Hội thổi cơm thi là ng Phù Đổng
Mỹ thuật - Nhiếp ảnh - Ngày đăng : 09:29, 12/10/2010
Cụ Nguyễn Thế Thỉ, 86 tuổi, người cao tuổi nhất thôn Lương Quy kể lại: và o đời Hùng Vương thứ 6, khi Thánh Gióng trên đường đuổi giặc à‚n đi qua thôn Lương Quy thì rất đông trai là ng theo ông đánh giặc. Để kịp cho các chà ng trai của quê hương được ăn uống no nê trước lúc ra trận, các bô lão trong là ng đã họp bà n khẩn cấp, chỉ huy mọi người tích cực chuẩn bị nấu cơm để khao quân.
Ngà y nay, cuộc thi chủ yếu dà nh cho nam, còn nữ dự thi têm trầu cánh phượng. Ảnh: TL internet
Được quê hương cổ vũ, 50 chà ng trai hăng hái lên đường cùng Phù Đổng Thiên Vương đánh giặc. Sau khi chiến thắng trở vử, ba chà ng trai giửi nhất được triửu đình phong tước Tam vị Đức Đại Vương. Cũng từ đấy hội nấu cơm thi ra đời và được bảo tồn cho đến ngà y nay. Và o ngà y 6 tháng 2 âm lịch hà ng năm, nhân dân Xuân Nộn và khách thập phương đến tổ chức lễ hội cúng tế Tam vị Đại Vương.
Trước Cách Mạng Tháng Tám năm 1945, khi đời sống của nhân dân phong đăng hoa gốc tức là được mùa, khoảng từ 3 đến 5 năm nhân dân mới tổ chức hội thổi cơm thi. Đến đầu những năm 1990, đời sống nhân dân nơi đã có nhiửu khởi sắc, hội thổi cơm thi lại được tổ chức trong khoảng thời gian từ 3-5 năm một lần và o ngà y 6 tháng 2 âm lịch.
Cuộc thi được tổ chức tại sân đình, có 4 giáp trong là ng: Đông, Tây, Nam, Bắc tham dự. Mỗi giáp cử 5 chà ng trai khửe mạnh, xưa thì mặc áo dà i đen, đầu đội khăn nhiễu, lưng thắt khăn xanh; ba cô gái mặc áo mớ ba, quần lĩnh, yếm đà o, lưng thắt khăn điửu. Ngà y nay, trang phục có đơn giản hơn: nam mặc áo đử, đầu quấn khăn đử, nữ mặc áo dà i trắng, cuộc thi chủ yếu dà nh cho nam, còn nữ dự thi têm trầu cánh phượng.
Từng giáp một vừa đi vừa thổi cơm vòng quanh sân đình, người cầm bó đuốc, người cầm nồi cơm, người canh chừng cơm sôi... Ảnh: TL internet |
Một hồi trống nổi lên, trân sân đình các chà ng trai, cô gái đại diện cho các giáp ra mắt dân là ng. Khi có ba hồi trống điểm, những lá cử hội được các trai là ng phất lên, chia là m ba cánh tượng trưng cho ba đạo quân của ba Đức Đại Vương khi phất cử đánh giặc à‚n. Cử tung bay phất phới khi ba vị vinh quy bái tổ. Tiếp đến là biểu diễn múa kiếm thể hiện uy lực của các đạo quân. Khi ba hồi trống tiếp nổi lên, cuộc thi chính thức bắt đầu: đại diện các giáp chạy lên lấy thẻ. Các thiếu nữ của các giáp lên nhậu trầu cau để thi têm trầu cánh phượng, cuộc thi đòi hửi mỗi người phải có bà n tay khéo léo, kử¹ thuật thuần thục để tạo nên như miếng trầu như đôi cánh phượng đang bay.
Khi các thiếu nữ thể hiện tà i năng của mình trong cuộc thi bổ cau, têm trầu, thì trai là ng các giáp bắt đầu thi chạy lấy nước được đựng trong các nồi đất nhử, địa điểm lấy nước cách xa trên 1km. Khi vử đến sân đình, các giáp nhận thóc để giã gạo bằng cối đá. Tiếp đến các chà ng trai chuẩn bị thanh giang hoặc thanh nứa cọ xát và o những thanh xoan ngâm nước được phơi khô đè lên rơm (hoặc rác) để tạo ra lửa. Đây là nét độc đáo của hội thổi cơm thi: bằng kử¹ thuật điêu luyện, bằng kinh nghiệm để tạo ra lửa nhanh trong thời gian ngắn nhất. Khi đã có lửa, các chà ng trai thi bắt gà được ban tổ chức thả ra để là m thịt lễ thánh. Đồng thời các chà ng trai lại phải nhanh chóng vo gạo nấu cơm. Nồi nấu cơm được kẹp chặt bằng những thanh tre già , trong tiếng trống rộn rà ng, cổ vũ của người xem, từng giáp một vừa đi vừa thổi cơm vòng quanh sân đình, người cầm bó đuốc, người cầm nồi cơm, người canh chừng cơm sôi, cứ như thế cho đến khi hết thời gian và phần đóm quy định. Sau đó, dùng khăn ướt nắm cơm thà nh từng nắm. Cơm yêu cầu phải chín, dẻo, thơm... Mỗi công đoạn của cuộc thi đửu được chấm điểm, giáp nà o già nh thắng lợi chung cuộc sẽ được là ng ban thưởng, phần lớn là các phần thưởng tượng trưng.