Hồn cây, tình người

“Bão Yagi tiến vào đất liền, Bão Yagi đổ bộ các tỉnh miền Bắc, Cơn bão số 3 quét qua trung tâm Hà Nội”. Đó là những tin tức phủ đầy thời lượng phát sóng trên các bản tin hồi đầu tháng 9/2024. Cơn bão mạnh nhất trong vòng 30 năm trên Biển Đông, diễn ra trên diện rộng, duy trì cấp độ siêu bão trong thời gian rất dài khoảng 30 giờ, tăng cấp nhanh trong thời gian ngắn. Một số tỉnh bị mất điện, mất liên lạc sóng điện thoại trên diện rộng, gần 3.300 ngôi nhà bị hư hỏng, hàng trăm cột điện, cột viễn thông bị gãy đổ, cây xanh đô thị bị bật gốc, gãy đổ la liệt tại nhiều tỉnh thành, hơn 120.000 hecta lúa, hoa màu bị ngập, hư hại, hơn 1000 lồng bè nuôi trồng thủy sản bị hư hỏng, cuốn trôi nhấn chìm trong dòng nước, dòng bùn xoáy sâu như thác đổ. Biết bao tài sản của người dân bỗng chốc trở thành bình địa.

Dòng thông tin ngày đó khiến tâm trí tôi mông lung, lòng thiêu như lửa đốt khi lo lắng cho miền quê lúa nơi có cha mẹ đang chống chọi với bão gió. Trong khi cha mẹ đã qua tuổi lục tuần mà tôi lại không thể liên lạc. Bất giác, tôi nhận tin nhắn từ người thầy ở Thủ đô “Cụ không chịu nổi, cụ gục ngã rồi em ơi?”. Nỗi buồn hoang hoải bủa vây tâm hồn, cơn bão lòng trong tôi cũng vần vũ dâng trào. Thành phố vì hòa bình – trái tim của đất nước – thủ đô Hà Nội cũng bị cơn giận dữ của mẹ thiên nhiên oanh tạc.

“Cụ” mà thầy tôi đề cập, chính là cây sấu ngót 120 tuổi, tọa lạc ngay phố sách Đinh Lễ, trước trụ sở Báo Công an nhân dân. Khi báo đài đưa tin thì hàng loạt hàng cây cổ thụ tại một số tuyến đường nội thành Hà Nội cũng gục ngã trước cơn cuồng phong của năm Giáp Thìn. Đâu đây những ký ức thêu dệt bên hàng cây cổ thụ một thời thanh xuân gắn bó với mảnh đất Kinh kỳ - Kẻ Chợ bỗng ùa về...

Ngày đó, không ai nghĩ rằng Thủ đô vốn yên bình, thanh lịch, trầm mặc lại chịu ảnh hưởng nghiêm trọng của bão gió đến như vậy. Sau khi cơn bão quét qua, là sự ngổn ngang của nhiều tuyến phố, những hàng cây xanh đẹp như tranh vẽ đã đi vào thơ ca của biết bao văn nghệ sĩ đều chung tình cảnh bị gãy đổ, trong đó nhiều cây cổ thụ gắn bó với nhiều thế hệ thủ đô Hà Nội. Khung cảnh xót xa, tan hoang khiến nhiều người dân cảm thấy bàng hoàng. Khu vực trung tâm Hồ Hoàn Kiếm, những con phố ngổn ngang thân cây gãy đổ, nhiều người dân, đặc biệt những vị cao niên không giấu được nỗi xót xa vì không biết đến bao giờ mới có được những cây xanh này. Có lẽ mất mát về mặt thời gian là mất mát lớn nhất và vết thương trong lòng con người khó có thể nguôi ngoai.

Cây cũng như người, mang trong mình sứ mệnh, hơi thở và tình yêu. Cây có đời sống của cây, có số phận và có tâm hồn. Những hàng cây cổ thụ đã sống, chiến đấu hàng trăm năm để che chở cho phố phường và con người nơi đây - cả người Tràng An thanh lịch, người Hà Nội nhập cư và những du khách chỉ một lần ghé thăm Thủ đô.

Cây chứng kiến bao vật đổi sao dời, bao hỉ nộ ái ố, bao thăng trầm lịch sử, vẫn hiên ngang bất khuất nào đâu chịu khuất phục dưới bom đạn của kẻ thù, là trầm tích của phố phường, là chứng nhân thời gian của người Hà Nội. Ta thương cây là thương cho chứng nhân lịch sử, thương cho trụ cột, bản lề để xây dựng bao điều tốt đẹp nơi Thủ đô ngàn năm văn hiến.

Trong cuộc điện thoại với người thầy, tôi cảm nhận sâu sắc tình cảm của một người con gắn bó với Thủ đô trên 50 năm ngậm ngùi chia sẻ: “Những hàng cây có thể mất vài năm, hoặc vài chục năm để có thể trồng cây mới, thế nhưng có một điều mà người dân tiếc nuối: đó là những giá trị của hàng cây mang lại giữa cuộc sống người dân Hà Nội bao nhiêu năm nay”. Vâng! Những giá trị về tinh thần khó có thể đong đếm, khó có thể ước lượng, bởi nó đã lắng tụ từ bao đời, trầm tích qua thời gian để kết tinh thành văn hóa cốt cách thanh lịch nghĩa tình - rất riêng, rất Hà Nội.

Cũng như tình người Hà Nội trong mùa mưa bão, không bừng lên như ngọn lửa vụt sáng mà âm ỉ như bếp than hồng ấm áp, lắng sâu. Hình ảnh các chiến sĩ quân đội, công an nhanh chóng có mặt tại hiện trường giúp đỡ, nhanh chóng dọn dẹp để lưu thông những tuyến đường. Công nhân môi trường, công nhân điện lực làm việc không quản ngày đêm. Những người dân bình dị giúp nhau đẩy xe, chằng buộc hàng hóa không kể mưa gió. Nhiều gia đình mời những người vô gia cư, người có nhà cửa không chắc chắn có thể tới ở miễn phí. Ngay trong lúc cơn bão hoành hành, câu chuyện về tình người trong những giây phút khó khăn, nguy hiểm của con người Việt Nam lại càng được nhắc đến nhiều hơn, thể hiện tinh thần tương thân tương ái, “tình dân tộc, nghĩa đồng bào” của dân tộc ta.

Lắng lòng với những clip, hình ảnh như thước phim quay chậm ngược thời gian lột tả chân thực nhất khi những người đi xe máy di chuyển khó khăn trên cầu Vĩnh Tuy, cầu Nhật Tân hay trên phố phường Hà Nội... tưởng chừng bão gió có thể cuốn phăng, thì ngay lúc đó nhiều ô tô đang mải miết lăn bánh đã giảm tốc độ, kè sát, tạo thành “vòng ấm tình người trong bão” để cùng nhau di chuyển chầm chậm một cách an toàn. Tôi chợt nhận ra những điều tốt đẹp, cái thiện, tình người vẫn luôn hiện hữu như những vì sao chiếu sáng giữa vần vũ bão giông của cuộc sống hối hả, kim tiền.

Hà Nội đâu chỉ có 36 phố phường, đâu chỉ có những danh lam thắng cảnh, đâu chỉ có cốt cách thanh lịch dịu dàng mà thanh tao của người Tràng An trong tiết trời hạ qua thêu dệt để ta bồi hồi nhớ, thao thiết thương. Đôi khi, chỉ cần một hình ảnh đủ ấm, một ký ức đủ sâu, một mùi hương đủ nồng, một tình yêu đủ rộng lại khiến ta quay về với bản ngã của chính mình. Ta phải lòng bởi những giá trị văn hóa đơn sơ mà giản dị, nhẹ nhàng mà trầm tích – hồn cây tình người mang bóng dáng của Thủ đô ngàn năm văn hiến giữa nhịp sống hiện đại. Hà Nội có những kỷ niệm không phai làm trái tim ta trở nên non trẻ thổn thức mỗi khi trở về, để rồi giật mình ngẩn ngơ bởi “Thủ đô chưa xa đã nhớ”.

Sau cơn mưa trời lại sáng, “tình dân tộc, nghĩa đồng bào” sẽ hàn gắn những đau thương mất mát. Hồn cây mang giá trị trường tồn theo năm tháng, tình người sẽ sắt son bền vững theo bề dày lịch sử, văn hóa cùng thời gian./.

Tặng Vũ