Chặng đường “cất cánh” của Thủ đô Hà Nội

Soi chiếu vào hai Nghị quyết, không khó để nhận thấy, nếu Nghị quyết số 15 năm 2022 chuẩn bị hành trang, thì Nghị quyết số 02 năm 2026 đã chính thức khởi động cho chặng đường “cất cánh” của Thủ đô Hà Nội trong thời kỳ phát triển mới.

Đầu năm 2026, Tổng Bí thư Tô Lâm đã có cuộc làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội về đề xuất xây dựng Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm gắn với hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển; dự kiến mô hình phát triển kinh tế - xã hội và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Người đứng đầu Đảng ta nhấn mạnh, chúng ta đang đứng trước một bước ngoặt phát triển có ý nghĩa lịch sử. Trong bối cảnh đó, vai trò của Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Vì vậy, Hà Nội không thể phát triển theo tư duy của một địa phương lớn, mà phải được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới, tư duy mới. Mỗi vấn đề Hà Nội giải quyết thành công và hiệu quả, từ quản trị đô thị, tổ chức không gian phát triển, xử lý ùn tắc, ô nhiễm, ngập úng đến kỷ luật đầu tư công, cải cách hành chính và chuyển đổi số… sẽ có tác động rất lớn đến cách nghĩ, cách làm của các địa phương cũng của toàn quốc.

Trong dòng chảy lịch sử phát triển Thủ đô, nếu như Nghị quyết số 15 năm 2022 của Bộ Chính trị đã tạo ra một cú hích quan trọng, định hình phương hướng phát triển Thủ đô đến năm 2030, tầm nhìn 2045, thì sự ra đời của Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 mang một tầm vóc hoàn toàn mới.

Đây không chỉ là một bản cập nhật, mà là một bước nhảy vọt về tư duy chiến lược, một “bản cương lĩnh hành động” mang tính thời đại, đưa Hà Nội tự tin bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Nhìn sâu vào những điểm mới cốt lõi giữa Nghị quyết số 15 năm 2022 và Nghị quyết số 02 vừa được ban hành, chúng ta nhận thấy một sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “đuổi kịp” sang tư duy “dẫn dắt”, từ khát vọng “hiện đại hóa” sang khát vọng “vươn tầm toàn cầu”.

Đột phá về tầm nhìn chiến lược, thiết kế tương lai Thủ đô “trăm năm”

Điểm khác biệt rõ nét nhất và mang tính triết lý sâu sắc nhất của Nghị quyết 02 so với Nghị quyết 15 chính là việc mở rộng biên độ thời gian của tư duy quy hoạch. Nếu Nghị quyết 15 thiết lập cột mốc đến năm 2030 và tầm nhìn 2045 (tròn 100 năm thành lập nước), thì Nghị quyết 02 đã mạnh dạn vươn xa hơn, đặt nền móng cho một quy hoạch tổng thể mang “tầm nhìn 100 năm”. Tư duy “tầm nhìn 100 năm” không phải là một con số tượng trưng, mà là sự thay đổi về chất trong phương pháp luận lãnh đạo.

Việc Nghị quyết 02 bổ sung các mốc thời gian đánh giá mới, đặc biệt là mốc 2054 (kỷ niệm 100 năm Ngày Giải phóng Thủ đô) và 2065, cho thấy Đảng ta đã nhìn nhận sự phát triển của Hà Nội như một dòng chảy liên tục, không bị giới hạn bởi các nhiệm kỳ.

Mục tiêu đưa quy mô GRDP đạt khoảng 1.920 tỉ USD, bình quân đầu người tối thiểu 95.000 USD vào năm 2065 là một tuyên ngôn mạnh mẽ về khát vọng đưa Hà Nội lọt vào nhóm các siêu đô thị thịnh vượng nhất thế giới. Đó là một mục tiêu đầy thách thức nhưng hoàn toàn xứng tầm với một Thủ đô Anh hùng, Thành phố Vì hòa bình, Thành phố Sáng tạo đang khẳng định vị thế đầu tàu của đất nước.

Lấy tốc độ và chất lượng làm mệnh lệnh

Sự chuyển biến từ Nghị quyết 15 năm 2022 sang Nghị quyết 02 năm 2026 cho thấy một sự tin tưởng và kỳ vọng của Trung ương đối với vai trò đầu tàu của Hà Nội. Trong Nghị quyết 15, mức tăng trưởng GRDP đến năm 2030 ở mức 8 - 8,5%/năm là mức tăng tích cực trong bối cảnh nền kinh tế bấy giờ. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, với những yêu cầu của kỷ nguyên mới, Nghị quyết số 02 đã đặt ra mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 11%/năm kéo dài liên tục qua 3 giai đoạn (2026 – 2030, 2031 – 2035, 2036 – 2045).

Mức tăng trưởng hai con số này đòi hỏi một sự bứt tốc, thoát khỏi mô hình tăng trưởng truyền thống. Để đạt được điều này, Nghị quyết số 02 đã chỉ rõ chìa khóa nằm ở kinh tế số và công nghiệp văn hóa. Việc nâng chỉ tiêu kinh tế số lên mức tối thiểu 50% GRDP vào năm 2035 khẳng định Hà Nội sẽ phải lấy công nghệ cao, đổi mới sáng tạo làm động lực cốt lõi.

Cùng với đó, việc định vị công nghiệp văn hóa chiếm trên 10% GRDP cho thấy sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sức mạnh “cứng” (kinh tế, công nghệ) và sức mạnh “mềm” (văn hóa nghìn năm văn hiến), biến văn hóa thực sự trở thành một nguồn lực nội sinh to lớn, là sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển.

Cuộc “cách mạng” về tư duy không gian

Về quy hoạch không gian, có thể thấy Nghị quyết số 02 năm 2026 đã phá vỡ hoàn toàn những giới hạn, điểm nghẽn của Hà Nội. Nếu Nghị quyết số 15 năm 2022 chủ yếu tập trung vào việc quy hoạch đô thị vệ tinh, phát triển hai bên bờ sông Hồng, thì Nghị quyết 02 nâng tầm với mô hình “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”.

Đặc biệt, sự xuất hiện của khái niệm “quy hoạch động và mở” là một bước tiến dài về mặt lý luận quy hoạch đô thị. Thay vì những bản quy hoạch “tĩnh”, Thủ đô Hà Nội giờ đây sẽ có sự linh hoạt để tự điều chỉnh thích ứng với những biến động nhanh chóng của thời kỳ phát triển mới. Khái niệm “đô thị nén” gắn với TOD (phát triển đô thị dựa trên giao thông công cộng) được tái khẳng định và nâng tầm, hứa hẹn giải quyết triệt để căn bệnh trầm kha về ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường, trả lại cho người dân Thủ đô một không gian sống văn minh, hạnh phúc.

Kiến tạo thể chế vượt trội

Nghị quyết số 02 năm 2026 đã mang đến một “luồng gió mới” về mặt thể chế để phát triển Thủ đô Hà Nội. Nếu như Nghị quyết số 15 năm 2022 đề cập đến việc hoàn thiện Luật Thủ đô, thì Nghị quyết số 02 đi thẳng vào lõi của vấn đề quản trị hiện đại: Cơ chế thử nghiệm (Sandbox) và sự phân cấp, phân quyền triệt để. Cho phép Thủ đô xây dựng cơ chế Sandbox nghĩa là Trung ương đã trao cho Hà Nội được “thử sai” trong giới hạn an toàn. Đây là cơ chế sống còn để thu hút các mô hình kinh doanh mới, công nghệ mới mà pháp luật chưa kịp điều chỉnh.

Đặc biệt hơn cả, Nghị quyết số 02 đã trực diện giải quyết một trong những vấn đề nhức nhối nhất hiện nay: tâm lý e dè, đùn đẩy trách nhiệm của một bộ phận cán bộ. Bằng việc thể chế hóa cơ chế “bảo vệ cán bộ dám nghĩ dám làm”, cho phép “miễn trừ trách nhiệm pháp lý” đối với các trường hợp đổi mới sáng tạo vì lợi ích chung, không tư lợi, Đảng ta đã khơi dậy sự nhiệt huyết, tinh thần dấn thân của đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Đây chính là động lực lớn nhất, là “thể chế của thể chế” để biến các mục tiêu của Nghị quyết số 02 thành hiện thực, đó là “Thủ đô Hà Nội là thành phố toàn cầu, có trình độ phát triển cao và bền vững; thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới” vào dịp 100 năm Giải phóng Thủ đô (2054) và đến năm 2065./.