Khơi mở nguồn lực phát triển từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Từ đổi mới tư duy lãnh đạo đến hình thành nền tảng phát triển mới

Sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Hà Nội đã ghi nhận những chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị đối với phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nếu trước đây chuyển đổi số chủ yếu được nhìn nhận là ứng dụng công nghệ vào hoạt động quản lý thì nay đã từng bước trở thành phương thức đổi mới quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành.

Thực hiện Kế hoạch số 150-KH/VPTW ngày 23/6/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng về tổ chức Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Báo cáo số 181-BC/TU ngày 30/6/2026 đánh giá toàn diện kết quả triển khai trên địa bàn Thành phố.

Theo báo cáo, dấu ấn nổi bật nhất trong thời gian qua là sự thay đổi về phương thức lãnh đạo, chỉ đạo. Thành phố từng bước chuyển từ quản lý theo kế hoạch, văn bản hành chính sang quản trị bằng tiến độ thực hiện, sản phẩm đầu ra, dữ liệu và minh chứng; từ số hóa từng phần sang tái cấu trúc quy trình, khai thác dữ liệu dùng chung; từ triển khai riêng lẻ ở từng cơ quan sang kết nối đồng bộ trong toàn hệ thống chính trị.

Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy và Ủy ban nhân dân Thành phố đã ban hành các chương trình, kế hoạch hành động cụ thể; 100% sở, ban, ngành và địa phương xây dựng kế hoạch triển khai theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Việc ứng dụng dữ liệu trong theo dõi, giám sát tiến độ đã góp phần nâng cao chất lượng chỉ đạo, điều hành, giúp kiểm đếm kết quả, cảnh báo nhiệm vụ chậm tiến độ và xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị cũng như người đứng đầu.

Trong khối Đảng, nhiều nội dung chuyển đổi số tiếp tục được triển khai đồng bộ như xử lý thủ tục hành chính trên môi trường điện tử, phát hành văn bản điện tử toàn trình, nộp đảng phí trực tuyến, vận hành Sổ tay đảng viên điện tử. Đồng thời, chuyển đổi số trong Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cũng từng bước đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường tương tác với người dân, phục vụ hiệu quả công tác giám sát và phản biện xã hội.

Đến ngày 26/6/2026, Thành phố theo dõi 292 nhiệm vụ trên Hệ thống theo dõi tình hình thực hiện nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Trung ương; trong đó 181 nhiệm vụ đã hoàn thành, 111 nhiệm vụ đang triển khai. Đáng chú ý, 100% phản ánh, kiến nghị, sáng kiến tiếp nhận từ Hệ thống thông tin của Văn phòng Trung ương Đảng đã được xử lý, với tỷ lệ hài lòng của người dân đạt 100%.

Hoàn thiện thể chế, mở không gian phát triển cho đổi mới sáng tạo

Cùng với đổi mới phương thức quản trị, Hà Nội xác định hoàn thiện thể chế là điều kiện tiên quyết để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển.

Trong hai năm 2025 và 2026, Thành phố đã ban hành nhiều nghị quyết, quy định, đề án về dữ liệu, chuyển đổi số, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, đặt hàng nhiệm vụ khoa học và công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và hạ tầng khoa học, công nghệ.

Đáng chú ý, nhiều công cụ chính sách mới từng bước được hình thành như cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, Quỹ Đầu tư mạo hiểm, Sàn Giao dịch công nghệ, Trung tâm Đổi mới sáng tạo, Chợ Chuyển đổi số cùng cơ chế đặt hàng theo các bài toán phát triển. Những công cụ này không chỉ hỗ trợ nghiên cứu mà còn hướng tới thúc đẩy chuyển giao, thương mại hóa công nghệ và hình thành thị trường khoa học, công nghệ của Thủ đô.

Song song với đó, hoạt động phản biện, góp ý chính sách tiếp tục được chú trọng, góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý và tạo điều kiện để các chính sách mới sớm đi vào cuộc sống. Tuy nhiên, Báo cáo cũng thẳng thắn nhìn nhận yêu cầu tiếp tục cụ thể hóa các cơ chế thành quy trình thực hiện, nguồn lực, sản phẩm đầu ra và tiêu chí đánh giá cụ thể nhằm bảo đảm hiệu quả thực chất.

Chuyển đổi số toàn diện để phục vụ người dân tốt hơn

Một trong những kết quả nổi bật nhất sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết là chuyển đổi số đã từng bước đi vào chiều sâu, tạo chuyển biến đồng bộ từ cải cách hành chính đến phát triển dữ liệu và các dịch vụ phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được đẩy mạnh theo hướng tái cấu trúc quy trình và khai thác dữ liệu. Toàn bộ thủ tục hành chính đã được xây dựng quy trình điện tử; hàng nghìn thủ tục được thực hiện trực tuyến toàn trình hoặc trực tuyến một phần. Việc tái cấu trúc quy trình, phân cấp, ủy quyền đã góp phần rút ngắn thời gian giải quyết, giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư đồng bộ, đáp ứng yêu cầu vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các nền tảng số dùng chung như HanoiWork, iHanoi, Trung tâm điều hành thông minh và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính ngày càng phát huy hiệu quả trong công tác quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công.

Thành phố cũng dành nhiều nguồn lực xây dựng dữ liệu số, từng bước hình thành các cơ sở dữ liệu chuyên ngành quy mô lớn về đất đai, tài sản công, cán bộ, quy hoạch, y tế và nhiều lĩnh vực khác. Trong khối Đảng, dữ liệu đảng viên tiếp tục được chuẩn hóa, Sổ tay đảng viên điện tử được triển khai rộng rãi, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành.

Song hành với phát triển hạ tầng và dữ liệu là công tác đào tạo nguồn nhân lực số, từng bước đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong hoạt động công vụ. Trên nền tảng đó, kinh tế số, xã hội số và chuyển đổi số trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, thương mại điện tử, an sinh xã hội tiếp tục có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Hệ sinh thái đổi mới sáng tạo từng bước định hình động lực phát triển của Thủ đô

Không chỉ tập trung thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động quản lý, Hà Nội còn từng bước xây dựng hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng gắn nghiên cứu với thực tiễn phát triển, tạo tiền đề hình thành các động lực tăng trưởng mới.

Theo Báo cáo, Thành phố chuyển dần từ cơ chế hỗ trợ nghiên cứu theo từng nhiệm vụ riêng lẻ sang phương thức đặt hàng theo các bài toán phát triển, hướng tới tạo ra những sản phẩm, mô hình và giá trị kinh tế - xã hội có thể đo lường. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển khoa học, công nghệ, đưa hoạt động nghiên cứu đến gần hơn với yêu cầu thực tiễn của Thủ đô.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược ưu tiên giai đoạn 2026-2035 với 10 nhóm công nghệ trọng điểm làm cơ sở lựa chọn các nhiệm vụ nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa. Trên nền tảng đó, nhiều nhiệm vụ về trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu lớn, robot tự hành, bản sao số và blockchain từng bước được triển khai theo mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp, hướng tới phục vụ quản trị đô thị thông minh và phát triển kinh tế số.

Cùng với việc xây dựng cơ chế, chính sách, Thành phố tiếp tục phát huy lợi thế là trung tâm tập trung nhiều viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia và doanh nghiệp khoa học, công nghệ hàng đầu cả nước; từng bước hình thành các phòng thí nghiệm trọng điểm dùng chung, phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc, Trung tâm Đổi mới sáng tạo, Sàn Giao dịch công nghệ và Chợ Chuyển đổi số. Những nền tảng này được kỳ vọng sẽ tạo môi trường thuận lợi để thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và từng bước hình thành thị trường khoa học, công nghệ của Thủ đô.

Có thể thấy, sau giai đoạn tập trung hoàn thiện thể chế và xây dựng hạ tầng, Hà Nội đang từng bước chuyển trọng tâm sang tạo lập hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, kết nối giữa nghiên cứu, ứng dụng và thị trường. Đây không chỉ là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế mà còn góp phần tạo dựng những động lực phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Nhận diện điểm nghẽn để chuyển từ xây dựng nền tảng sang tạo giá trị thực chất

Bên cạnh những kết quả tích cực, Báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra nhiều khó khăn, hạn chế cần tiếp tục tháo gỡ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển của Thủ đô.

Theo đó, phần lớn kết quả đạt được trong thời gian qua mới tập trung vào xây dựng nền tảng, trong khi việc chuyển hóa thành các giá trị kinh tế - xã hội trên diện rộng còn chưa tương xứng. Một số cơ chế, chính sách mới chưa được cụ thể hóa đầy đủ trong tổ chức thực hiện; dữ liệu còn phân tán, chất lượng chưa đồng đều; hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu, giao dịch công nghệ và khai thác tài sản trí tuệ chưa phát huy hết tiềm năng. Cùng với đó, tiến độ phân bổ, giải ngân nguồn lực ở một số lĩnh vực còn chậm; đội ngũ nhân lực chất lượng cao về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, an toàn thông tin và quản trị nền tảng số vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; sự liên kết giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp chưa tạo thành chuỗi đổi mới sáng tạo liên tục.

Báo cáo cũng cho thấy nhiều nhiệm vụ mới phát sinh trong quá trình triển khai Nghị quyết chưa có đầy đủ hệ thống tiêu chuẩn, định mức và phương pháp đánh giá phù hợp. Các sản phẩm số, dữ liệu, nền tảng dùng chung, dịch vụ công nghệ hay các mô hình thử nghiệm đều đòi hỏi phương thức quản trị mới, trong khi cơ chế đánh giá vẫn chủ yếu dựa trên cách tiếp cận truyền thống. Điều này khiến việc lượng hóa hiệu quả đầu tư và đánh giá giá trị tạo ra còn gặp nhiều khó khăn.

Ở cấp cơ sở, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu ngày càng cao về năng lực ứng dụng công nghệ số. Tuy nhiên, trình độ tiếp cận, khai thác và sử dụng các nền tảng số giữa các đơn vị chưa đồng đều; một số nhiệm vụ liên ngành, liên cấp còn thiếu cơ chế phối hợp rõ ràng, ảnh hưởng đến tiến độ triển khai.

Từ những vấn đề đặt ra, Thành phố xác định yêu cầu trọng tâm trong giai đoạn tiếp theo là chuyển từ tư duy quản lý theo nhiệm vụ sang quản trị bằng kết quả; từ đánh giá thông qua số lượng văn bản, kế hoạch, hồ sơ sang đánh giá bằng sản phẩm đầu ra, dữ liệu vận hành, hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp và giá trị kinh tế - xã hội được tạo ra. Đây được xem là bước chuyển quan trọng nhằm đưa các nền tảng đã hình thành đi vào vận hành thực chất.

Hướng tới tạo giá trị phát triển mới từ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được và các hạn chế được nhận diện, Hà Nội xác định phương châm triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 là "Hành động đột phá, lan tỏa kết quả", tập trung tạo ra các sản phẩm cụ thể, có khả năng ứng dụng và mang lại giá trị thiết thực cho sự phát triển của Thủ đô.

Theo đó, Thành phố sẽ triển khai đợt cao điểm 100 ngày nhằm xử lý dứt điểm các nhiệm vụ quá hạn, tháo gỡ những điểm nghẽn cấp bách và đẩy nhanh tiến độ các nhiệm vụ trọng tâm phải hoàn thành trong quý IV và cuối năm 2026. Trọng tâm không chỉ là hoàn thành các đầu việc theo kế hoạch mà hướng tới tạo ra các sản phẩm vận hành, dữ liệu khai thác, giao dịch công nghệ và các mô hình có khả năng nhân rộng.

Quá trình triển khai tiếp tục được thực hiện theo nguyên tắc rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ sản phẩm và rõ tiêu chí đánh giá; lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo thay cho cách đánh giá chủ yếu dựa trên văn bản hay báo cáo tiến độ. Đồng thời, Thành phố tiếp tục phát huy lợi thế về đội ngũ chuyên gia, hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ, dữ liệu và Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để hình thành các bài toán đặt hàng, các sản phẩm thử nghiệm, giao dịch công nghệ và những giá trị kinh tế - xã hội cụ thể.

Sau 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, những kết quả đạt được cho thấy Hà Nội đã tạo dựng được nền tảng quan trọng cả về thể chế, hạ tầng, dữ liệu và phương thức quản trị. Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều việc phải làm, song định hướng phát triển đã ngày càng rõ nét: chuyển mạnh từ xây dựng nền tảng sang tạo ra giá trị; từ ứng dụng công nghệ sang kiến tạo động lực phát triển; đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành một trong những trụ cột quan trọng thúc đẩy Thủ đô phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới./.

Phúc Hải