Hồ Gươm - Dấu ấn văn hóa và  kiến trúc

Lịch sử­:

Ngay từ thời kử³ thực dân, người Pháp đã bắt đầu có những hoạt động nhằm nâng cao giá trị của địa điểm nà y, thông qua việc áp dụng kinh nghiệm quy hoạch đô thị hiện đại. Họ nạo vét hồ, kè bử, trồng cây, lồng ghép hồ và o những vườn cây, quảng trường, để tạo ra cho chúng những chức năng mới.

Tất cả ban đầu đửu chỉ nhằm phục vụ cho người Pháp, sau đó mới dần được mở rộng cho đông đảo quần chúng nhân dân. Và o đầu những năm giải phóng, Hồ Gươm thuần túy chỉ là  nơi dạo mát của người Hà  Nội, nơi nghỉ chân ăn kem của một và i người từ nông thôn ra, và  chỉ đông đúc và i ngà y tết. Nhưng dần dà , nhu cầu đi dạo quanh hồ đã phát sinh ngà y một lớn. Rất nhiửu người thường xuyên dạo chơi và  là m việc tại đây. Không gian của hồ với cây xanh, mặt nước cộng với một chút tâm linh đã tạo ra một không gian thư giãn cởi mở được gìn giữ, với không khí trong là nh và  tự do hơn, khác hẳn với những phần còn lại của thà nh phố.

Mô tả hình ảnh của Hồ Gươm, phân tích vai trò kín đáo nhưng không kém phần quan trọng của nó trong việc tạo lập kiến trúc và  bản sắc đô thị của một thà nh phố đặc thù như Hà  Nội là  việc hoà n toà n không dễ dà ng. Vì đối với một loại hình có hình thái đặc biệt như Hồ Gươm việc phân tích và  nhận định vử nó không phải là  chuyện thường gặp trong lĩnh vực phân tích kiến trúc đô thị. Nó khác hẳn với việc nhận định vử một hay nhiửu công trình với các hình khối kiến trúc cụ thể.

Bởi những gì mà  Hồ Gươm đóng góp cho diện mạo của thủ đô vử mặt văn hóa và  kiến trúc cảnh quan chắc chắn là  lớn hơn rất nhiửu so với những gì mà  chúng ta có thể tưởng tượng. Vì ở đây, ngoà i những yếu tố vật lý và  hình thái kiến trúc thuần túy ta còn phải thống kê được những yếu tố tinh thần, văn hóa và  xã hội có liên quan, những hình tượng mang tính huyửn thoại, tượng trưng mà  chúng tạo ra... Аó là  những gì mà  người ta hay nói vử Hồ Gươm, một huyửn thoại vẫn không ngừng được ngợi ca và  tôn sùng. nơi được coi là  trung tâm của những gì siêu nhiên, của những vẻ đẹp nửn tảng, trái tim thân yêu của Hà  Nội, một lẵng hoa tuyệt vời giữa lòng thà nh phố.

Hình tượng của nước:

Ngay từ xa xưa, trong quan niệm của rất nhiửu người đã hình thà nh một cách nhìn nhận mang tính văn chương và  già u tính thẩm mử¹ đối với nước: nước được xem là  biểu tượng của những giá trị tinh thần và  thẩm mử¹ là  chủ đử trung tâm của sự cấu thà nh phong cảnh để chiêm ngườ¡ng. Hà  Nội vốn được sông ngòi bao bọc xung quanh, được đê điửu chắn giữ, và  được điểm xuyết bởi vô và n những ao hồ còn sót lại qua những biến động đổi dòng của các con sông. Có thể nói mảnh đất Hà  Nội như được gắn liửn với nước. Mỗi năm thà nh phố khoác trên mình một tấm voan mửng đặc biệt của là n mưa trôi nổi nhiửu tháng trời khiến không khí mang đầy hơi nước. Ở Hà  Nội hầu hết các hồ nước đửu có nguồn gốc tự nhiên, hữu cơ và  là  yếu tố cơ bản vử cảnh quan, địa lý và  kiến trúc.

Như những dòng sông nổi tiếng trên thế giới, những hồ nước ở Hà  Nội đã là  một nhân tố quan trọng góp phần tạo nên bản sắc cho thà nh phố, đồng thời là  những địa điểm có khả năng tồn tại mạnh mẽ nhất trước những đổi thay của con người và  đô thị. Hình ảnh của mặt nước qua mặt gương xanh biếc rất đặc trưng của Hồ Gươm giúp ta duy trì những ký ức vử cội nguồn, nó tạo tĩnh lặng và  gợi nên trong ta hình ảnh vử một thà nh phố thanh bình. Một thà nh phố với sự ngự trị trà n đầy của cây xanh và  mặt nước. Аây chính là  một nhân tố quan trọng góp phần tạo nên nét đặc trưng cho thà nh phố cổ kính nà y.

Không gian văn hóa:

Quả thực ít có địa danh nà o ở Hà  Nội lại có sự đan chồng của nhiửu tầng, nhiửu nét văn hoá như Hồ Gươm. Có tầng văn hóa phong kiến còn chút tà n dư và  ngà y cà ng nhử bé trong vô và n các kiểu dáng kiến trúc hiện đại. Có tầng văn hóa thời Pháp thuộc với phong cách kiến trúc thuộc địa. Cái tên thì không hay nhưng kiến trúc thì rất đẹp. Và  mới hơn là  tầng văn hóa hiện tại với những kiến trúc hình hộp, đang cố gắng vươn mình để thể hiện một sức sống mới nhưng lại có cái gì đó chưa thật định hình.Con người Hà  Nội hôm nay sống tại các khu vực quanh hồ cũng đã thay đổi nhiửu, chẳng còn bao nhiêu nguồn gốc xưa cũ. Nhưng một số thói quen cũ bên hồ của người Hà  Nội xưa thì vẫn còn lưu giữ được, chẳng hạn như những buổi hẹn hò của lớp thanh niên, học sinh, hay những buổi đà m đạo văn chương, và  thú chơi cử tướng hà ng ngà y của giới trí thức cao tuổi bên bử hồ Hoà n Kiếm.

Hồ Gươm là  điểm hẹn, nơi gặp gỡ và  trao đổi của họ. Nơi tối ưu để cho ta học cách cảm nhận vử cuộc sống bởi các hoạt động đa dạng diễn ra xung quanh với hình ảnh, tiếng ồn, kết cấu và  mùi vị phức tạp của nó được phản ánh rất khác biệt trong cả 24 giử của ngà y. Аây là  yếu tố rất quan trọng, bởi thực sự thà nh phố không có nhiửu các không gian đa năng như vậy. Nó đóng vai trò là  trung tâm, nơi hỗ trợ cho các hoạt động truyửn thống, nơi đã chứng kiến và  tiếp nhận những thăng trầm lịch sử­ của thà nh phố và  người dân nơi đây. Chính từ đây mà  Hồ Gươm đã hình thà nh và  tổ chức nên những tập quán sinh hoạt rất riêng, những tập quán đã trực tiếp ăn sâu và o cuộc sống hà ng ngà y của người dân Hà  Nội.

Аiểm nút liên kết đô thị:

Nét nổi bật mà  chúng ta thấy ở các thà nh phố hiện đại là  chiửu thẳng đứng với những ngôi nhà  đang ngà y cà ng có xu hướng vươn lên cao. Nên vô hình chung tại Hà  Nội các không gian mặt nước đã góp phần tạo nên sự cân bằng và  khác biệt cho thà nh phố nà y với một phong cách tổ chức đô thị khác hẳn. Là  một địa điểm biệt lập, đồng thời vẫn là  phần bổ sung hữu ích cho đô thị. Hồ Gươm chính là  yếu tố quan trọng trong tổ chức không gian đô thị Hà  Nội, là  điểm định hướng, điểm nút vô hình của thà nh phố. Nó liên kết, và  đảm bảo một sự chuyển giao có sắp xếp giữa các không gian đô thị trong thà nh phố, góp phần hình thà nh nên những khu phố với nhiửu cấp bậc có sự phân chia giữa mở và  đóng, đóng vai trò định hướng hay đúng hơn là  điửu khiển vử mặt địa hình, liên kết các công trình, các khu phố, góp phần tạo nên bộ lõi của thà nh phố nà y.

Mặt nước của hồ có khả năng truyửn cho bộ khung của đô thị một số đặc tính không gian, là m thoáng đãng, giảm mật độ đô thị, và  là  điểm nút “ nơi trút bử những ưu tư dồn nén và  hỗn tạp đời thường. Với vị trí đặc biệt của mình, Hồ Gươm cũng tạo dựng được sự tương quan, cùng mối liên hệ, gắn bó và  hỗ trợ qua lại rất mật thiết với khu vực Phố cổ và  Khu phố cũ (khu phố Pháp). Có thể coi dấu ấn đặc sắc nhất mà  một đô thị như Hà  Nội có được, đã được tạo dựng bởi chính hai khu phố nà y với cái lõi chuyển tiếp đặc biệt là  Hồ Gươm. Với vị trí trung tâm, Hồ Gươm đã đóng vai trò như là  một vật trang điểm quý giá giữa hai phần của thà nh phố. Nó thanh lọc bầu không khí, và  là  gạch nối tuyệt vời giữa hai bộ phận không gian khác nhau, thể hiện sự tinh tế, khôn ngoan cùng tầm nhìn xa trông rộng trong quy hoạch. Nó đã và  sẽ tiếp tục còn đem lại những lợi ích lâu dà i cho các thế hệ tương lai.

Huyửn thoại và  biểu tượng:

Là  lá phổi của thà nh phố, một trong những ốc đảo hiếm hoi cuối cùng mà  ta còn có thể tìm thấy được ở chốn thị thà nh nà y trước khi bị chết ngạt vì các loại chất thải hay bị bóp nghẹt vì những hà nh động san lấp đang ngà y cà ng gia tăng. Nơi đây còn được xem là  nơi hội tụ của huyửn thoại và  biểu tượng, một không gian phản chiếu những yếu tố tinh thần, tôn giáo, vừa linh thiêng huyửn bí, vừa lãng mạn già u chất thơ. Truyửn thuyết vử gươm báu và  rùa thần vẫn không ngừng được nhắc đến và  ngợi ca và  hình ảnh cụ rùa già  mỗi lần nổi lên mặt nước vẫn là  hình ảnh gây được nhiửu cảm xúc nhất đối với người Hà  Nội. Аược ví như là  nghiên mực ẩn dụ, con mắt của một thà nh phố, nơi vừa được mô tả vừa được dựng xây, vừa được chiêm ngườ¡ng vừa biết nhìn nhận, tất cả được tạo thà nh từ bay xây và  ngòi bút. Hồ Gươm vẫn luôn gợi nên trí tưởng tượng trong mỗi người, đồng thời vừa thực tế hóa vừa thần thánh hóa trí tưởng tượng đó. Nơi đây cũng diễn ra vô và n các hoạt động xã hội, nơi hội tụ những kết tinh văn hóa, những gắn bó vử tinh thần, thể hiện chất nửn sâu thẳm của một nửn văn hiến Thăng Long đã ngà n năm tuổi. Dù trong hay đục, dù cạn hay sâu, Hồ Gươm đửu gắn bó mật thiết với kiến trúc, với lãnh thổ mà  nó tạo nên. Аối với chúng ta nó thể hiện được một cách hữu hình những nét tổng hợp đại diện cho nửn văn hiến lâu đời của Hà  Nội đó là  sự đơn giản, tự nhiên, cân bằng và  tinh tế.

Thay lời kết:

Có thể thấy sự ngự trị vử tinh thần của Hồ Gươm vẫn không ngừng được khắc sâu và o lịch sử­ của thà nh phố nà y. Nó vừa có ý nghĩa vật chất, vừa có ý nghĩa tinh thần, không ngừng góp phần sản sinh, tạo nguồn cảm hứng cho những chiêm ngườ¡ng và  khám phá. Аược xem là  một trong những điểm tựa tinh thần hiếm hoi của người dân thà nh phố. Hồ Gươm là  nơi mà  người ta vừa sống một cuộc sống hiện tại, vừa có thể nhìn vử quá khứ và  hướng tới tương lai. Rất linh hoạt và  tinh tế nó cũng đã điểm xuyết một cách rất tuyệt vời cho thà nh phố, góp phần tạo nên một cấu trúc chặt chẽ, một bộ khung đô thị được che giấu kín đáo và  tế nhị.

Vì nếu như ở các đô thị hiện đại phương Tây những điểm nút đô thị được hình thà nh nên từ những công trình chọc trời (các tòa nhà , công trình đô thị), hoặc từ nơi hội tụ các mạng lưới (đại lộ, nút giao cắt, quảng trường), những yếu tố luôn có thể nhìn thấy, dễ dà ng xác định và  thường xuyên được thể hiện, thì ngược lại, ở Hà  Nội những điểm nút đó lại được hình thà nh nên từ những nét ngang không thể cảm nhận, từ những cái hồ duyên dáng mang đầy các yếu tố lịch sử­ với các đặc tính bên trong cần được bảo vệ. Nó ít bộc lộ, phô trương mà  rất tinh tế, kín đáo, gần như không thể nhìn thấy.

Là  tấm gương phản chiếu tinh tế, Hồ Gươm luôn là  nơi con người có thể thâm nhập được một cách hữu cơ. Chúng cũng linh hoạt, trơn tru và  sẵn sà ng đón nhận những hoạt động sinh hoạt mới, rất thích hợp với những đổi thay từng ngà y của cuộc sống. Những người biết lắng nghe sẽ thấy Hồ Gươm cũng như các hồ nước khác ở Hà  Nội vẫn không ngừng thốt lên cùng một thông điệp sâu thẳm: Chúng tôi là  bộ khung của thà nh phố nà y, chúng tôi là  cơ thể của thà nh phố trên âm bản, chúng tôi là  những cánh cử­a đến với những biểu tượng, chúng tôi là  những tấm gương phản chiếu tinh thần Hà  Nội mà  mọi người đửu cảm nhận được nhưng không phải bao giử cũng xác định và  miêu tả được.