Đời sống văn hóa

Trí tuệ nhân tạo - cú hích chuyển mình văn hóa đọc

Lý Uyên • 23/10/2023 14:25

Những năm qua, trí tuệ nhân tạo đã phát triển với nhiều thành tựu bất ngờ. Trong thời đại công nghệ số, văn hóa đọc Thủ đô đã có những bước chuyển mình mới…

Từ xu thế số hóa toàn cầu…

Trong bối cảnh phát triển rực rỡ nền Công nghiệp 4.0, số hóa, chuyển đổi số đang là xu thế chung trên thế giới. Theo nhiều tài liệu, “số hóa” (Digitizing) là quá trình hiện đại hóa, chuyển đổi các hệ thống truyền thống sang hệ thống kỹ thuật số (ví dụ như chuyển tài liệu từ dạng giấy sang các file mềm trên máy tính, truyền hình chuyển từ phát sóng analog sang phát sóng kỹ thuật số...). “Chuyển đổi số” (Digital Transformation) là khai thác các dữ liệu có được từ quá trình số hóa, rồi áp dụng các công nghệ để phân tích, biến đổi các dữ liệu đó và tạo ra các giá trị mới hơn. Số hóa như một phần của chuyển đổi số, là bước đầu quan trọng của cuộc cách mạng chuyển đổi số.

Ngày 22/4/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 505/QĐ-TTg, lấy ngày 10/10 hằng năm là Ngày Chuyển đổi số quốc gia của nước ta. Có thể thấy, “số hóa” là từ khóa được nhắc tới nhiều nhất hiện nay, từ các phương tiện truyền thông đến mạng xã hội hay đời sống thường ngày, trên tất cả các lĩnh vực.

Không nằm ngoài guồng quay đó, số hóa trong ngành xuất bản cũng được triển khai đẩy mạnh. Có thể nói, cuộc “đổ bộ” của số hóa trong ngành xuất bản về Việt Nam nói chung và Hà Nội nói riêng, bắt nguồn từ sự ra đời của Kindle - máy đọc sách điện tử vào tháng 11/2007 do Amazon phát hành.

Kindle như một tủ sách cá nhân thu gọn. Với Kindle, chúng ta có thể đọc báo, tạp chí, sách, tài liệu ở bất cứ nơi nào, bất cứ lúc nào cần và muốn, chỉ cần người dùng được phép duyệt, mua và tải xuống các tài liệu cần với định dạng file mềm. Kindle là một kênh phát hành sản phẩm sách/ tài liệu đã được số hóa từ dạng bản cứng truyền thống (giấy) sang dạng bản mềm (file điện tử).

kindle.png
Kindle - một dạng tủ sách cá nhân thông minh và tiện lợi.

Chỉ vài năm sau khi Kindle ra đời, sản phẩm này đã xuất hiện tại Việt Nam. Nhất là từ năm 2014 tới nay, người tìm mua Kindle ngày càng nhiều, sản phẩm cũng phong phú hơn với các thương hiệu sản xuất khác nhau. Cho đến nay, Kindle đã trở thành một vật dụng thường ngày như Smartphone, quen thuộc đối với học sinh sinh viên, giới văn phòng và những người yêu việc đọc hoặc cần đọc ở khắp mọi nơi. Thay vì cầm theo cuốn sách, tài liệu cần đọc mỗi khi di chuyển tới bất cứ đâu, người đọc chỉ cần mang theo Kindle - tủ sách cá nhân thông minh và vô cùng tiện lợi.

Các app sách nói - một trợ thủ đắc lực

AI - “trí tuệ nhân tạo”, là một trong những từ khóa được tìm kiếm, nhắc tới nhiều nhất trong 2 năm qua. Người ta nói về việc chỉ từ một văn bản, AI sẽ thay con người chuyển đổi văn bản đó sang dạng âm thanh (audio) và bằng nhiều cách, AI sẽ đọc sách/ tài liệu lên thay cho con người. Con người chỉ cần thu âm và phát lại đoạn audio đó. Đây cũng là một thành tựu đáng kể của trí tuệ nhân tạo góp phần hỗ trợ rất lớn cho con người nói chung và ngành xuất bản nói riêng.

Trong 2 năm nay, các công ty/ doanh nghiệp chuyên về thu âm phát thanh “mọc lên” như nấm sau mưa. Trên các nền tảng mạng xã hội, website, những chương trình quảng cáo dày đặc về thông tin tuyển dụng các vị trí thu âm, phát thanh là minh chứng rõ ràng. Cùng lúc đó là sự ra đời của các ứng dụng (app) sách nói/ Podcast. Các app sách nói đọc chuẩn tiếng Việt đang rất phổ biến có thể kể đến như: Fonos, YouTube, Spotify, Voiz FM, AudioAZ, Waka 4.0, LibriVox, Blinkist, Audible, TuneFM… Đây là kho thư viện audio book với hàng ngàn cuốn sách đã được số hóa, từ sách giấy truyền thống sang dạng sách nói.

Các công ty tạo ứng dụng sách nói ký hợp tác với các đơn vị xuất bản phát hành là cơ hội cho nhiều độc giả có thể nghe sách nói có bản quyền trọn vẹn hơn. Như Voiz FM hợp tác với First News, Nxb Văn học, Nxb Kim Đồng, Bách Việt, Quảng Văn, Alphabooks, Nhã Nam,... và một số nhà xuất bản nước ngoài ở Anh, Mỹ, Nhật. Hay Fonos trở thành đối tác chiến lược của những đơn vị như Nxb Trẻ, Alphabooks, Thái Hà Books, Nhã Nam, Nxb Kim Đồng, Nxb Tri Thức, Đông A, Phanbook...

Theo ông Nguyễn Xuân Minh - Giám đốc Kế hoạch và Bản quyền Nhã Nam, ngay khi hai nhà đồng sáng lập Fonos là Oscar Jesionek và Xuân Nguyễn đến liên hệ làm việc, Nhã Nam đã có ấn tượng rất tốt về Fonos vì sự thận trọng, chỉn chu, kỹ lưỡng trong quá trình kiểm soát chất lượng sách. Ông hi vọng Nhã Nam và Fonos có thể trở thành đối tác lâu dài, góp phần phổ biến sách nói đến với cộng đồng những người yêu sách Việt Nam.

Không chỉ những người bận rộn mà bất cứ ai tại các địa phương có ít hiệu sách nhưng vẫn luôn muốn tìm hiểu, cập nhật tri thức thì sách nói là trợ thủ đắc lực.

Bà Khúc Thị Hoa Phượng - Giám đốc, Tổng biên tập Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam đánh giá cao sự góp mặt của các app sách nói vào việc lan tỏa văn hóa đọc. Bà cho rằng, “nhờ điện thoại thông minh, những người yêu sách từ nông thôn đến thành thị, từ miền xuôi đến miền ngược, từ trẻ con đến người già đều có thể tiếp cận văn hóa đọc”.

tuong-lai-cua-thu-vien.jpg
Số hóa và chuyển đổi số - hiện tại và tương lai của thư viện truyền thống.

Công việc của anh Nguyễn Dương (chuyên gia tài chính, Gia Lâm, Hà Nội) rất bận, không có thời gian cầm sách đọc say sưa như thời sinh viên nữa. Và từ ngày biết đến sách nói, anh đã có thể vừa nghe vừa nấu nướng, vừa nghe vừa tập thể dục… “Mục đích sau cùng của việc đọc chẳng phải là bồi đắp tri thức, làm giàu vốn hiểu biết về thế giới này cũng như trau dồi tâm hồn, nhân cách đạo đức cá nhân đó sao? Nếu nói về văn hóa đọc trong thời đại công nghệ số, với tôi, chỉ đơn giản là chuyển đổi hình thức và theo kịp “số hóa” thôi chứ không làm giảm đi thói quen đọc ngày nào”, anh Dương chia sẻ.

Là CEO của một công ty chuyên về thiết kế, chị Thu Trang (Ba Đình, Hà Nội) liên tục phải di chuyển vì những chuyến công tác xa. Chị thích thú trước sự xuất hiện của các app sách nói và cho rằng sự phát triển của trí tuệ nhân tạo hỗ trợ việc tiếp thu tri thức rất nhiều: “Tôi có thể cập nhật cuốn sách mới ra dù đang ở sân bay đợi chuyến nhờ Kindle và Fonos. Tủ sách gia đình của tôi vẫn được bổ sung các đầu sách mới, nhưng chủ yếu dành cho các con đọc”.

Những người yêu sách, yêu việc đọc luôn là những người ham hiểu biết, ham tìm tòi tri thức. Khi họ cầm cuốn sách lên đọc, tạo nên những tác động lan tỏa văn hóa đọc. Nhưng trong thời đại công nghệ phát triển chóng mặt và con người bước vào guồng quay vội vã của thời đại, sự tiện dụng tối ưu thời gian mới là điều cần lưu tâm. Người thích đọc, ham đọc sẽ vẫn tìm mọi cách để cập nhật tri thức. Và họ đã biết vận dụng, hòa nhập vào nhịp sống ấy để thỏa mãn niềm đam mê của mình. Có thể nói rằng, vô hình trung, văn hóa đọc trong thời đại công nghệ số đang chuyển đổi hình thức từ cầm sách/ tài liệu đọc sang nghe bản sách/ tài liệu đã được đọc sẵn và nhiều hơn thế nữa./.

Bài liên quan
  • Làm sao để trẻ yêu việc đọc giữa “thời đại Smartphone”?
    Khi mà điện thoại, tivi, các công cụ hiện đại cung cấp đa phương tiện đang rất phổ biến, thì việc rèn thói quen đọc sách cho trẻ không phải là điều dễ thực hiện, nhất là khi các em còn phải dành thời gian rất nhiều cho việc học thêm và làm bài tập… Vậy phải làm sao để rèn thói quen đọc sách và nuôi dưỡng tình yêu việc đọc cho trẻ?
(0) Bình luận
Nổi bật Tạp chí Người Hà Nội
  • Đánh thức không gian công cộng bằng nghệ thuật ký họa đa chất liệu
    Nằm trong chuỗi hoạt động nổi bật của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, workshop "Vẽ ký họa đa chất liệu HWA" diễn ra chiều 18/11 tại Công viên Thống Nhất không chỉ mang đến trải nghiệm hội họa thú vị mà còn tạo ra sự kết nối sâu sắc giữa con người, thiên nhiên và những di sản văn hóa của Thủ đô.
  • Gặp gỡ kỳ lạ tại "Gió Gió Mây Mây": Múa cổ ngàn năm "bén duyên" nghệ thuật đương đại thế giới
    Nằm trong chuỗi chương trình “Hà Nội Sáng Đèn” (Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026), dự án “Gió Gió Mây Mây” không chỉ là một thể nghiệm nghệ thuật độc đáo mà còn là cuộc chạm mặt kỳ lạ giữa di sản diễn xướng dân gian Triều Khúc và nghệ thuật đương đại thế giới. Lần đầu tiên, nhịp múa bồng ngàn năm tuổi hòa quyện cùng âm nhạc điện tử, mở ra một hướng đi mới cho việc lan tỏa văn hóa bản địa.
  • Hà Nội khẳng định vị thế trung tâm hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước
    Chiều 17/11 tại Hà Nội, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội tổ chức gặp mặt báo chí thông tin về Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội 2026. Sự kiện sẽ diễn ra vào ngày 21 - 22/11 tại không gian phố đi bộ hồ Gươm (phường Hoàn Kiếm), với các hoạt động phong phú, đặc sắc, hấp dẫn, qua đó giới thiệu bản sắc văn hóa và hình ảnh Thủ đô đến công chúng trong nước, bạn bè quốc tế, khẳng định vai trò là trung tâm lớn về văn hóa, nơi hội tụ và lan tỏa các giá trị văn hóa của cả nước.
  • Đại hội Thể thao toàn quốc năm 2026 có 973 nội dung thi đấu
    Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 14/11 đến 12/12/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Sự kiện quy tụ khoảng 12.000 cán bộ, HLV, VĐV và trọng tài tranh tài ở 48 môn thể thao với 973 nội dung. Đại hội nhằm đánh giá phong trào thể thao thành tích cao, tuyển chọn lực lượng cho các đấu trường quốc tế lớn và quảng bá hình ảnh đất nước.
  • Trường THCS Sài Đồng kỷ niệm 40 năm thành lập và đón nhận Cờ thi đua của thành phố
    Ngày 18/11, Trường THCS Sài Đồng (phường Phúc Lợi, Hà Nội) tổ chức Lễ kỷ niệm 40 năm thành lập (1986-2026) và đón nhận Cờ thi đua xuất sắc của UBND TP Hà Nội. Đây là dấu mốc ghi nhận những nỗ lực của nhiều thế hệ cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh, đồng thời mở ra chặng đường phát triển mới của nhà trường sau quá trình hợp nhất ba cơ sở giáo dục.
Đừng bỏ lỡ
  • [Podcast] Tản văn: Những ngày chớm đông
    Tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu, tôi vẫn cố cuộn tròn trong chăn nghe tiếng gió ù ù ngoài cửa sổ. Mím chặt đôi bờ môi khô, hít một hơi thật sâu, cảm nhận cái lạnh đang luồn sâu vào lồng ngực. Mùa đông đến thật rồi.
  • [Video] Chợ Đồng Xuân - từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình tổ hợp kinh doanh sáng tạo
    Trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, sáng 18/11 tại Chợ Đồng Xuân (phường Hoàn Kiếm), Sở Văn hóa Thể thao Du lịch Hà Nội, Tạp chí Kiến trúc cùng UBND phường Hoàn Kiếm, Công ty CP Đồng Xuân phối hợp tổ chức tọa đàm “Chợ Đồng Xuân – Từ di sản Kẻ Chợ đến mô hình Tổ hợp kinh doanh sáng tạo (BID)”. Trước đó, các đại biểu đã tham gia tour “Chạm Đồng Xuân”, khám phá không gian chợ Đồng Xuân và những câu chuyện về lịch sử, văn hóa, đời sống giao thương của khu chợ lâu đời giữa lòng Hà Nội.
  • Hà Nội tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu
    Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã ký Quyết định tặng danh hiệu “Người tốt, việc tốt” cho 9 hội viên phụ nữ tiêu biểu. Tiền thưởng được trích từ Quỹ Thi đua, Khen thưởng Thành phố theo đúng quy định tài chính hiện hành. Các cá nhân được vinh danh thuộc nhiều địa bàn khác nhau trên toàn Thành phố.
  • Đưa tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam ở nước ngoài về nước
    Thủ tướng Chính phủ vừa chính thức phê duyệt Đề án đưa các tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, di sản văn hóa của Việt Nam đáp ứng được tiêu chí bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm có giá trị đang ở nước ngoài về nước.
  • Khi ý tưởng táo bạo của giới trẻ "chạm" vào nghề truyền thống
    Vượt ra khỏi những diễn ngôn bảo tồn quen thuộc, triển lãm “Theo bước di sản cộng đồng 2026” (khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến- Hà Nội) đã mang đến một cuộc gặp gỡ thực tế đầy cảm hứng. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế tiên phong từ gốm Bát Tràng, sơn mài Hạ Thái và thổ cẩm người Mông; qua đó mở ra cuộc "chất vấn" lịch sử trực diện giữa giới trẻ và các nghệ nhân lão làng nhằm giải quyết bài toán sinh kế, định vị lại di sản trong nhịp sống đương đ
  • “Muôn sắc Việt Nam” góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển
    Theo đồng chí Đào Xuân Dũng – Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình tối 24/11 không chỉ tạo dấu ấn trong đêm diễn mà còn lan tỏa sâu rộng những giá trị văn hóa Việt Nam, góp phần khẳng định hình ảnh Hà Nội là Thủ đô văn hiến, sáng tạo, hội nhập và phát triển.
  • Triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”
    Sáng 17/11, tại không gian Villa 49 Trần Hưng Đạo (phường Cửa Nam, TP. Hà Nội), đã diễn ra phiên khai mạc triển lãm “Sống cùng dòng sông - Tuyến đường sinh thái bờ vở sông Hồng”. Hoạt động nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026.
  • Phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất, Ngày Văn hóa Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết
    Theo Ban Tuyên giáo Trung ương, phát huy giá trị Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946), Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) và Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc (18/11) cần gắn việc kế thừa các giá trị lịch sử, tư tưởng với những nhiệm vụ cụ thể trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
  • 260.000 lượt khách tham gia Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 sau 3 ngày tổ chức
    Ba ngày đầu tiên, Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã đón ước tính 260.000 lượt người tham gia tại 5 khu vực, với 88 hoạt động được tổ chức. Đây cũng là mùa có lượng công chúng tham gia lớn nhất từ trước đến nay.
  • “Theo bước di sản cộng đồng 2026”: Biến giá trị văn hóa thành sản phẩm đáp ứng thị trường
    Chiều 16/11, tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), Lễ trao giải và khai mạc triển lãm cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” đã chính thức diễn ra. Nằm trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, sự kiện giới thiệu 9 thiết kế ứng dụng xuất sắc nhất, mở ra hướng đi mới trong việc gắn kết văn hóa truyền thống với bài toán sinh kế bền vững.
Trí tuệ nhân tạo - cú hích chuyển mình văn hóa đọc
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO