Sáng rõ “con đường” phát triển đối ngoại Việt Nam xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước

Tại “Hội nghị nghiên cứu, học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng ” diễn ra vào chiều 7/2, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã truyền đạt chuyên đề “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”.

Điểm mới, nổi bật về đường lối đối ngoại trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng

Đồng chí Lê Hoài Trung khẳng định, đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng là một bộ phận trong tổng thể đường lối của Đảng, kế thừa truyền thống đối ngoại, ngoại giao của dân tộc ta, các nội hàm cốt lõi, xuyên suốt từ các kỳ Đại hội trước và phản ánh các thành tựu đạt được trong suốt lịch sử Cách mạng Việt Nam, đặc biệt là thế và lực mới của đất nước ta sau 40 năm Đổi mới; đồng thời có nhiều đổi mới tư duy có tính đột phá mạnh mẽ để thích ứng với những biến động lớn hết sức nhanh, phức tạp trong tình hình thế giới, khu vực hiện nay và đáp ứng được yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo đó, tại văn kiện Đại hội lần thứ XIV, Đảng ta khẳng định “thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại”. Trong đó các nội dung căn bản, về mục tiêu bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, hợp tác bình đẳng, cùng có lợi; đồng thời, chủ động đóng góp vào hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển trên tinh thần là bạn, đối tác tin cậy, thành viên tích cực, có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.

Về nguyên tắc là bảo đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động đối ngoại; triển khai đồng bộ, toàn diện, hiệu quả các hoạt động đối ngoại trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân. Về phương châm của Đảng, tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc chủ động ngăn ngừa nguy cơ chiến tranh, tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ vững chắc Tổ quốc, tranh thủ các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài cho phát triển đất nước.

Văn kiện Đại hội XIV của Đảng cũng chỉ rõ một số định hướng lớn đưa quan hệ với các đối tác đi vào chiều sâu, thực chất, ổn định; chủ động, tích cực hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, đồng bộ và hiệu quả; đẩy mạnh ngoại giao phục vụ phát triển, trong đó trọng tâm là ngoại giao kinh tế; kiên quyết, kiên trì bảo vệ chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; đẩy mạnh và nâng tầm đối ngoại đa phương; cùng các nước thành viên xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, vững mạnh, đóng vai trò trung tâm trong cấu trúc khu vực; xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại.

Bên cạnh các nội hàm cốt lõi, có tính xuyên suốt nêu trên, Đại hội XIV của Đảng đã bổ sung nhiều nội hàm mới, rất quan trọng trong đường lối đối ngoại, trong đó nổi bật: (1) nhấn mạnh mục tiêu “Phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước”; (2) bổ sung quan điểm “tự chủ chiến lược”, “tự cường”; (3) khẳng định vai trò, sứ mệnh của đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên.

3 yêu cầu, 6 nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới của ngành đối ngoại

Theo đồng chí Lê Hoài Trung, trong kỷ nguyên mới, đối ngoại phải thể hiện rõ tâm thế mới, khát vọng mới của dân tộc Việt Nam sau 40 năm Đổi mới, phải góp phần hiện thực hóa 2 mục tiêu 100 năm mà Đảng ta đã đề ra và mong ước của Bác Hồ là đưa Việt Nam “sánh vai các cường quốc năm châu”. Theo đó, để tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế đất nước, đối ngoại trong kỷ nguyên mới cần đáp ứng 3 yêu cầu.

Một là, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, nhận diện và hóa giải các nguy cơ xung đột, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, tranh thủ thời cơ, củng cố cục diện đối ngoại thuận lợi cho đất nước, tạo dựng các khuôn khổ quan hệ bền vững, có chiều sâu, ổn định, thực chất với các đối tác; định vị đất nước một cách có lợi nhất trong trật tự thế giới mới.

Hai là, chủ động phát huy vai trò đi trước, mở đường trong việc tranh thủ tối đa các nguồn lực và điều kiện thuận lợi bên ngoài để phục vụ các lợi ích an ninh, phát triển của đất nước, đóng góp thiết thực cho mở rộng không gian phát triển, kiến tạo cơ hội mới, 3 đột phá chiến lược và các chuyển đổi quan trọng của đất nước. Đặc biệt, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên từ sau Đại hội Đảng XIV.

Ba là, góp phần nâng cao vị thế, uy tín, hình ảnh đất nước trên trường quốc tế; huy động được sự ủng hộ, tin tưởng, giúp đỡ và đồng hành của bạn bè, đối tác quốc tế đối với vai trò, vị thế lớn hơn của ta trên trường quốc tế trong kỷ nguyên mới, đúng như tinh thần văn kiện là “tham gia chủ động, có trách nhiệm vào việc giải quyết các vấn đề chung của khu vực và quốc tế”, góp phần xây dựng và bảo vệ trật tự quốc tế công bằng, bình đẳng dựa trên luật pháp quốc tế.

Đây vừa là trách nhiệm quốc tế, vừa là lợi ích quốc gia - dân tộc của ta, sẽ góp phần “nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam trong nền chính trị thế giới, kinh tế toàn cầu và văn minh nhân loại”, đúng tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm là “nâng tầm, chủ động mở rộng đóng góp của Việt Nam cho sự nghiệp cách mạng thế giới, cho hòa bình, hợp tác, phát triển và tiến bộ của nhân loại”.

Để triển khai tốt các định hướng trên, Bộ Ngoại giao kiến nghị các cấp, các ngành tập trung thực hiện một số trọng tâm công việc. Thứ nhất, thống nhất nhận thức trong toàn hệ thống chính trị về sứ mệnh, mục tiêu, nhiệm vụ của đối ngoại theo đường lối của Đại hội Đảng XIV, đặc biệt là tính “trọng yếu, thường xuyên” để hiểu đúng, đầy đủ và sâu sắc và thống nhất hành động trong cả hệ thống chính trị. Thứ hai, khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng. Thứ ba, đẩy mạnh xây dựng và triển khai chiến lược đối ngoại toàn diện ở tầm cao mới trên 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân và tất cả các lĩnh vực của công tác đối ngoại.

Thứ tư, bố trí nguồn lực phù hợp cho đối ngoại tương xứng với thế và lực mới của đất nước và yêu cầu của nhiệm vụ trong tình hình mới, phấn đấu đến năm 2030, tỷ lệ nguồn lực dành cho đối ngoại tương đương mặt bằng chung của các nước ASEAN dẫn đầu. Thứ năm, xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại, chuyên nghiệp trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước, đối ngoại Nhân dân.

Thứ sáu, tăng cường hơn nữa sự phối hợp hiệu quả, đồng bộ giữa các ban, bộ, ngành, tỉnh thành, địa phương, giữa các lực lượng làm công tác đối ngoại như đối ngoại Quốc hội, đối ngoại Quốc phòng, đối ngoại Công an nhân dân, đối ngoại địa phương... và cộng đồng doanh nghiệp, nhân dân cả nước trong triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế.

“Một kỷ nguyên mới của dân tộc ta đã bắt đầu. Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, Đảng bộ Bộ Ngoại giao quyết tâm nỗ lực phấn đấu góp phần hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó để thực sự đưa nền đối ngoại, ngoại giao nước nhà lên một tầm cao mới.

Chúng tôi tin tưởng sâu sắc rằng, với sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, sự phối hợp, hỗ trợ, tham gia và đồng hành của các ban, bộ, ngành, địa phương và Nhân dân cả nước, công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế sẽ đóng góp to lớn hơn nữa vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” – đồng chí Lê Hoài Trung, khẳng định./.

Trung Kiên