Nhà thiết kế Linh Thảo: “Sáng tạo là công cụ để kết nối giá trị của thời đại”

Trò chuyện với Người Hà Nội, NTK Linh Thảo đã chia sẻ về con đường theo đuổi đam mê, những khó khăn phải đối mặt và lý tưởng đưa thời trang truyền thống vào dòng chảy của thời đại.

Cơ duyên nào đã đưa Linh Thảo đến với lĩnh vực thiết kế trang phục truyền thống, đặc biệt là áo dài, pháp phục và khăn áo hầu đồng?

Sinh ra và lớn lên tại Vũ Thư, Thái Bình – nơi có làng nghề thêu tay Minh Lãng nổi tiếng, tôi bắt đầu làm quen với nghề thêu từ khi mới học lớp 2. Ban đầu, đó chỉ là cách giúp mẹ kiếm thêm thu nhập, nhưng theo thời gian, sự tỉ mỉ trong từng đường kim mũi chỉ đã trở thành niềm yêu thích. Đam mê với thủ công và nghệ thuật thiết kế, tôi theo học chuyên ngành Thiết kế thời trang tại Đại học Sư phạm Nghệ thuật Trung ương và tốt nghiệp loại giỏi vào năm 2016.

Sau khi ra trường, tôi có cơ hội làm việc với nhiều NTK lớn, tham gia các sàn diễn thời trang trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn đến khi tôi tìm hiểu về tín ngưỡng Hầu đồng. Những câu chuyện văn hoá truyền đời, cùng giá trị lịch sử thể hiện qua từng bộ trang phục trong nghi thức Hầu đồng đã giúp tôi định hình hướng đi riêng.

Suốt 7 năm qua, tôi cùng đội ngũ thợ thủ công lành nghề không ngừng nghiên cứu và phát triển trang phục tín ngưỡng, trang phục lễ hội. Điều đáng chú ý là ngày càng có nhiều khách hàng trẻ tuổi quan tâm đến các sản phẩm mang đậm nét đẹp văn hoá truyền thống, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản dân tộc.

Trong dòng chảy thời trang hiện đại, việc gìn giữ và phát triển trang phục truyền thống gặp phải không ít thách thức. Theo chị, đâu là rào cản lớn nhất và chị đã vượt qua chúng như thế nào?

Là một người trẻ lựa chọn con đường tìm về truyền thống, Thảo không tránh khỏi những khó khăn nhất định. Trong mỗi thiết kế pháp phục thêu đính thủ công, tôi luôn cố gắng tìm kiếm sự cân bằng giữa yếu tố truyền thống và hiện đại. Tôi kết hợp những nguyên tắc cơ bản với sự sáng tạo, không ngừng học hỏi và áp dụng những thành tựu mới vào thiết kế. Điều đó thể hiện qua chất liệu hiện đại, cách phối màu sắc, hay kỹ thuật mix-match giữa thêu thủ công cổ truyền với thêu – đắp – đính nổi 3D. Nhờ vậy, pháp phục không chỉ giữ được nét đặc trưng vốn có mà còn phù hợp hơn với xu hướng ngày nay.

Tuy nhiên, không phải ai cũng sẵn sàng đón nhận sự đổi mới này. Bên cạnh những khách hàng yêu thích sự sáng tạo trong thiết kế, vẫn có một số ý kiến cho rằng pháp phục truyền thống cần đơn giản, hạn chế đính kết vì lo ngại về độ bền hay hoạ tiết 3D dễ bị hư hỏng. Tôi luôn lắng nghe và cân nhắc những phản hồi đó để điều chỉnh sản phẩm sao cho phù hợp, nhưng vẫn giữ được tinh thần sáng tạo mà tôi theo đuổi.

Những sản phẩm tôi tạo ra đều trải qua quá trình nghiên cứu, lựa chọn chất liệu, màu sắc, thiết kế hoạ tiết rất tỉ mỉ. Mỗi bộ pháp phục đều là kết quả của nhiều công đoạn công phu, đòi hỏi nhiều thời gian và tâm huyết, vì vậy, tôi tin rằng chúng xứng đáng với giá trị mà khách hàng bỏ ra.

Bên cạnh đó, việc duy trì một thương hiệu y phục truyền thống ngay giữa lòng Thủ đô cũng là một thách thức. Nhân lực và vật lực cho nghề thủ công không hề dễ dàng, nhưng điều đó chưa bao giờ làm tôi chùn bước.

Chị có nhắc đến tình yêu với họa tiết truyền thống và văn hóa dân tộc. Vậy quá trình nghiên cứu và ứng dụng các hoa văn, chất liệu truyền thống vào thiết kế của chị diễn ra như thế nào?

Hoạ tiết thủ công là một công cụ hoàn hảo để NTK dễ dàng thể hiện cái tôi cá nhân, là điểm nhấn, là hình hài của thiết kế và là ngôn ngữ của thời trang đưa đến với khán giả.

Về nguyên tắc, mỗi giá đồng thờ một vị thần linh đều có trang phục riêng. Cũng theo tích của các vị Thánh, hoạ tiết Rồng, phụng, tứ hoa cổ Sen Cúc, chim hạc… là những họa tiết truyền thống có trên trang phục xưa và qua các tư liệu cha ông để lại từ các bản văn, hay trên tượng thờ, kiến trúc trong các Đền chùa, miếu mạo… mà ta phân biệt được kết cấu trang phục của các vị Thánh có quy định khác nhau.

Vậy ở đây khi làm thiết kế, những cái quy chuẩn về cốt lõi chính là cái hồn cốt tinh hoa của văn hoá mình phải giữ gìn, đó là cái màu sắc theo phủ, theo miền trong quy định của văn hoá tín, về kết cấu trang phục ngắn dài, ngang dọc phải tuân thủ, quy định về hoa văn hoạ tiết đặc trưng.

Tuy nhiên để sản phẩm trở nên gần gũi hơn với nhiều đối tượng công chúng, nhất là các bạn trẻ, phù hợp với xu hướng, cũng như vận dụng được thành tựu phát triển của thời đại, những thiết kế của Thảo được thực hiện dựa trên những tinh hoa văn hoá vốn có của khăn áo Hầu Đồng, sử dụng thêm các kỹ thuật mới và nguyên phụ liệu mới để tạo nên mẫu thiết kế riêng.

Trong quá trình làm nghề, có câu chuyện hay kỷ niệm nào khiến chị đặc biệt xúc động hoặc tự hào khi nhìn lại hành trình đã qua không?

Trong hành trình làm nghề của Thảo, điều Thảo hạnh phúc nhất bên cạnh những sản phẩm truyền thống được khách hàng yêu thương đón nhận đó chính là sản phẩm của Thảo đã có thể “chạm” tới nhiều bạn trẻ thế hệ mới, các bạn trẻ trên con đường học thức đang tìm kiếm những giá trị của truyền thống, của văn hoá dân tộc qua các dự án như 36 NÉT NGÀI, trở thành khách mời và diễn giả, người bảo trợ chuyên môn của rất nhiều dự án về văn hoá cùng thế hệ sinh viên trẻ làm về thời trang, văn hoá và truyền thông.

Ngoài vai trò là một NTK, chị còn là giảng viên tại Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, chị mong muốn truyền cảm hứng gì đến các bạn trẻ theo đuổi ngành thiết kế thời trang? Có phải nhiều bạn trẻ đang dần quay lại với các giá trị văn hóa xưa theo một cách khác?

Văn hoá còn là dân tộc còn, tôi rất vui và ủng hộ thế hệ trẻ tiếp cận gìn giữ và phát triển văn hoá truyền thống dân tộc ở đa ngành nghề. Sáng tạo là công cụ để kết nối giá trị của thời đại, sáng tạo để tiếp nối văn hoá truyền thống đến gần hơn với thế hệ tương lai, cập nhập xu hướng nhưng, hoà nhập chứ không hoà tan, chọn lọc sáng tạo và nghiên túc nghiên cứu, học tập và làm việc với lịch sử và văn hoá dân tộc.

Tất cả nên bắt nguồn từ tình yêu, duy trì bằng sự nhiệt huyết và kết thúc bằng sự cầu toàn và chỉnh chu. Có trách nhiệm với đam mê và những gì mình nhận được của văn hoá dân tộc, của tinh hoa nhân loại.

Trong hành trình tiếp nối và gìn giữ nét đẹp văn hoá truyền thống, những kiến thức và kỹ thuật Thảo truyền dạy, tuy không phải 100% được các bạn trẻ yêu thích vì trong thời trang có rất nhiều hướng đi, tuy nhiên qua những thành công trong sự nghiệp và sự đón nhận, yêu thương của khách hàng cho hướng đi và sản phẩm của Thảo. Tôi mong muốn mình sẽ như một nguồn cảm hứng mạnh mẽ, một cầu nối giúp thế hệ trẻ hiểu và trân quý hơn những nét đẹp văn hóa dân tộc.

Chị có những dự định hay kế hoạch nào đặc biệt để tiếp tục phát triển thương hiệu cũng như lan tỏa tình yêu với trang phục truyền thống?

Nhìn về tương lai, Thảo mong muốn nâng tầm giá trị pháp phục truyền thống và ấp ủ nhiều dự án mới để đem những bộ trang phục này ra thế giới, phát triển mảng trang phục văn hoá tín ngưỡng ứng dụng nhiều hơn trong trang phục biểu diễn, góp mặt trong các dự án đa ngành như điện ảnh và âm nhạc để có thể tiếp cận và truyền bá văn hóa Việt Nam nhiều hơn. Bên cạnh đó, Thảo cũng sẽ tiếp tục đẩy mạnh việc đào tạo thế hệ trẻ về kỹ thuật thêu đính thủ công, đảm bảo rằng những tinh hoa truyền thống sẽ được giữ gìn và phát triển bền vững.

Dẫu con đường bảo tồn và phát triển trang phục truyền thống vẫn còn nhiều thử thách, nhưng với tình yêu dành cho văn hóa dân tộc và sự sáng tạo không ngừng, NTK Linh Thảo đang từng bước khẳng định vị thế của mình, đưa vẻ đẹp văn hóa Việt đến gần hơn với thế hệ trẻ. Và có lẽ, khi một bộ áo dài, một chiếc pháp phục hay một bộ khăn áo hầu đồng được khoác lên người trong niềm tự hào, đó chính là thành công lớn nhất của Thảo trên hành trình gìn giữ và phát huy di sản cha ông.

NTK Linh Thảo (SN 1994), hiện là NTK chính, nhà sáng lập và điều hành của Y Phục Truyền Thống Tiệm Lynh - là tâm huyết chuyên về mảng trang phục truyền thống, trang phục văn hoá tín ngưỡng và pháp phục lễ hội thiết kế, thêu đính thủ công. NTK Linh Thảo hiện đang giảng dạy ngành Thiết kế thời trang, khoa Thiết Kế Mỹ Thuật, trường đại học Kiến Trúc Hà Nội.