Tục không lấy vợ làng Hoa Đình

Các cụ cao tuổi thường kể rằng, lệ làng xưa, trai thiên hạ muốn lấy gái làng phải nộp cheo rất nặng. Người ta vắt một dây mây qua nóc giải vũ, một bên buộc một chiếc cối đá. Nhà trai mang tiền đồng tới treo vào một đầu dây, sao cho nâng cân bằng chiếc cối lên… mới coi là đủ lệ! Vậy là biết mấy chục quan tiền?

Đã thế, khi đón dâu, nhà trai thường bị ba bốn chặng “chăng dây’ vòi tiền mãi lộ! Người “chăng dây” thường là trai làng bên nhà gái. Họ bầy một cái bàn giữa đường, có bát hương nải chuối hẳn hoi, và căng một sợi dây thừng ngang đường cản bước đoàn rước dâu. Gặp những chặng ấy, nhà trai thường phải tới thương lượng, nghĩa là đưa cho họ một số tiền theo yêu cầu họ mới chịu rút dây cho đi qua. Các cô gái làng càng xinh đẹp, càng đảm đang thì tiền “thông quan” càng cao giá… càng phải qua nhiều chặng!

Chính vì thế mà nhiều cô gái làng đành phải ươm ý ngỏ lời với chàng trai thiên hạ:

Đầu làng có con chim khuyên

Nó kêu ríu rít cho nên bồi hồi…

Làng em chẳng thiếu chi người

Muốn rằng đất khách là nơi quê chàng!

Nhiều chàng trai dẫu khát khao lắm… nhưng cũng đành chịu, nếu gia tư điền sản không nhiều hoặc bác mẹ không hào phóng lo liệu.

Kết quả là, trai làng dẫu không giàu có hoặc tài ba cũng thường có hai… ba vợ! Nhiều cô gái xinh giòn những “chậm chân” đành phải cay đắng chịu cảnh lẽ mọn. Các bà mối thường khéo dỗ dành: “Khôn làm lẽ, khỏe ở mùa!” – “Trầu ta ăn cỏ đồng ta”…

Lệ nộp cheo làng đã bị bãi bỏ từ đầu thế kỷ trước. Nhưng tục chăng dây thì mãi tới khi Cách mạng tháng Tám thành công năm 1945 mới hoàn toàn bãi bỏ.