diễn, nà o là  "lộ hà ng" ngoà i đời thường, nà o là  những câu chuyện ăn chơi thác loạn, phóng túng... và  rất tiếc đa phần những nghệ sĩ gây scandal đửu được ăn học đà ng hoà ng.

Thậm chí, có những nghệ sĩ đã thà nh danh, là  giảng viên âm nhạc hẳn hoi mà  còn bử luôn cả giao lưu nghệ thuật ở nước bạn để vử là m việc riêng (chạy show). Như vậy, chẳng phải họ có năng khiếu mà  văn hóa ứng xử­ quá kém cửi hay sao?

Nhà  văn Nguyên Ngọc khi biết cái sự lạ đời nà y cũng đã rất thẳng thắn chỉ ra: "Nhiệm vụ của các trường nghệ thuật là  đà o tạo ra những người nghệ sĩ. Một trong những điửu kiện quan trọng nhất của người nghệ sĩ là  có văn hóa nửn vững chắc, đúng ra là  phải cao, rộng, sâu, cơ bản hơn người thường.

Bởi vì, đến lượt họ, họ phải góp phần quan trọng nhất tạo văn hóa nửn cho xã hội. Và  Văn là  môn học chủ yếu để tạo văn hóa nửn. Chủ trương bử thi Văn trong tuyển sinh và o các trường nghệ thuật là  coi thường vai trò của văn hóa nửn, cũng không quan tâm đến việc đánh giá khả năng cảm nhận nghệ thuật ở thí sinh (mà  văn là  môn học chủ chốt để dạy khả năng cảm nhận nghệ thuật).

Vậy thì chỉ có thể tuyển được những người sẽ là m thợ. Bộ Giáo dục và  Đà o tạo chủ trương đà o tạo toà n thợ nghệ thuật ở các trường nghệ thuật chăng? à”i, thỉnh thoảng lại gặp được ở đây một chủ trương khó hiểu đến kử³ quặc!".

Ở phía của nhà  quản lý (nơi đồng ý cho một thử­ nghiệm mới), ông Ngô Kim Khôi - Cục trưởng Cục Khảo thí và  kiểm định chất lượng giáo dục của Bộ Giáo dục biện giải rằng:

"Việc miễn thi môn Văn không có nghĩa là  hạ thấp yêu cầu đối với môn học nà y. Các trường cần đặt ra yêu cầu trong khi xét tuyển dựa và o kết quả thi tốt nghiệp THPT và  điểm tổng kết các năm học. Các yêu cầu nà y cần phải được công bố công khai trước khi tuyển sinh".

Аọc phát biểu nà y của ông Ngô Kim Khôi, nhiửu người lại giật mình thon thót. Rõ rà ng, việc bử thi môn văn ở một kử³ thi quan trọng (và o đại học) đã hạ thấp giá trị của chính môn học nà y với học sinh chọn các khối H, N, S.

Nhưng đáng lo hơn nữa ấy là  lấy điểm tổng kết từ bậc học phổ thông, trong khi chúng ta chưa có cách nà o để kiểm soát, liệu điểm số ấy có thật hay không? Ngay cả một kử³ thi quan trọng như tốt nghiệp THPT do Bộ Giáo dục và  Đà o tạo tổ chức, có thanh tra đủ các cấp mà  vẫn còn tiêu cực trà n lan thì lấy gì đảm bảo điểm tổng kết môn Văn là  thực chất?

Vậy nên Nhà  thơ Trần Аăng Khoa mới nói rằng: Аuổi văn ra khửi kử³ thi và o chính các trường thuộc khối Văn hóa-Nghệ thuật là  cách tiêu diệt môn văn một cách hữu hiệu nhất. Không thi thì không học. Ở ta vẫn như vậy.

Còn Nhà  Văn Nguyên Ngọc cũng phản biện hết sức sắc sảo: Lý giải của Bộ rằng không bử văn mà  vẫn lấy kết quả học và  thi ở phổ thông là  một lối biện bạch quanh co và  tránh trớ. Vậy tại sao trong tuyển sinh đại học ở tất cả các ngà nh khác không lấy kết quả học và  thi các môn ở phổ thông mà  đánh giá nếu cho rằng kết quả ấy là  đã đáng tin cậy. Mà  lại chỉ bử thi Văn ở tuyển sinh nghệ thuật, lại đúng là  nơi cần qua môn Văn mà  đánh giá văn hóa nửn và  khả năng cảm nhận nghệ thuật của thí sinh hơn cả? Rõ rà ng là  là m ngược!.

Xưa, các cụ ta đã có câu Học Văn là  học là m người. Còn ở tận nước Nga Xô viết xa xôi, đại thi hà o M.Gorki cũng nói Văn học là  nhân học. Vì coi trọng điửu ấy mà  chúng ta có nửn văn hiến rất đáng tự hà o trong suốt bử dà y lịch sử­ dân tộc.

Ấy thế mà  nay người ta lại đang tìm cách đi ngược lại những điửu đã trở thà nh chân lý từ hà ng nghìn đời, lại gạt bử đi thử­ thách mà  học trò phải rèn luyện để là m người, mà  chỉ nhăm nhăm dạy chúng phải thực dụng.

Có lẽ, sẽ chẳng có gì bất ngử khi chúng ta lại được chứng kiến nhiửu nghệ sĩ là m trò lố, vì phông văn hóa thấp kém. Аiửu ấy cũng giống như một cô gái rất muốn là m đẹp, nhưng lại dốt nát vử mặt thẩm mử¹. Thật đáng sợ!