Đánh giá thi hành Luật Thủ đô 2024: Bài cuối: Hà Nội quan tâm bố trí kinh phí, đảm bảo tổ chức triển khai thi hành Luật đúng trọng tâm
Sau một năm thi hành Luật Thủ đô 2024, Bộ Tư pháp đánh giá công tác đảm bảo các điều kiện thi hành Luật Thủ đô đã được các bộ, ngành và Thành phố Hà Nội quan tâm, bố trí để đảm bảo việc tổ chức triển khai thi hành Luật kịp thời, hiệu quả.
Về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực
Các sở, ngành, địa phương tại Thành phố Hà Nội đã rà soát, phân công, bố trí cán bộ, công chức làm đầu mối triển khai các nhiệm vụ tổ chức thi hành, theo dõi thi hành Luật Thủ đô. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy đội ngũ này đặc biệt tại cấp cơ sở phần lớn là kiêm nhiệm, do khối lượng công việc lớn, trong khi yêu cầu chuyên môn cao nên còn những khó khăn nhất định trong thực tiễn triển khai.
Kinh phí cho công tác tổ chức triển khai thi hành Luật Thủ đô được các bộ, ngành và Thành phố quan tâm bố trí kịp thời, đảm bảo cho việc tổ chức triển khai thi hành Luật hiệu quả, đúng trọng tâm. Nguồn kinh phí được các cơ quan, đơn vị bố trí độc lập hoặc lồng ghép vào dự toán chi thường xuyên hàng năm của các cơ quan, đơn vị.
Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 (một số nội dung từ 1/7/2025), đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội. Luật không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực.
Các đơn vị đã tận dụng tối đa cơ sở vật chất hiện có, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong tuyên truyền và quản lý để phục vụ các nhiệm vụ công tác, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả; làm cơ sở tiền đề cho các chính sách quy định từ Luật Thủ đô và các văn bản quy định chi tiết Luật được đi vào cuộc sống.
Công tác kiểm tra, điều tra, khảo sát tình hình thi hành Luật Thủ đô
Công tác kiểm tra, điều tra khảo sát việc thi hành Luật cơ bản được các cấp, các ngành triển khai nhằm kịp thời nắm bắt tình hình thực tiễn, đánh giá tác động của chính sách, tình hình thi hành Luật. Hình thức thực hiện đa dạng thông qua việc lồng ghép vào chương trình công tác thường xuyên, công tác thanh tra, kiểm tra chuyên ngành và kiểm tra công vụ định kỳ (một số đơn vị như Sở Xây dựng, Thanh tra Thành phố đã ban hành kế hoạch kiểm tra công vụ, trong đó có nội dung kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ liên quan đến Luật Thủ đô 2024).
Ở cấp cơ sở, UBND các xã, phường đã chủ động chỉ đạo các lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra các lĩnh vực trọng điểm như đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, môi trường qua đó đánh giá được tình hình áp dụng, sự tác động các quy định của Luật Thủ đô và các văn bản quy định chi tiết trên địa bàn. Trong đó, điển hình là những tác động và hiệu quả áp dụng của việc tăng mức xử phạt vi phạm hành chính đối với các lĩnh vực và áp dụng biện pháp yêu cầu ngừng cung cấp dịch vụ điện nước theo quy định của Luật Thủ đô và nghị quyết của HĐND Thành phố. Bên cạnh đó, các hoạt động khảo sát, điều tra xã hội học cũng được triển khai để thu thập ý kiến, đánh giá của người dân.
Với vai trò là cơ quan được giao chủ trì triển khai một số nội dung theo dõi tình hình thi hành Luật Thủ đô, Sở Tư pháp Hà Nội đã có văn bản yêu cầu các sở ngành, UBND các xã, phường trên địa bàn Thành phố thường xuyên cập nhật, báo cáo công tác tổ chức triển khai thi hành Luật, đồng thời tổ chức các hội nghị chuyên đề nhằm khảo sát, đánh giá kết quả đã làm được, khó khăn vướng mắc, bất cập trong việc thi hành (từ quy định của pháp luật, tổ chức thi hành) xây dựng báo cáo UBND, HĐND Thành phố kiến nghị Chính phủ, Quốc hội sửa đổi bổ sung các quy định của Luật Thủ đô hoặc ban hành quy định sửa đổi bổ sung, bãi bỏ theo thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Thành phố.
Tình hình tuân thủ pháp luật của tổ chức, cá nhân
Về cơ bản ý thức tuân thủ pháp luật của đa số tổ chức, cá nhân trên địa bàn Thành phố Hà Nội đã có chuyển biến tích cực. Thông qua các kênh tuyên truyền phổ biến và áp dụng các quy định của Luật Thủ đô được người dân, tổ chức trên địa bàn Thành phố đồng thuận, hưởng ứng, chấp hành và tuân thủ các quy định về quản lý đất đai, trật tự xây dựng, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông, xây dựng nếp sống văn minh.
Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn còn xảy ra ở một bộ phận tổ chức, cá nhân, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực: trật tự đô thị, trật tự xây dựng, quản lý đất đai và bảo vệ môi trường. Các vụ việc vi phạm được phát hiện đã được các cơ quan chức năng lập hồ sơ và xử lý theo quy định.
Cụ thể, toàn Thành phố Hà Nội đã xử phạt 1.003 quyết định xử lý vi phạm hành chính lĩnh vực an toàn thực phẩm (thực hiện Nghị quyết 49/2024/NQ-HĐND ngày 12/12/2024 quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm trên địa bàn thành phố Hà Nội).
Đồng thời Hà Nội đã ban hành 877 quyết định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (thực hiện Nghị quyết 08/2025/NQ-HĐND ngày 29/4/2025 quy định mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội); 1015 quyết định xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (Nghị quyết 09/2025/NQ-HĐND ngày 29/4/2025 quy định mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai trên địa bàn Thành phố Hà Nội)./.