Trưng bày "Non sông liền một dải": Tái hiện hành trình thống nhất thiêng liêng của dân tộc

Phát biểu tại lễ khai mạc trưng bày được tổ chức sáng ngày 22/4/2025, TS Nguyễn Văn Đoàn - Giám đốc Bảo tàng lịch sử quốc gia cho biết: Trưng bày giới thiệu gần 150 tài liệu, hiện vật thể hiện khát vọng hòa bình thống nhất đất nước của nhân dân ta. Với đường lối đúng đắn, sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh, sức mạnh của hậu phương miền Bắc và tiền tuyến lớn miền Nam đã được kịp thời động viên, phát huy cao độ. Cùng với sự hỗ trợ to lớn và nghĩa tình của bạn bè quốc tế, toàn dân tộc đã tạo nên sức mạnh tổng hợp, từng bước đánh bại kẻ thù, làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975, hoàn thành vẻ vang sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Trưng bày được chia thành 3 phần, phản ánh rõ nét khát vọng thống nhất, tinh thần đoàn kết và ý chí độc lập của dân tộc Việt Nam.

Phần đầu với chủ đề Khát vọng thống nhất giới thiệu bối cảnh đất nước sau Hiệp định Giơ-ne-vơ năm 1954, khi Việt Nam tạm thời bị chia cắt hai miền. Trong hoàn cảnh đó, nhân dân cả nước vẫn kiên định mục tiêu thống nhất, bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đồng thời đấu tranh đòi hòa bình, thống nhất trên phạm vi cả nước. Trưng bày ghi lại dấu ấn lịch sử với hình ảnh cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải – giới tuyến tạm thời giữa hai miền; nhân dân miền Bắc vui mừng đón cán bộ và bộ đội miền Nam tập kết tại Sầm Sơn, Thanh Hoá năm 1955; phong trào đấu tranh đòi thống nhất đất nước tại Sài Gòn - Gia Định ngày 1/5/1956; cùng sự kiện ngày 12/4/1958 đánh dấu sự ra đời của Nhà máy Cơ khí Hà Nội - một trong những cơ sở công nghiệp lớn của miền Bắc thời kỳ đó.

Phần thứ hai mang tên Nước Việt Nam là một – Dân tộc Việt Nam là một thể hiện đường lối lãnh đạo đúng đắn, sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng trong việc tổ chức, huy động sức mạnh toàn dân đánh thắng đế quốc Mỹ xâm lược. Trưng bày tái hiện sự chi viện to lớn từ hậu phương lớn miền Bắc cho tiền tuyến lớn miền Nam và sự ủng hộ mạnh mẽ của nhân dân thế giới đối với cuộc kháng chiến chính nghĩa của Việt Nam. Những hiện vật và tư liệu tiêu biểu trong phần này bao gồm: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng tổ chức tại Hà Nội từ ngày 5 đến 10/9/1960; lễ thành lập Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tại Tân Lập, Châu Thành, Tây Ninh ngày 20/12/1960; phong trào đồng khởi phá ấp chiến lược của Mỹ - Ngụy tại Củ Chi năm 1960; phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” của học sinh, sinh viên miền Nam. Bên cạnh đó là các hiện vật như ống nghe điện thoại tại Đồn Biên phòng số 27 ở Tây Ninh phục vụ liên lạc, chỉ huy tác chiến; hình ảnh những đoàn xe ngày đêm vượt Trường Sơn chở hàng hóa chi viện miền Nam; khẩu hiệu phản đối Mỹ của nhân dân Campuchia tháng 8/1964; cuộc mít tinh tại Mátxcơva ngày 8/2/1965; chuyến thăm vùng giải phóng Quảng Trị của Chủ tịch Cuba Fidel Castro tháng 9/1973; và các cựu chiến binh cùng nhân dân Mỹ xuống đường biểu tình chống chiến tranh ở Việt Nam.

Phần cuối mang tên Non sông liền một dải khắc họa sinh động diễn biến của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975, kết thúc bằng chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975 – mốc son chói lọi trong thế kỷ XX của dân tộc Việt Nam. Tài liệu, hình ảnh quý giá được giới thiệu gồm: hội nghị Bộ Chính trị Trung ương Đảng từ ngày 18/12/1974 đến 8/1/1975 quyết định mở cuộc tổng tiến công; chiến thắng Buôn Ma Thuột ngày 10/3/1975; giải phóng Huế ngày 26/3; giải phóng Đà Nẵng ngày 29/3; đoàn quân thần tốc vượt miền Trung tiến vào Sài Gòn từ ngày 9/4. Đặc biệt, khoảnh khắc lịch sử lúc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, khi xe tăng Quân Giải phóng tiến vào Dinh Tổng thống ngụy Sài Gòn, lá cờ Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tung bay trên nóc dinh tổng thống ngụy Sài Gòn đã ghi dấu thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Tiếp nối là sự kiện Hội nghị Hiệp thương thống nhất đất nước khai mạc tại thành phố Sài Gòn - Gia Định ngày 15/11/1975 và lễ khai mạc kỳ họp thứ Nhất của Quốc hội khóa Thống nhất ngày 25/6/1976.

Thông qua trưng bày “Non sông liền một dải” Bảo tàng Lịch sử quốc gia hi vọng công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ sẽ hiểu sâu sắc hơn về khát vọng hòa bình, ý chí thống nhất và tình đoàn kết keo sơn giữa hai miền Nam – Bắc trong suốt chiều dài lịch sử. Đây cũng là dịp để khơi dậy niềm tự hào dân tộc, ý thức tự lực tự cường, trách nhiệm trong bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ; từ đó tiếp thêm động lực để mỗi người dân Việt Nam vững bước vượt qua khó khăn, đoàn kết xây dựng đất nước dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, tiến vào kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc Việt Nam.

Trưng bày diễn ra tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia từ 22/4 đến hết tháng 8/2025./.