Khai hội chùa Nành 2026, đón nhận danh hiệu di sản quốc gia

Tham dự sự kiện có Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương; TS Nguyễn Viết Cường, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa; Phó trưởng ban Nội chính Thành ủy Lê Anh Quân; Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long; Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Hà Nội Nguyễn Sỹ Trường. xã Phù Đổng có đồng chí Đặng Thị Huyền- Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Nguyễn Mậu Quang- Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Đào Đức Minh- Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã

Sự kiện diễn ra trong trong không khí vui tươi, phấn khởi cả đất nước ta vừa đón Tết cổ truyền của dân tộc, kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (3/2/1930 - 3/2/2026) và tổ chức thành công cuộc Bầu cử Đại biểu Quốc hội lần thứ 16 và Hội đồng Nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031.

Phát biểu tại sự kiện, đồng chí Đào Đức Minh- Chủ tịch UBND xã cho biết, Lễ hội truyền thống chùa Nành gắn liền với không gian di tích lịch sử văn hóa kiến trúc nghệ thuật chùa Nành, thuộc vùng đất Ninh Hiệp xưa - nơi nổi tiếng có làng nghề truyền thống thuốc nam, thuốc bắc Ninh Giang và Chợ Nành, một trung tâm đầu mối vải vóc, thời trang lớn nhất miền Bắc.

Chùa Nành có tên chữ là Pháp Vân Tự, nhân dân Ninh Hiệp xưa vẫn gọi là Chùa Cả và cũng được tôn xưng là "đệ nhất thiền môn". Di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia và gắn với tín ngưỡng thờ Tứ Pháp - một tín ngưỡng dân gian đặc sắc của cư dân nông nghiệp vùng đồng bằng Bắc Bộ.

Lễ hội Chùa Nành gắn với truyền tích dân gian, truyền thuyết về Phật Mẫu Man Nương - nhân vật quan trọng trong hệ thống tín ngưỡng Tứ Pháp hình thành từ buổi đầu Phật giáo du nhập đất Việt. Xưa kia, chỉ khi được mùa, "phong đăng hòa cốc", dân làng Nành mới mở hội lớn. Còn nay, hội tổ chức hằng năm, năm năm một lần là chính hội, để tưởng niệm công đức Phật Mẫu Man Nương, Đức Pháp Vân, cầu mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt, dân làng an cư.

"Điều làm nên sức sống bền bỉ của lễ hội Chùa Nành, không chỉ ở niềm tin tôn giáo, tín ngưỡng, mà còn ở hệ thống nghi lễ vừa trang nghiêm vừa đậm chất làng quê, do chính cộng đồng thực hành, truyền lửa từ thế hệ này qua thế hệ khác. Chuỗi nghi lễ truyền thống được tổ chức trang nghiêm, giàu tính biểu tượng, gắn với một sự tích mang đậm dấu ấn lịch sử - văn hóa; minh chứng rõ nét cho quá trình Phật giáo hòa nhập vào tín ngưỡng bản địa, hình thành nên một dòng Phật giáo mang màu sắc Việt Nam", Chủ tịch UBND xã Phù Đổng nhấn mạnh.

Trải qua nhiều thế kỷ, cùng với sự biến đổi của lịch sử, lễ hội Chùa Nành vẫn được các thế hệ cộng đồng dân cư trân trọng gìn giữ, bảo tồn và trao truyền với nhiều lễ nghi đặc sắc và linh thiêng như: Lễ Rước Âm, Lễ Giảng báng, Lễ dựng cây Phướn, nhiễu cây Phướn, Nâng Phan, Rước kiệu…

Cũng theo Chủ tịch UBND xã Phù Đổng Đào Đức Minh, nhận thức sâu sắc giá trị văn hóa, lịch sử và tâm linh của lễ hội, chính quyền địa phương đã phối hợp với các nhà nghiên cứu, các bậc cao niên và cộng đồng dân cư tiến hành sưu tầm, kiểm kê, nghiên cứu và xây dựng hồ sơ khoa học về Lễ hội Chùa Nành.

Quá trình lập hồ sơ được thực hiện công phu, nghiêm túc và khoa học, bao gồm việc khảo sát thực địa, thu thập tư liệu lịch sử, ghi chép hệ thống các nghi lễ truyền thống, các tập tục, trò diễn dân gian và phỏng vấn những người am hiểu sâu sắc về lễ hội. Đồng thời, địa phương cũng tiến hành hệ thống hóa các giá trị văn hóa, tín ngưỡng, nghệ thuật và phong tục tập quán gắn với lễ hội, qua đó làm nổi bật vai trò của lễ hội trong đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân địa phương.

Việc xây dựng hồ sơ đề nghị công nhận Lễ hội Chùa Nành là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ nhằm khẳng định và tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương, mà còn góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của cộng đồng trong công tác bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống của dân tộc.

Với những giá trị đặc sắc, tiêu biểu, lễ hội chùa Nành đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia (theo Quyết định số 2225/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Chủ tịch UBND xã Đào Đức Minh cũng đánh trống khai hội chùa Nành năm 2026. Lễ hội diễn ra với các nghi lễ truyền thống vô cùng độc đáo, trang nghiêm cùng các hoạt động văn hóa, văn nghệ và trò chơi dân gian phong phú tại các không gian văn hoá cộng đồng của địa phương: Giao lưu thơ xuân; Viết thư pháp, Hán nôm; Múa rối nước; Hát quan họ; Hát chèo; Cờ tướng; Triển lãm cây cảnh nghệ thuật,… và các giải thể dục thể thao; góp phần tạo nên không khí vui tươi, đoàn kết và mang đậm đà bản sắc văn hóa quê hương.

Tại buổi lễ, Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã trao chứng nhận công nhận Lễ hội chùa Nành là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho đại diện xã Phù Đổng và cộng đồng dân cư làng Nành.

Thu Trang