Bà bán nước chè với đà n chim trời Hà Nội

Những câu chuyện đậm mà u cổ tích

Chuyện Cô Tấm

Và o các buổi chiửu khoảng 17g30 bên Hồ Gươm gần chân cầu Thê Húc, người ta luôn thấy một cụ bà tóc bạc phơ xách 3, 4 cái túi đựng bánh mì, cơm nguội... ra để thả nuôi rùa, tôm, cá Hồ Gươm, những đứa con mà cụ bà yêu quý nuôi nấng suốt hơn hai mươi năm qua ... Hình ảnh bà cụ, cứ chiửu chiửu lại xách túi to, túi nhử ra cạnh chân cầu Thê Húc, nơi có tán phượng rũ xuống mặt Hồ Gươm lấp lánh sóng nước cho rùa, cá, tôm Hồ Gươm ăn đã quá quen thuộc với những ai hay dạo quanh bử hồ nà y. Tên bà là Quách Thị Gái ở số 46, ngõ Phát Lộc (quận Hoà n Kiếm - Hà Nội). Bà Gái quê gốc ở thôn Cổ Điển, xã Hải Bối (huyện Đông Anh - Hà Nội). Bà cho biết, bà đã là m cái chuyện dở hơi nà y được hơn hai mươi năm rồi. Công việc hà ng ngà y của bà là đi đến các quán bia, quán cơm phở để xin bánh mì thừa, cơm nguội vử cho cá ăn.

Bao giử cũng thế, trước khi cho cá ăn bà thường chắp tay khấn, rồi nhón từng nhúm bánh mì, từng vốc cơm nguội thả xuống. Cứ như những chú rùa, cá, tôm đã đợi sẵn ở đó vậy. Khi thức ăn vừa rơi xuống, mặt nước bỗng lay động, hà ng nghìn con cá, tôm có cả những chú rùa con kéo nhau vử chén bữa chiửu. Tiếng cá đớp mồi bôm bốp nghe rất vui tai. Cứ đúng 17g30 ném thức ăn xuống, cá, tôm mới ăn. Ném muộn các chú không ăn, mà sớm quá cũng không được. Thấy lạ, nhiửu du khách hiếu kì dồn vử dưới tán phượng để xem rùa, cá, tôm ăn mồi. Trong đó có nhiửu du khách nước ngoà i đã xin được chụp ảnh lưu niệm cùng với bà . Tôi chụp không biết bao nhiêu kiểu ảnh với khách nước ngoà i rồi. Có nhiửu người khi rửa ảnh xong, họ gửi tặng tôi mấy kiểu. Vì thế nên họ hay trêu tôi là cụ già suốt ngà y được đi Tây, bà Gái móm mém kể.

Năm 1947, cuộc sống gia đình khó khăn bà rời quê lên Hà Nội kiếm sống bằng nghử bán bánh đúc, bánh cuốn... và lập gia đình với một anh công nhân ga Hà ng Cử - sau khi sinh được hai con trai một thời gian thì chồng bà mất. Một mình bà cáng đáng kiếm miếng cơm, manh áo nuôi hai con nhử. Sáng tôi đi bán bánh cuốn, bánh đúc quanh phố cổ, ga Hà ng Cử. Trưa tranh thủ bán nước chè, tối lại đội thúng bánh cuốn, bánh lá lên ga để bán cho khách ăn đêm. Nhiửu hôm vử đến nhà thì trời đã tảng sáng rồi, bà Gái nhớ lại.

Và cứ thế, ngà y hai buổi bà đội bánh đi bán dạo khắp phố cổ, ga Hà Nội. Xong cho dù phải căng mình chiến đấu với miếng cơm, manh áo, nhưng hà ng ngà y bà Gái vẫn tranh thủ thời gian đến các quán bia, nhà hà ng... để xin những mẩu bánh mì thừa, cơm nguội để mang vử cho rùa, cá... Hồ Gươm ăn. Bà Gái thường gọi rùa, cá, tôm... trong Hồ Gươm là chú. Bà bảo, bà có thể ăn đói hơn một chút, chứ nhất quyết không để những chú rùa, tôm cá... nhịn đói. Để có được thức ăn cho rùa, cá, mỗi đêm bà phải đi bộ cả chục cây số đến các quán bia, hà ng ăn để xin bánh mì thừa, cơm nguội.

Những ngà y đầu, nhiửu người nghĩ bà là kẻ ăn xin, nên họ đuổi đi. Nhưng khi biết bà đang là m cái việc tâm đức ấy, nhiửu người còn gói sẵn lại trong túi, bà chỉ việc đến rồi xách vử. Mình đi xin nên phải đi lúc khoảng 21h, vì khi đó khách họ an thừa mới có cho mình lấy. Ngà y nà o cũng vậy, ngà y nắng cũng như ngà y mưa, mùa Đông cũng như mùa Hè, cứ đến giử là bà lại xách túi lên đường đi khất thực. Lúc bà trở vử, thì mọi người đã chìm sâu và o trong giấc ngủ. Sáng mai dậy, bà phân ra thà nh các thứ khác nhau, thái nhử để cho cá, rùa dễ ăn, tránh dư thừa gây ô nhiễm môi trường. Thứ nà o bẩn, bà tranh thủ phơi ra cho khửi thiu, mốc, rồi đóng gói để dà nh những ngà y mưa bão.

Bà kể, bà bén duyên với mấy chú cá Hồ Gươm cách đây 20 năm, một hôm sau khi đi bán hà ng vử đến cầu Thê Húc mệt quá nên bà ngồi nghỉ chân gặm cái bánh mì cho đỡ đói. Rồi thấy có mấy chú rùa nổi lên mặt nước bơi vửn cùng bầy cá, bà ném thử và i mẩu bánh mì xuống, thì thấy các chú tranh nhau gặm bánh ngon là nh. Từ hôm đó vử nhà những chú rùa, cá Hồ Gươm cứ ám ảnh bà mãi, từ đó cứ khi bán hết hà ng là bà lại tranh thủ đến các quán bia, hà ng ăn để xin bánh mì thừa và cơm nguội vử cho rùa, cá ăn. Mình không có điửu kiện để là m những cái lớn, thì mình cố gắng là m cái nho nhử, quan trọng là việc đó có ý nghĩa, không ảnh hưởng đến người khác và mình cảm thấy thanh thản là được,... - bà Gái tâm sự.

Bà bán nước chè với đà n chim trời Hà Nội

Có một người bao năm nay thầm lặng giữ cho một góc trời Hà Nội luôn ríu rít tiếng chim. Đó là bà Nguyễn Thị Tim ở ngã tư Bà Triệu - Tô Hiến Thà nh.

Một lần, tình cử bà Tim phát hiện thấy lũ sẻ nâu trên những tán cây cổ thụ gần chỗ bà ngồi lúc nà o cũng kêu inh ửi vì không có gì ăn. Thế là ngà y ngà y bà mang gạo đến rắc dưới mấy gốc xà cừ cho chúng, từ đó lũ sẻ không còn phải bới tìm cái ăn nữa. Ngà y nắng đổ lửa cũng như mưa dầm gió bấc bà vẫn căng ô, mặc áo mưa bán hà ng chứ không chịu nghỉ, từ tử mử sáng cho đến khuya. Khi công việc bán hà ng đã tươm tất, bà lại đội chiếc nón đã ngả mà u, rồi thủng tháº³ng và chỉ trong giây lát, đà n chim trời đã ríu rít khắp gốc cây, nhằn từng hạt thóc. Khi có tiếng xe máy rồ ga chạy qua hay những đứa trẻ tinh nghịch chạy nô nhau thì chúng lại vù cánh bám dà y đặc trên gốc cây, cà nh cây xà cừ to lớn.

Cà ng ngà y những con chim bay nhảy trên những ngọn cây, hót líu lo và rủ thêm bạn vử ngà y một đông hơn. Rất nhiửu chim lạ kiếm ăn ngang qua thấy có nhiửu đồ ăn nên những ngà y sau đó cũng chỉ quanh quẩn trên những ngọn cây, đói lúc nà o lại sà xuống ăn gạo bà Tim rắc sẵn. Hiện các đà n chim thường xuyên tụ tập trên những ngọn cây xà cừ khu vực ngã tư đường Bà Triệu và Tô Hiến Thà nh nơi bà Tim bán hà ng đã lên đến và i trăm con. Chim đến cà ng nhiửu thì thức ăn cà ng tiêu tốn. Mỗi ngà y, để đà n chim được yên cái bụng, bà Tim mất cả đến cân gạo cùng và i lạng thóc. Tính ra số thóc gạo bà Tim mua cho chim ăn cộng lại cả 10 năm qua cũng lên tới hà ng tấn. Thật không ai ngử bà bán nước bình dị ấy, đã quá tuổi thất thập cổ lai hy, lại có tấm lòng nhân ái đến thế. Trong khi cuộc sống của bà rất bình dị, đạm bạc... Bà chỉ vận những bộ quần áo tuửnh toà ng, đến chiếc nón cũng phải dùng cho đến khi rách háº³n không đội nổi nữa mới mua cái mới. Nhưng tình yêu thương với những đà n chim trời của bà thì đã thà nh duyên phận hà ng chục năm qua. Bà bảo: Nếu một ngà y không là m công việc cho chim ăn, bà sẽ ngồi không yên....

Những việc là m giản dị ấy, của những con người Hà Nội, nếu không phải vì sự mưu sinh thì chỉ bởi một lẽ vì tình yêu với Thủ đô. Họ đã góp phần tô đẹp phẩm chất nhân hậu, trong sáng của người Hà thà nh.