Kon Tum, một tỉnh nằm ở phía Bắc Tây Nguyên, được bao bọc với màu xanh bạt ngàn của núi rừng. Nơi ấy có đỉnh núi Ngọc Linh chất ngất, trắng bạc mây trời, cao nhất miền Nam (2598m). Đặc biệt, từ vùng núi rừng này sản sinh ra nhiều cỏ cây có tính dược liệu quý, đem lại sức khỏe cho con người. Người dân ở đây từ nghìn xưa đã biết dùng những cỏ cây hoa lá đó làm nguyên liệu chế biến thành thức ăn cho mình và quà tặng cho bạn bè gần xa.

Món Gỏi cá lạ miệng và tuyệt ngon
Lá từ các loại cây quen thuộc thì có: mã đề, hành, rau dấp cá, bứa, cải, mơ, khổ qua, me cây, me đất, ngãi cứu, đinh lăng, bông thọ, chùm ruột, lá cốc, tía tô, sung, húng, ổi, bồ quân, sống đời, thì là, hồng ngọc, rau răm, rau thơm, chân vịt, rau má, lá lốt, ngò gai, chanh dây... Đến các loại lá chỉ có từ rừng như: lá trâm, bằng lăng, ngũ gia bì, xoài rừng, bứa rừng, sâm lá, xà lách son rừng... và còn nhiều loại lá tôi chưa từng biết tên.
Chỉ có lá thì chưa thể thành gỏi lá Kon Tum được. Giữa màu xanh, đỏ, vàng, tím, lục, lam, cam, còn nổi bật màu vàng đỏ của tôm luộc, màu xanh đậm của chùm tiêu tươi, ớt hiểm, màu trắng ngà của thịt ba chỉ, bì lợn, màu trắng suốt của muối hột, màu hồng tươi của gỏi cá, đặc biệt là màu hồng đào của món hỗn hợp nước chấm.
Những món ăn kèm với lá này được chế biến cũng khá công phu. Ví như tôm phải là loại tôm sông tươi (mới ngon), có độ lớn vừa phải, trước khi đem hấp chín phải cắt hết râu, chân, càng và giữ nguyên vỏ tôm. Thịt lợn phải là loại ba chỉ, sau khi luộc chín tới, cắt thành miếng vừa ăn. Cá làm gỏi ăn kèm phải là loại cá lóc hoặc cá anh vũ tươi, lọc lấy phi lê thành từng miếng vuông vức, có độ dày vừa phải. Thịt cá lọc xong đặt trên giấy thấm để hút hết chất tanh, sau đó xếp vào đĩa, cho một chút nước cốt chanh tươi để làm chín cá. Về gia vị có muối hột sạch có màu trắng ngà, ớt chỉ thiên còn tươi xanh cùng hạt tiêu dùng cũng xanh tươi và nguyên chùm thì mới ngon.
Những món Gỏi cùng lá cuốn ăn kèm
Món ăn kèm lá đặc biệt nhất là món nước chấm (thường gọi là “hèm”). Đây là một hỗn hợp được chế biến công phu gồm nhiều nguyên liệu: gạo nếp lên men, thơm dậy, được đem ủ với tôm khô, thịt ba chỉ, gan lợn luộc chín, lòng đỏ trứng gà, gia vị, sau đó xay nhuyễn. Chảo dầu nóng phi hành thơm rồi cho hỗn hợp trên vào cùng với mẻ, sa tế, gia vị, đảo đều tay. Khi vừa chín tới, hạ bớt lửa đến khi hỗn hợp dậy mùi thơm lừng, tức là đã chín, có thể múc ra bát để dùng.
Ăn gỏi lá cứ tưởng là món bình dân, nhưng thực ra cũng “quý tộc” lắm! Này nhé, không phải thấy nhiều lá rồi vơ quàng gói ghém “vô trật tự” các thứ, mà phải theo “quy trình ẩm thực” hẳn hoi. Đầu tiên, phải chọn loại lá có bản to, dày như lá cải, lá mơ, hoặc lá bứa làm bìa, sau đó cho thêm các loại lá mà người ăn ưa thích vào lớp trong; tiếp theo cho một miếng thịt lợn ba chỉ, bì lợn, một con tôm, một miếng cá, một hạt muối, vài hạt tiêu xanh, sau đó cuốn thành chiếc phễu nhỏ, cuối cùng cho hỗn hợp nước chấm vào đầy phần trên phễu lá. Xong, người dùng cắn một miếng lớn, cắn thêm miếng ớt chỉ thiên xanh cay xè, nhai đều mà cảm nhận vị chua, chát, đắng, cay, ngọt, bùi, béo của các nguyên liệu hòa quyện đầu vị lưỡi. Nuốt xong miếng gỏi lá, lập tức “khà” luôn ly rượu gạo, ta như nghe tinh túy của núi rừng, đất trời, sông suối ngấm hết vào ta.
Thưởng thức món gỏi lá Kon Tum không chỉ để ngon miệng mà các loại lá có tác dụng như loài thuốc Nam, bồi bổ sức khỏe và thanh tẩy các chất độc bị tích tụ lâu ngày ra khỏi cơ thể. Ăn vừa ngon miệng, vừa bồi bổ, lại vừa chữa được bệnh thì hỏi cả nhân gian này ai mà không thích chứ! Chính vì thế mà Tổ chức kỷ lục châu Á đã xác nhận gỏi lá Kon Tum là 1/10 món ăn Việt Nam đạt kỷ lục châu Á. Chính vì vậy, khi đến Kon Tum, bạn hãy nhớ thử gỏi lá một lần nhé, bởi sự hấp dẫn của món ăn dân dã mang hương vị núi rừng này không chỉ lạ mà tuyệt ngon, khó lòng quên được!