Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới
Với cách tiếp cận toàn diện và hệ thống, cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới” (NXB Chính trị quốc gia Sự thật, 2026) đã khắc họa rõ nét bức tranh toàn cảnh về 50 di sản tiêu biểu của Việt Nam, phản ánh sinh động sự phong phú, đa dạng và chiều sâu giá trị của kho tàng di sản quốc gia.
Di sản luôn là nơi kết tinh sâu sắc nhất những giá trị văn hóa, trí tuệ và bản lĩnh sáng tạo của mỗi quốc gia, dân tộc. Đối với Việt Nam - một đất nước có lịch sử hàng nghìn năm dựng nước và giữ nước, di sản không chỉ là dấu tích của quá khứ mà còn là nền tảng tinh thần, là nguồn lực quan trọng cho phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Mỗi di sản là một “địa chỉ đỏ” về lòng tự hào dân tộc, là sợi dây kết nối các thế hệ người Việt với nguồn cội của mình.
Cuốn sách “Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới” do PGS.TS Vũ Trọng Lâm làm chủ biên đã tái hiện một cách toàn diện, hệ thống và sinh động bức tranh về những giá trị di sản tiêu biểu của Việt Nam được UNESCO ghi danh, qua đó khẳng định vị thế văn hóa của Việt Nam trong không gian văn minh toàn cầu.
Cuốn sách dày 332 trang được chia thành 5 phần, tương ứng với các loại hình di sản do UNESCO công nhận.
Phần I giới thiệu 9 di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, gồm: Quần thể di tích Cố đô Huế, Vịnh Hạ Long, Đô thị cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long, Thành Nhà Hồ, Quần thể danh thắng Tràng An, cùng Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Đây là những minh chứng nổi bật cho chiều sâu lịch sử, trình độ kiến trúc và sự hài hòa giữa con người với thiên nhiên.
Phần II gồm 16 di sản văn hóa phi vật thể, nơi lưu giữ đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với các di sản như: Nhã nhạc Cung đình Huế, Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, Hát ca trù, Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, Thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Nghệ thuật làm gốm của người Chăm… Những giá trị này được trình bày sinh động, gắn với không gian văn hóa, cộng đồng chủ thể và quá trình trao truyền qua nhiều thế hệ.
Phần III giới thiệu 10 di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới, gồm các mộc bản, châu bản, bia ký, văn bản và bản đồ quý hiếm, phản ánh chiều sâu trí tuệ, truyền thống hiếu học, cũng như lịch sử quản trị quốc gia của dân tộc Việt Nam.
Phần IV đưa người đọc đến với 11 khu dự trữ sinh quyển thế giới như: khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ, khu dự trữ sinh quyển Quần đảo Cát Bà, khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An, khu dự trữ sinh quyển thế giới Lang Biang…, qua đó làm nổi bật sự đa dạng sinh học và mối quan hệ hài hòa giữa con người với tự nhiên.
Phần V giới thiệu 4 công viên địa chất toàn cầu: Công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn, Công viên địa chất non nước Cao Bằng, Công viên địa chất Lạng Sơn, Công viên địa chất Đắk Nông, góp phần khẳng định giá trị địa chất - cảnh quan đặc sắc của Việt Nam trong tiến trình phát triển bền vững.
Không chỉ có giá trị về nội dung, "Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới" còn gây ấn tượng bởi hình thức trình bày hiện đại, bố cục khoa học, hệ thống hình ảnh được tuyển chọn công phu, giàu tính thẩm mỹ. Mỗi trang sách mở ra một không gian trải nghiệm văn hóa, giúp độc giả như được trực tiếp chiêm ngưỡng, khám phá các vùng di sản trải dài khắp mọi miền đất nước.
Qua việc giới thiệu 50 di sản tiêu biểu đã được UNESCO vinh danh, cuốn sách cho thấy Việt Nam là một trong những quốc gia sở hữu hệ thống di sản văn hóa và thiên nhiên phong phú, đa dạng bậc nhất trong khu vực. Từ các công trình kiến trúc, cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ đến các giá trị văn hóa phi vật thể, tư liệu ký ức và không gian sinh thái đặc sắc, mỗi di sản đều phản ánh chiều sâu lịch sử, sự sáng tạo không ngừng và sức sống bền bỉ của văn hóa Việt Nam qua nhiều thời kỳ.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, di sản ngày càng được nhìn nhận như một dạng “sức mạnh mềm” quan trọng, góp phần nâng cao vị thế quốc gia, thúc đẩy giao lưu văn hóa và mở rộng hợp tác quốc tế. Cuốn sách không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam giàu bản sắc, thân thiện và trách nhiệm mà còn làm sáng rõ đường lối đúng đắn của Đảng và Nhà nước trong việc bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với mục tiêu phát triển bền vững.
Với cách tiếp cận toàn diện, hệ thống, “Dấu ấn Việt Nam trên bản đồ di sản thế giới” không chỉ là một ấn phẩm tham khảo có giá trị đối với các nhà nghiên cứu, nhà quản lý mà còn là cuốn sách dành cho đông đảo bạn đọc yêu mến và mong muốn tìm hiểu lịch sử, văn hóa Việt Nam./.