Chuyện vử ngôi mộ tập thể lớn nhất Thế giới giữa Thủ đô

Ngôi mộ tập thể đặc biệt mà  tôi nhắc đến là  ngôi mộ và  bia tưởng niệm của hơn 2 triệu đồng bà o ta bị phát xít Nhật cà n quét, cũng như hậu quả của nạn đói lịch sử­ năm 1944 - 1945. Phải mất công hửi thăm nhiửu nơi, luồn lách qua những con phố nhử, chúng tôi có mặt tại địa chỉ 559/86/17 phường Vĩnh Tuy, Kim Ngưu, quận Hai Bà  Trưng, Hà  Nội. Khi ghé thăm nơi nà y, được xem những bức hình tư liệu, nghe câu chuyện vử những nạn nhân xấu số, khiến chúng tôi không khửi rùng mình.

Chứng tích rợn người

Khác hẳn với không khí ồn à o, tấp nập của đô thị, Khu tưởng niệm của hơn 2 triệu đồng bà o chết vì oanh tạc và  nạn đói 1944 - 1945 nằm lọt thửm, tĩnh lặng trong con ngõ nhử. Bước qua cánh cổng gỗ khiêm tốn, đập và o mắt chúng tôi là  tấm bia đá khắc bà i văn tế xót xa của GS Vũ Khiêu: Một cơn gió bụi vừa tan/Hai triệu sinh linh đã mất/Khí oan tối cả mây trời/Thây lạnh phơi đầy cử đất....

Tấm bia khắc bà i văn tế của GS Vũ Khiêu

à”ng Аặng Văn Tuyến, người trông coi, hương khói nơi nà y nhiệt tình dẫn chúng tôi đi thăm Khu tưởng niệm. Gọi là  khu cho oai, thực chất diện tích khoảng hơn trăm m2 dùng để xây dựng tấm bia khắc đá của GS Vũ Khiêu, ngôi nhà  nhử, bể xương người và  và i bệ đặt bát hương... Có thể nói, khu tưởng niệm chưa xứng tầm với sự kiện lịch sử­. Bởi theo đánh giá, lịch sử­ Việt Nam, cũng như trên thế giới, chưa nơi nà o xảy ra nạn đói khủng khiếp như thế. Thậm chí con số hơn 2 triệu người chết nếu so sánh với nạn nhân của hai quả bom nguyên tử­ ném xuống Nagazaki và  Hiroshima của Nhật Bản cũng cao gấp nhiửu lần.

à”ng Tuyến là  người trông coi khu tưởng niệm nà y

Аồng bà o mình đấy, ông Tuyến ngậm ngùi đưa tay chỉ và o những bức hình tư liệu treo trên tường. Chúng tôi giật mình khi bắt gặp trên những bức hình tư liệu kia là  cảnh những đứa trẻ nhử ngồi với và i ông già  gầy nhom, cảnh người dân đang đà o những hố rộng chôn người tập thể, hình ảnh của người kéo chiếc xe ngổn ngang xác chết, hay bắt gặp hình ảnh cả núi xương mà ... lạnh gáy.

Hơn nử­a thế kỷ đã đi qua, cuộc sống đã thay đổi nhiửu, nhưng với những cụ già  ở đây thì quá khứ đau thương kia vẫn không phai nhòa trong tâm trí. Theo các cụ, độ ấy, người chết vì phát xít oanh tạc, người chết đói đầy đường. Việc là m của những người còn sống, có chút lương tri, không chỉ đánh giặc mà  còn đi gom xác chết vử nghĩa trang Hợp Thiện (nay là  khu tưởng niệm) để mai táng trong các ngôi mộ tập thể. Theo thời gian, bãi tha ma hoang vắng, là  nơi chôn cất hà ng triệu người đã trở thà nh bãi rau muống, nơi cư trú của những người lao động tứ xứ, và  hiện nay là  những ngôi nhà  cao tầng vây kín, khiến nghĩa trang ngà y nà o giử chỉ còn là  khu tưởng niệm nằm nép mình trong ngõ nhử.

Theo ông Tuyến, khu tưởng niệm hơn 2 triệu đồng bà o nà y suýt bị rơi và o quên lãng, nếu như năm 2001 không có 3 sinh viên của trường Аại học kiến trúc Hà  Nội là m đử tà i Cải tạo không gian tưởng niệm đồng bà o chết vì nạn đói 1944 -1945. Sau đó, và o tháng 9. 2003, TP Hà  Nội quyết định đầu tư cải tạo, xây dựng lại khu vực nà y. Trong đó, bể xương chứa hà ng triệu hà i cốt của đồng bà o nằm ở chính giữa. Cũng theo ông Tuyến thì ông đã sống ở đây từ nhử, và o những năm cuối 60, khu vực nà y còn rất hoang vắng. Những năm đầu thập niên 90, bể xương vẫn còn nằm lộ thiên. Sau nà y, mọi người xây dựng thà nh bể kiên cố, chỉ bớt lại một lỗ thông âm - dương. Tuy nhiên, sau nà y mọi người đã bịt kín lại.

Kéo xác người đi chôn tập thể

Năm 2001, thấy nhóm học sinh đến là m đử tà i, ông cũng ra xem. Nhưng không hiểu sao, sau lần đó, trong ông bỗng thấy lòng thương cảm, gắn bó với những hà i cốt nà y vô cùng. Chính vì vậy, ông đã tự nguyện đến đây trông nom, chăm sóc, thắp những nén nhang cho những linh hồn xấu số kia được siêu thoát.

Bản thân ông cũng thấy lòng mình thanh thản lắm. Vậy là  không quản mưa nắng, ngà y tết hay ngà y thường, cứ bắt đầu từ sáng sớm, ông Tuyến lại đến đây thắp hương, lau dọn, quét tước đến tận tối mịt mới vử.

Nơi biến hận thù thà nh bằng hữu

Trông nom Khu tưởng niệm đặc biệt nà y, ông Tuyến đã đón biết bao đoà n khách từ khắp nơi đến. Аó là  các đoà n lãnh đạo ở Trung ương hay địa phương, đoà n du lịch từ phương xa đến, Việt kiửu từ nước ngoà i vử, những vị đại gia đến để xem lại mình, những người thân của người chết với những mảnh ký ức vụn vỡ cũng quay vử tìm gặp, hay những nhà  ngoại cảm đến hửi chuyện những vong linh xấu số...

Tuy nhiên, những vị khách đến từ đất nước Nhật Bản xa xôi để lại cho ông nhiửu ấn tượng sâu sắc nhất. Có khách đến đây vì từng nghe vử tội ác do chính cha ông họ gây ra, có người đến vì tò mò, thậm chí có ông còn trực tiếp tham chiến tại Việt Nam. Nhưng, dù họ là  ai, đến với tâm thế như thế nà o, mọi người cũng đửu cúi đầu tử vẻ ăn năn trước vong linh người đã khuất. Lật dở cuốn sổ lưu bút, ông Tuyến xúc động: Trong số gần 100 trang lưu bút để lại thì có đến gần 70 trang do những vị khách Nhật Bản lưu lại.

Thể hiện sự đáng tiếc vì sai lầm của cha ông mình, cũng như tri ân với những vong linh yểu số. Với việc là m của những bạn trẻ Nhật Bản, cho thấy họ rất có trách nhiệm, tuy không phải những việc là m to tát, nhưng những nén nhang, những bó hoa, cùng cái cúi đầu thà nh kính của họ, cũng có thể khiến các vong linh ấm lòng. Hy vọng, hận thù của quá khứ đóng lại, mở ra tình đoà n kết trên thế giới... Khu tưởng niệm tuy nhử bé, nhưng chứa đựng một nỗi đau quá khứ dai dẳng, ghi nhớ một thời kử³ đen tối của đất nước.

Và  cũng chính từ những nỗi đau quá lớn, những mất mát quá nhiửu, lòng căm thù sục sôi nên nhân dân cả nước đã vùng lên, già nh được đất nước, đem lại hòa bình, cũng như bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hòa. Chẳng thế, tuy cuộc sống ấm lo, quá khứ rời xa, những nỗi đau như dịu lại, nhưng trong những năm gần đây, được sự quan tâm của lãnh đạo thà nh phố, người dân biết đến khu tưởng niệm nhiửu hơn.

Khu tưởng niệm nhử nhưng chứa đựng nỗi đau quá khứ kinh hoà ng

Nhiửu nhà  ngoại cảm đã đến đây, họ đửu bảo khu vực nà y nhiửu vong lắm. Tuy nhiên, vong cũng khá yên lòng vì được sự quan tâm của mọi người..., ông Tuyến tâm sự. Cứ đến hẹn lại lên, và o ngà y rằm tháng 7, lãnh đạo chính quyửn, cùng các tăng ni phật tử­ từ các chùa đến đây để cầu siêu cho các vong linh của nạn đói năm 1944 -1945. Khi đến đây, ngoà i việc chứng kiến nỗi đau thương mất mát của những phận đời mệnh bạc, người dân và  cả du khách thập phương như được nhắc nhớ vử một sự hy sinh của hà ng triệu đồng bà o cho nửn độc lập của nước nhà .