Từ 'bão' malachite green tìm về cốm Mễ Trì

Là ng nghử hơn 100 năm

Nghe bà  Nguyễn Thị Thà nh 85 tuổi (xóm 2 Mễ Trì Thượng) kể lại rằng: cách đây và i chục năm, cứ 2h chiửu và o đầu hạ hay chớm thu là  cả là ng phủ một mà u sương khói. Lúa nếp non ngon nhất là  loại lúa được người Mễ Trì gặt từ chính những thử­a ruộng của mình. Cũng bởi vì, đất Mễ Trì vẫn có tiếng khi sản xuất ra những loại lúa dẻo, ngon. Câu chuyện truyửn miệng trong là ng còn kể rằng: ngà y trước là ng Mễ Trì có tên là  Anh Sơn. Nhưng có một lần gạo là ng Anh Sơn dâng tiến vua, vua ngự thấy ngon quá bèn ban cho tên Mễ Trì- ao gạo.

4h sáng là  người Mễ Trì ra đồng gặt lúa để kịp 6h có lúa cho người già , trẻ em trong là ng nhặt. Từng bông lúa xếp đửu tăm tắp thà nh từng đóm đợi nẹp thép cạo lấy hạt. Những ngọn rơm xanh mướt được phơi khô để những ngà y nhà n rỗi đem ra bện chổi, mang bán khắp phố phường Hà  Nội.

Khoảng 4h chiửu, cả thôn Hạ và  thôn Thượng lại rộn rã tiếng chà y giã cốm. Một cối giã chừng 2-3 người là  đủ. Hai người giã một người đảo. Người giã nhún nhịp, người đảo thoăn thoắt đưa tay. Thời tiết nóng nực thì mồ hôi lúc nà o cũng sũng lưng còn mùa thu dù có tiết hanh nhưng không thể ngăn những giọt mồ hôi rịn ra. Аể chuẩn bị cho buổi chợ sớm, 3h sáng là  đã có nhà  đảo xong một mẻ cốm. Tiếng chà y sẽ ngớt khi tiếng gà  gáy lanh canh báo hiệu một ngà y mới đã đến... Những mẻ cốm được mang ra chợ cốm của là ng, lao xao...

Cốm Mễ Trì được học từ cốm là ng Vòng. Tuy là  học nghử từ là ng Vòng nhưng người Mễ Trì đã có công trong quá trình phát triển của nghử cốm ở đất Hà  Nội. Ban đầu, nghử cốm ở là ng Vòng chỉ có 1 vụ: Cốm mùa,sau một thời gian nghử cốm phát triển ở Mễ Trì, người nông dân nơi đây đã là m thêm cốm chiêm. Tuy rằng, thưởng thức cốm chiêm không ngon bằng thưởng thức cốm mùa vì mùa nà y thời tiết khá nóng và  không có chuối trứng cuốc nhưng rõ rà ng nhử có cốm chiêm mà  hương vị của cốm ở Hà  thành được kéo dà i hơn, phong phú hơn trong năm cũng như thu nhập của người là m cốm tăng lên.

Ngoà i ra, người Mễ Trì còn chế tạo ra các công cụ là m cốm bằng máy: máy giã, máy rang. Những chiếc máy nà y đã giải phóng sức lao động cho người là m cốm, phù hợp với yêu cầu của thời hiện đại khi người là m cốm ngà y một ít.

Các cụ già  đang nhặt và  lựa chọn lúa cốm ở ngõ xóm

Trong bão malachite green

Những ngà y nà y, là ng cốm Mễ Trì vẫn rậm rịch tiếng cối. Những ngõ xóm vẫn đông đúc người già , trẻ nhử chuốt từng bông lúa cốm. Chiửu tà , hương lúa non vẫn lan toả...

Truyửn hình, vô tuyến ầm ầm chuyện cốm mất vệ sinh cũng là m là ng nghử lâm và o cảnh khốn khổ- à”ng Аỗ Huy An, trưởng thôn Mễ Trì Hạ nói- Nhưng chúng tôi động viên bà  con vẫn giữ nghử vì cốm Mễ Trì có nhuộm phẩm mà u độc hại như thế đâu. Sự thật ấy sẽ được cơ quan chức năng kiểm chứng

Ngà y 1/11 vừa qua, đoà n kiểm tra liên ngà nh: Аội quản lý thị trường, Phòng Y tế huyện Từ Liêm và  Trạm y tế Mễ Trì đã có cuộc kiểm tra đột xuất đến các hộ sản xuất cốm trong xã. Tại hộ sản xuất Hoà ng Ngọc Tiến (Xóm 2 Mễ Trì Hạ), đoà n đã tiến hà nh thử­ nghiệm tại chỗ hai loại phẩm mà u thực phẩm mà u xanh và  mà u và ng, chủ cơ sở đã mua ở 29 Minh Khai- Hai Bà  Trưng, dùng để nhuộm cốm. Kết quả cho thấy hai loại phẩm mà u nà y đửu âm tính với chất malachite green- một chất cực độc đối với cơ thể con người. Năm nà o cũng thế, vì số hộ còn là m nghử trong là ng không nhiửu- chừng 20 hộ nên chúng tôi thường cử­ đại diện đi mua phẩm mà u thực phẩm- à”ng Hoà ng Ngọc Tiến, chủ hộ cho biết- Năm nay nhà  tôi đại diện mua hơn 1kg phẩm, chia mỗi nhà  một lạng là  đủ dùng cho cả vụ Vừa nói, ông Tiến vừa đem giấy tử chứng minh nguồn gốc của phẩm mà u đã mua.

Trong bão malachite green do cốm là ng Vòng gây ra, là ng cốm Mễ Trì cũng bị ảnh hưởng ít nhiửu. Thường ngà y nhà  tôi là m 50-60kg cốm non nhưng cả tuần nay chỉ bán được 10-20kg- Bà  Minh (xóm 2- Mễ Trì Hạ) nói- Số cốm ế chúng tôi đà nh cho và o sấy khô để bán là m bánh cốm hoặc nấu xôi, chè. Chúng tôi biết thời điểm nà y rất khó khăn nhưng không vì thế mà  để mất nghử. Bởi lẽ, cốm Mễ Trì phần lớn được là m cốm mộc còn nếu khách yêu cầu nhuộm phẩm mà u thì phẩm mà u của chúng tôi đửu đạt ATVSTP

Theo xu hướng đô thị hoá, những cánh đồng cho gạo ngon ở Mễ Trì không còn nhiửu. Cốm non Mễ Trì cũng mất dần. Trước kia cả là ng là m cốm, giử chỉ còn chừng 30 hộ. Phần lớn các hộ đửu là m theo cha truyửn, con nối với những phương pháp thủ công. Аể lưu giữ nghử cốm non truyửn thống và  rất đặc trưng của Hà  thà nh và  đặc biệt để phát triển nghử một cách chuyên nghiệp, đảm bảo ATVSTP thì nên chăng Thà nh phố- trực tiếp là  Sở Công thương Hà  Nội cần có những biện pháp tích cực trong việc bảo tồn từ nguyên liệu sản xuất đến quy hoạch liên kết vùng cũng như tập huấn các hộ là ng nghử để nâng cao ý thức, trách nhiệm ATVSTP.