Lễ hội Tam giáp ở phường Ba Đình là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Đây là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những giá trị tiêu biểu, đặc sắc của Lễ hội; đồng thời là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Ba Đình nói chung, nhân dân Tam giáp nói riêng trong ngày kỷ niệm 1.000 năm ngày sinh Đức Thánh.
Sáng 7/3, tại đền Núi Sưa, phường Ba Đình (Hà Nội) tổ chức Lễ công bố quyết định ghi danh Lễ hội Tam giáp (Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp) vào danh mục quốc gia Di sản văn hóa phi vật thể; kỷ niệm 1.000 năm Ngày sinh Thượng Đẳng Phúc Thần Huyền Thiên Hắc Đế.
Nằm trong quần thể Thập Tam trại, ba giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp kết nghĩa anh em, cùng tôn Thượng Đẳng Phúc Thần Huyền Thiên Hắc Đế làm Thành hoàng. Cấu trúc “tam giáp hợp hội” với trật tự anh cả - anh hai - em út không chỉ là tổ chức nghi lễ, mà là biểu tượng của tinh thần hòa hiếu, cố kết cộng đồng - những giá trị bền vững làm nên bản sắc của vùng đất này.
Lễ hội Tam giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp gắn liền với đời sống tín ngưỡng, tâm linh và sinh hoạt văn hóa truyền thống của cộng đồng dân cư. Di sản phản ánh đậm nét bản sắc văn hóa của nhân dân địa phương, được cộng đồng sáng tạo, thực hành, gìn giữ và truyền dạy qua nhiều thế hệ đó là hệ giá trị cộng đồng, là ký ức đô thị Thăng Long được lưu giữ giữa lòng Ba Đình hôm nay.
Hằng năm, vào ngày 19 tháng Giêng âm lịch - Lễ Đại Kỳ Phúc (ngày sinh Đức Thánh), người dân ba giáp cùng bước vào chuỗi nghi lễ truyền thống được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Các nghi thức bắt đầu từ bào sái ban thờ, chỉnh trang không gian thờ tự, tiếp đến là lễ cáo thỉnh và rước nước thiêng từ chùa Một Cột về đền Núi Sưa, sau đó thực hiện lễ tế hội đồng và rước Thánh “vi hành” qua các không gian linh thiêng trong khu vực.
Trong ngày hội, cờ hội rợp đường, tiếng nhạc lễ vang lên khắp các tuyến phố. Người dân hai bên đường chuẩn bị hương án, lễ vật trước cửa nhà để dâng lễ khi đoàn rước đi qua, tạo nên không gian văn hóa cộng đồng rộng lớn, lan tỏa từ di tích ra toàn khu dân cư.
Trải qua chiều dài lịch sử, có thời gian lễ hội bị gián đoạn bởi chiến tranh, nhưng mạch thờ phụng chưa từng đứt đoạn. Từ năm 1992, việc tổ chức lễ hội được nhân dân khôi phục; đặc biệt từ năm 2023, quận Ba Đình (cũ) đã thống nhất chỉ đạo, tổ chức lễ hội ở đền Núi Sưa với quy mô cấp quận, điều đó đã thể hiện sự quan tâm đặc biệt đến bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống văn hóa tốt đẹp của Ba Đình lịch sử, anh hùng.
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục cùng các giá trị hướng về cộng đồng, lễ hội Tam giáp Xuân Biểu - Ngọc Hà - Hữu Tiệp đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Đây là sự ghi nhận của Nhà nước đối với những giá trị tiêu biểu, đặc sắc của Lễ hội; đồng thời là niềm vinh dự, tự hào của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân phường Ba Đình nói chung, nhân dân Tam giáp nói riêng trong ngày kỷ niệm 1.000 năm ngày sinh Đức Thánh.
Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch UBND phường Ba Đình Phạm Thị Diễm nhấn mạnh, việc ghi danh là niềm tự hào của chính quyền và nhân dân địa phương, đồng thời đặt ra trách nhiệm trong việc bảo tồn đi đôi với phát huy giá trị di sản, tổ chức lễ hội văn minh, lành mạnh, bảo đảm tính nguyên gốc và vai trò chủ thể của cộng đồng để di sản tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa trong đời sống đương đại./.