Đặc sắc nghi lễ rước "vua, chúa sống" tại lễ hội Đền Sái
Lễ hội Đền Sái dưới chân núi Thất Diệu, thuộc xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội (trước đây là xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh). Lễ hội là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, mang đậm dấu ấn lịch sử và tín ngưỡng dân gian của vùng đất phía Bắc Thủ đô Hà Nội.
Chiều 27/02/2026 (tức 11 tháng Giêng năm Bính Ngọ), trong không khí linh thiêng và rộn ràng ngày hội, xã Thư Lâm (Hà Nội) long trọng tổ chức nghi lễ rước Vua – Chúa giả trong khuôn khổ lễ hội Đền Sái. Đây là nghi lễ được xem là “linh hồn” của lễ hội, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách thập phương về chiêm bái, thưởng lãm.
Lễ hội Đền Sái dưới chân núi Thất Diệu, thuộc xã Thư Lâm, thành phố Hà Nội (trước đây là xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh). Không gian linh thiêng này gắn với truyền thuyết vua An Dương Vương xây thành Cổ Loa và thờ Đức Huyền Thiên Trấn Vũ – vị thần đã giúp trừ Bạch Kê Tinh, bảo vệ việc dựng thành, giữ yên bờ cõi.
Điểm đặc biệt của lễ rước là việc tái hiện hình ảnh nhà vua và chúa thông qua những người dân cao niên, có uy tín trong làng, được lựa chọn kỹ lưỡng theo truyền thống lâu đời.
Năm nay, vai Vua do cụ Ngô Xuân Tá (73 tuổi) đảm nhiệm; vai Chúa do cụ Ngô Tiền Thức (73 tuổi) thực hiện – những bậc cao niên tiêu biểu, được cộng đồng tín nhiệm.
Trước giờ rước, các nghi lễ truyền thống được cử hành trang nghiêm tại Đền Thượng và Đền Sái. Vua cùng các quan và Hội Hương lão mặc lễ phục cổ truyền tiến hành tế sỉnh sinh (lễ đầu xuân) tại Đền Thượng; Chúa và các quan làm lễ tế Thánh tại Đền Sái. Nghi thức ướm gươm chém Bạch Kê Tinh được tái hiện đầy uy nghi, gửi gắm ước vọng trừ tà, giữ yên bờ cõi, cầu quốc thái dân an. Vua, Chúa và bốn quan bái yết Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ, nguyện cầu mưa thuận gió hòa, Nhân dân an vui.
Đoàn rước hoàn cung từ đền về Đình Thụy Lôi trong tiếng trống chiêng rộn rã. Đi đầu là kiệu Chúa với sắc áo vàng, mặt đỏ, tay cầm gươm múa mạnh mẽ; đội khiêng kiệu chạy vòng thể hiện khí thế dẹp trừ gian tà. Con cháu trong vai đô tỳ áo đỏ, khăn đỏ reo hò náo nức, tạo nên bức tranh hội làng sôi động.
Tiếp nối là kiệu Vua trong long bào uy nghi, bước đi khoan thai giữa tiếng nhạc lễ và cờ hội rực rỡ; các quan Thự vệ, Tán lý, Đề lĩnh, Trấn thủ theo đúng thứ tự nghi trượng truyền thống, tái hiện sinh động không gian lễ nghi cổ xưa.
Tại Đình Thụy Lôi, Chúa thực hiện nghi thức chạy ba vòng quanh đình để “kiểm tra, dẹp trừ gian tà”, rồi đón Vua và các quan vào làm lễ tạ, khép lại phần nghi lễ trang trọng. Nghi lễ rước Vua – Chúa giả không chỉ là hoạt động văn hóa, tín ngưỡng độc đáo mà còn là biểu tượng của tinh thần cố kết cộng đồng, niềm tự hào và ý thức gìn giữ di sản của Nhân dân Thư Lâm.
Lễ hội tràn ngập sắc màu với cờ hội, kiệu rước, cùng tiếng nhạc lễ vang vọng khắp không gian làng cổ. Người dân hai bên đường thành kính dâng hương, cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, cuộc sống bình an.
Nhiều du khách lần đầu chứng kiến nghi thức đặc biệt này bày tỏ sự thích thú trước nét văn hóa độc đáo hiếm thấy ở các lễ hội khác.
Theo các bậc cao niên trong làng, lễ rước “vua, chúa sống” đã được duy trì qua nhiều thế hệ, trở thành niềm tự hào văn hóa của cộng đồng. Không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ tiền nhân, nghi lễ còn phản ánh tinh thần cố kết cộng đồng, nơi người dân cùng nhau gìn giữ phong tục truyền thống giữa đời sống hiện đại.
Những giá trị truyền thống tốt đẹp của Lễ hội Đền Sái vì thế tiếp tục được lan tỏa bền bỉ trong đời sống hôm nay và mai sau./.