Hiệp hội Phát triển Văn hóa cộng đồng Việt Nam: Hành trình lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc

Đại hội diễn ra vào thời điểm đất nước rộn ràng kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, càng làm cho ngày ra đời của Hiệp hội thêm phần ý nghĩa. Đó không chỉ là một sự kiện mang tính thủ tục tổ chức, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ rằng, văn hóa cộng đồng – vốn được nuôi dưỡng qua hàng ngàn năm lịch sử – sẽ tiếp tục được phát huy như một nguồn lực tinh thần, một động lực nội sinh quan trọng của sự nghiệp phát triển bền vững đất nước.

Văn hóa cộng đồng – nền tảng bền vững của hồn Việt

Văn hóa Việt Nam từ lâu được hình thành trên nền tảng của cộng đồng: từ đình làng, cây đa, giếng nước – nơi khởi nguồn của các nghi lễ, lễ hội, đến những phong tục tập quán, cách ứng xử gắn với tình làng nghĩa xóm, tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái. Không ngẫu nhiên mà mỗi khi nhắc đến bản sắc Việt, người ta nghĩ ngay tới “tính cộng đồng” – nơi cá nhân tìm thấy sự gắn kết, còn xã hội được định hình bởi truyền thống chia sẻ, tương trợ.

Trong bức tranh đa sắc ấy, 54 dân tộc anh em trên dải đất hình chữ S đã cùng nhau dệt nên tấm thổ cẩm văn hóa độc đáo. Mỗi dân tộc với tiếng nói, trang phục, tín ngưỡng, kiến trúc, lễ hội riêng đã làm giàu cho kho tàng chung, biến Việt Nam thành “ngôi nhà văn hóa” rực rỡ sắc màu. Chính sự đa dạng trong thống nhất này đã giúp đất nước không chỉ gìn giữ bản sắc, mà còn mở ra cơ hội quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên, trước làn sóng toàn cầu hóa, hiện đại hóa, văn hóa cộng đồng đang đối diện với nhiều thách thức. Những giá trị truyền thống có nguy cơ bị mai một; các làng nghề, nghệ thuật dân gian, tri thức bản địa đang đứng trước sức ép cạnh tranh của đời sống công nghiệp. Việc ra đời Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam vì thế mang ý nghĩa “giữ lửa” – để những giá trị ngàn đời ấy không chỉ được bảo tồn mà còn được tiếp thêm sức sống mới, lan tỏa rộng rãi trong xã hội hiện đại.

Dấu mốc thành lập – khẳng định quyết tâm vì một nền văn hóa bền vững

Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam được thành lập theo Quyết định số 677/QĐ-BNV ngày 01/7/2025 của Bộ Nội vụ, sau quá trình vận động bền bỉ, khoa học và thuyết phục của nhiều nhà nghiên cứu, quản lý, văn nghệ sĩ và doanh nghiệp tâm huyết.

Đại hội lần thứ nhất vinh dự có sự tham dự và chúc mừng của lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Nội vụ cùng đại diện nhiều cơ quan Trung ương. Sự hiện diện đó không chỉ mang ý nghĩa công nhận mà còn là sự gửi gắm niềm tin, kỳ vọng vào vai trò của Hiệp hội trong việc đồng hành cùng Nhà nước, cộng đồng và xã hội.

Đại hội đã thông qua Điều lệ hoạt động, xác định tôn chỉ, mục tiêu, phương hướng và bầu ra Ban Chấp hành gồm 15 thành viên. Giáo sư – Tiến sĩ Từ Thị Loan được tín nhiệm bầu làm Chủ tịch Hiệp hội; các Phó Chủ tịch gồm Tiến sĩ Văn Đình Ưng và Thạc sĩ Trần Thị Hằng Nga. Đây là những gương mặt tiêu biểu, có kinh nghiệm, tâm huyết trong nghiên cứu và quản lý văn hóa, hứa hẹn sẽ dẫn dắt Hiệp hội phát triển bền vững trong nhiệm kỳ 2025 – 2030.

Phương hướng hoạt động: Gìn giữ, phát huy và sáng tạo

Hiệp hội ra đời không chỉ với mục tiêu bảo tồn, mà còn mang khát vọng kết nối, đổi mới và lan tỏa. Phương hướng hoạt động nhiệm kỳ đầu tiên (2025 – 2030) được xác định trên năm trụ cột chính

Những định hướng đó không chỉ giúp văn hóa cộng đồng được bảo tồn trong bảo tàng hay sách vở, mà còn hiện hữu, sống động trong từng ngôi làng, phố chợ, lễ hội – nơi nhân dân là chủ thể sáng tạo và thụ hưởng.

Sự ra đời của Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam chính là việc dựng lên một “ngôi nhà chung” để những người yêu văn hóa, những trí thức, nghệ nhân, doanh nghiệp và nhà quản lý có thể cùng nhau chung tay, sẻ chia. Ở đó, tinh thần cộng đồng – vốn là bản chất của văn hóa Việt – được hiện thực hóa trong một hình thức tổ chức mới: tự nguyện, kết nối, sáng tạo và trách nhiệm.

Hiệp hội sẽ là cầu nối tin cậy giữa cộng đồng với Nhà nước; giữa những người nghiên cứu, sáng tạo với những người trực tiếp gìn giữ, trao truyền. Quan trọng hơn, Hiệp hội còn là nơi nuôi dưỡng khát vọng để văn hóa cộng đồng không chỉ dừng lại ở bảo tồn mà còn trở thành động lực, tạo sức bật cho kinh tế – xã hội, góp phần xây dựng một Việt Nam văn minh, hiện đại nhưng vẫn đậm đà bản sắc dân tộc.

Đại hội lần thứ nhất mới chỉ là bước khởi đầu. Chặng đường phía trước còn nhiều thử thách, đòi hỏi sự chung tay, đồng thuận từ toàn thể hội viên và sự ủng hộ của cộng đồng xã hội. Nhưng chính từ sự khởi đầu này, một viễn cảnh mới mở ra: nơi những giá trị văn hóa cổ truyền không bị lãng quên, mà được tiếp sức để sống cùng hơi thở đương đại; nơi văn hóa không chỉ là ký ức quá khứ, mà là sức mạnh thúc đẩy hiện tại và tương lai.

Trong dòng chảy đổi thay của thời đại, Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam mang trong mình sứ mệnh kép: giữ gìn hồn cốt dân tộc và khơi dậy sức sáng tạo cho một nền văn hóa hiện đại, hội nhập. Đó là một hành trình dài, nhưng đầy hứa hẹn – hành trình để mỗi người dân đều thấy mình là chủ thể, là người thụ hưởng, là người giữ gìn và cũng là người kiến tạo văn hóa.

Ngày 17/8/2025 sẽ được ghi nhớ như một cột mốc quan trọng trong đời sống văn hóa Việt Nam – ngày mà một tổ chức xã hội mang tên Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam chính thức ra đời. Từ dấu mốc ấy, một cánh cửa mới đã mở, để giá trị văn hóa cộng đồng – vốn là mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc – tiếp tục lan tỏa, soi sáng và đồng hành cùng sự phát triển đất nước.

Văn hóa là gốc rễ của con người, là linh hồn của dân tộc. Và từ hôm nay, hành trình vun đắp gốc rễ, lan tỏa linh hồn ấy đã có thêm một điểm tựa vững chắc, một nhịp cầu kết nối – Hiệp hội Phát triển Văn hóa Cộng đồng Việt Nam.