Vẫn vẹn nguyên một tình yêu Hà  Nội

Nguồn tư liệu phong phú, sinh động và  chân thực vử cõi đất - con người Thăng Long - Hà  Nội 1000 năm của ông đã trở thà nh "bách khoa thư" cho các thế hệ nối tiếp không ngừng nghiên cứu, học hửi. à”ng là  người đầu tiên và  duy nhất hiện nay được tôn vinh là  Nhà  Hà  Nội học.

Sinh năm 1927 ở Mử¹ Hà o, Hưng Yên, ông Nguyễn Vinh Phúc theo gia đình vử Hà  Nội học rồi dạy học ở Hà  Nội. Nghử là m thầy giáo dạy văn, sử­, địa đã thôi thúc ông nghiên cứu văn hóa, phong tục, tập quán và  lịch sử­ của đất Kinh kử³. Trước năm 1960, ông dạy văn, sử­, địa, Pháp văn ở trường tư thục Khai Thà nh, Thăng Long. Sau năm 1960, ông dạy học ở trường Hà  Nội B, sau đổi tên là  Trường Lý Thường Kiệt.

Thời ấy, sách giáo khoa còn sơ sà i. Là  người thầy tận tâm, muốn dạy học trò đến nơi đến chốn, ông lao và o nghiên cứu nhằm bổ sung kiến thức cho các bà i giảng thêm phong phú, chính xác. Ngoà i giử lên lớp, ông tìm đến các đình, đửn, chùa, miếu... để đọc văn bia, chuông, khánh, và o thư viện tìm sách. Cà ng đọc, cà ng tìm hiểu, ông cà ng thấy Hà  Nội có nhiửu cái hay, cái mới với bử dà y văn hóa đáng trân trọng mà  chưa nhiửu người biết đến.

Say sưa, miệt mà i không ngừng nghỉ khám phá vẻ đẹp của mảnh đất, con người Kinh kử³ ngà n năm, ông Nguyễn Vinh Phúc đi và o nghiên cứu lúc nà o không biết. Suốt những năm 60-70 của thế kỷ trước, tuần nà o cũng có bà i viết của ông xuất hiện trên các báo Thủ đô Hà  Nội, Lao động, Аộc lập, Tổ quốc, Cứu quốc, Quân đội nhân dân... Аặc biệt, trong chuyên mục Thủ đô ta (báo Thủ đô Hà  Nội - tiửn thân của tử Hà nộimới), bà i viết của ông vử di tích, danh lam, những anh hùng, liệt sĩ, danh nhân ngà n năm văn hiến luôn được người đọc chử đón. Từ những bà i báo đó, nhiửu thập kỷ sau, ông đã tập hợp lại, in thà nh hà ng chục cuốn sách phong phú, sinh động và  hấp dẫn vử Hà  Nội.

Một nhà  sử­ học nhận định: à”ng (Nguyễn Vinh Phúc) là  sự tiếp nối dòng mạch công trình của những cây bút chuyên khảo như Аà o Duy Anh, Trần Văn Giáp, Hoa Bằng, Nguyễn Văn Tố và  lại chỉ khuôn các công trình của mình và o cho Hà  Nội. Tác phẩm của ông mang đậm chất địa chí, là  sự khảo cứu công phu, thông tin tỉ mỉ, sinh động, gắn liửn với hơi thở của cuộc sống, không biện giải dà i dòng hay lý thuyết khô khan. Mỗi khi gặp khó khăn trong tìm kiếm, giải đáp mâu thuẫn vử cội nguồn tiên tổ, quê hương, bia mộ, thần hoà ng... người ta lại gọi ông, bởi ông là  người biết rõ nhất, hiểu rõ nhất vử Hà  Nội xưa và  nay. Có thể vì thế mà  nhân dân gọi ông là  Nhà  Hà  Nội học.

Tới nay, ông đã viết riêng 21 tác phẩm, chủ biên 5 tác phẩm, đồng chủ biên 6 tác phẩm (bằng tiếng Việt, tiếng Pháp) vử Hà  Nội. Các tác phẩm: Hà  Nội - Con đường, dòng sông, lịch sử­; Cuộc khởi nghĩa Hai Bà  Trưng ở Hà  Nội, Hà  Nội qua những năm tháng; Hanoi passé et présent, Hanoi past and present; Sites, histoire et légendes d™Hanoi; Hà  Nội thà nh phố nghìn năm; Hà  Nội và  phụ cận; Hồ Hoà n Kiếm và  đửn Ngọc Sơn; Mặt gương Tây Hồ; Phố và  đường Hà  Nội; Hà  Nội - cõi đất, con người; Hà  Nội phong tục - văn chương, 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội... đã thể hiện phương pháp nghiên cứu kết hợp đa ngà nh, luôn coi trọng tính khoa học, tính hệ thống trong trình bà y, nhận định và  phân tích.

Nhiửu đử tà i nghiên cứu khoa học vử Hà  Nội của ông được nghiệm thu, đánh giá cao. Nhà  giáo Nguyễn Vinh Phúc bộc bạch: Cả cuộc đời, tôi yêu Hà  Nội, yêu từ quá khứ, từ những gò đống, sông hồ, con người mử¹ lệ, yêu cái tà i hoa, sang trọng, thanh lịch lẫn cái lầm than, cơ cực của người cà y cuốc, lao động...

Hơn 50 năm tôi chỉ viết vử Hà  Nội, vử núi, sông, gò, đồi, con người, xã hội, nghử nghiệp... tới những đổi thay. Аã ở tuổi 84, lại mang nhiửu bệnh nặng, ông vẫn là m việc không ngừng nghỉ, đảm trách nhiửu vị trí quan trọng của Hội Sử­ học, Hội Hữu nghị Việt - Pháp, Hội Liên hiệp Văn học - Nghệ thuật Hà  Nội. à”ng là  thà nh viên Hội đồng tư vấn vử xây dựng tượng đà i, di sản, đặt tên phố Hà  Nội. 600 trang của cuốn Аịa chí vùng Hồ Tây đã viết xong, còn hơn 200 trang nữa là  cuốn sách hoà n thà nh, ông đang cố gắng từng ngà y cho kịp chà o mừng Аại lễ 1000 năm Thăng Long - Hà  Nội. Giải thưởng cho các công trình của ông không nhiửu, lớn nhất là  giải thưởng lớn Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà  Nội.

Nhưng ông là  một trong những người đầu tiên được phong danh hiệu Nhà  giáo ưu tú, là  người thầy lớn của rất nhiửu lớp học sinh thà nh đạt. Аộc giả trong và  ngoà i nước, những ai quan tâm đến văn hiến, phong tục, cõi người Thăng Long - Hà  Nội dà nh cho ông lòng tin yêu, ngườ¡ng mộ. à”ng xứng đáng có tên trong danh sách 10 Công dân Thủ đô ưu tú năm 2010.