Giải thưởng Văn học nghệ thuật năm 2025: 85 tác phẩm xuất sắc được vinh danh

Báo cáo tổng kết tại lễ trao giải, NSND Vương Duy Biên - Phó Chủ tịch chuyên trách Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam khẳng định: Giải thưởng Văn học nghệ thuật của Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam hằng năm ngày càng được mở rộng về quy mô, thu hút sự tham gia đông đảo của văn nghệ sĩ cả nước, đồng thời khẳng định rõ vai trò, trách nhiệm của các Hội Văn học nghệ thuật địa phương trong việc lựa chọn, giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu, có chất lượng cao.

Theo NSND Vương Duy Biên, Hội đồng Giải thưởng của mỗi Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố đã thực hiện nghiêm túc vai trò thẩm định, lựa chọn tác phẩm ngay từ cơ sở, nhằm bảo đảm sự hội tụ cao nhất về chất lượng nội dung và nghệ thuật. Trên cơ sở đó, Hội đồng Giải thưởng Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam tiếp tục lựa chọn những tác phẩm tiêu biểu nhất, vừa đáp ứng yêu cầu về giá trị tư tưởng, nghệ thuật, vừa đảm bảo tính tập hợp đội ngũ, phát hiện và bồi dưỡng lực lượng sáng tác trẻ qua mỗi mùa giải.

Năm 2025, 34/34 Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố trong cả nước đều có tác phẩm tham dự Giải thưởng hằng năm của Liên hiệp, với tổng số 441 tác phẩm của các tác giả, nhóm tác giả. Các tác phẩm dự giải được phân bổ ở nhiều chuyên ngành, phản ánh sự phong phú, đa dạng của đời sống sáng tạo văn học nghệ thuật hiện nay. Cụ thể: Văn học 152 tác phẩm, Nhiếp ảnh 102 tác phẩm, Âm nhạc 76 tác phẩm, Mỹ thuật 86 tác phẩm, Điện ảnh 7 tác phẩm, Văn nghệ dân gian 8 tác phẩm, Múa 4 tác phẩm và Sân khấu 6 tác phẩm. Các tác phẩm này đều đã được xuất bản, triển lãm, công bố hoặc trình diễn, nhận được sự quan tâm, mến mộ của công chúng và được báo chí phản ánh.

Từ 441 tác phẩm dự giải, Hội đồng Giải thưởng các chuyên ngành đã lựa chọn 75 tác phẩm để trao giải, bao gồm 6 giải A, 17 giải B, 18 giải C, 33 giải Khuyến khích và 1 giải Tác giả Trẻ.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức đã tiếp nhận 10 tác phẩm xuất sắc trong năm do Hội đồng nghệ thuật của 10 Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương gửi về để Liên hiệp trao Giải thưởng. Cụ thể là các tác phẩm: “Nhịp trống đồng” (tranh sơn dầu) của họa sĩ Đỗ Ngọc Dũng; “Dấu xưa lưng chừng núi - Một vùng bản sắc Ca Dong” (sách khảo cứu) của TS Nguyễn Đăng Vũ; “Kiến trúc Việt Nam - 50 năm đất nước thống nhất” (sách nghiên cứu, lý luận phê bình) của Hội Kiến trúc sư Việt Nam; “Mưa đỏ” (phim truyện điện ảnh) do NSƯT Đặng Thái Huyền đạo diễn, Điện ảnh Quân đội nhân dân sản xuất; “Theo dấu chân Người” (tập truyện ký) của nhà văn Trình Quang Phú; “A Chất: Sử thi dân tộc Ta-Ôi” (tập sách sưu tầm, biên soạn) của TS Nguyễn Thị Sửu (Kê Sửu); “Sông Thương ngày trở về” (ca khúc) - nhạc Tuấn Phương, lời thơ Ngọc Lan; “Metro tiến vào kỷ nguyên mới” (ảnh bộ) của NSNA Trần Lê Huy; “Người thứ ba” (vở diễn) của tác giả Anh Nguyên (Nguyễn Minh Anh), đạo diễn NSND Lê Hùng, do Nhà hát Kịch Công an nhân dân biểu diễn; “Sesan - Dòng sông ánh sáng” (vở múa) do TS, NSND Phạm Anh Phương chỉ đạo nghệ thuật, ThS Nguyễn Thị Tuyết Minh là tác giả kịch bản và tổng đạo diễn, biểu diễn bởi tập thể nghệ sĩ múa là hội viên Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam.

Theo đánh giá của Hội đồng giải thưởng, việc sàng lọc, thẩm định nghiêm túc ngay từ cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng tác phẩm dự xét giải của Liên hiệp, đồng thời thể hiện rõ tính chất tập hợp, đoàn kết đội ngũ văn nghệ sĩ, phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ, xây dựng lực lượng sáng tác kế cận cho văn học nghệ thuật cả nước.

“Giải thưởng đã phản ánh khách quan các tác phẩm văn học nghệ thuật của các tác giả là hội viên của các Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh, thành phố vẫn duy trì và đi theo khuynh hướng truyền thống, các tác giả trẻ trong thể hiện có tìm tòi, đổi mới nhưng nội dung, chủ đề vẫn bám sát đời sống và truyền thống đạo lý của dân tộc”, NSND Vương Duy Biên nhấn mạnh.

Ở chuyên ngành Văn học, các tác phẩm văn xuôi dự giải đa dạng về đề tài và thể loại, phản ánh sinh động đời sống ở nhiều vùng miền, từ đô thị đến nông thôn, từ biên giới đến hải đảo. Đề tài chiến tranh cách mạng tiếp tục được khai thác với độ lùi thời gian, mang tính khách quan và nhân văn. Thơ có sự phong phú về giọng điệu, hình ảnh và ngôn ngữ, thể hiện sức tưởng tượng, chiều sâu cảm xúc và ý thức tìm tòi nghệ thuật. Đáng chú ý, năm 2025 ghi nhận sự gia tăng rõ rệt về số lượng và chất lượng các tác phẩm lý luận phê bình văn học, với nhiều công trình khảo cứu, chuyên luận công phu, có hàm lượng khoa học cao.

Các tác phẩm chuyên ngành Mỹ thuật dự giải năm nay nhìn chung khá đồng đều, nhiều khu vực như Tây Bắc - Việt Bắc, Nam miền Trung và Tây Nguyên có bước phát triển. Tuy nhiên, tác phẩm mang tính đột phá còn ít, một số còn chung chung, thiếu các đề tài mũi nhọn như công nghiệp, nông nghiệp. Tranh khắc có sự nâng cao về chất lượng nghệ thuật, nổi bật ở khu vực 3 Tây Bắc và khu vực 7 Đông Nam Bộ.

Ở chuyên ngành Âm nhạc, các ca khúc dự thi đa dạng về đề tài, phong phú về ngôn ngữ, một số tác phẩm được dàn dựng công phu, thể hiện hiệu quả. Song, vẫn còn những ca khúc thiếu điểm mới, cách viết theo lối mòn, chưa có chiều sâu và đột phá sáng tạo.

Với 102 tác phẩm tham dự, Hội đồng chuyên ngành Nhiếp ảnh đã lựa chọn 10 tác phẩm xuất sắc để trao giải. Đây là những tác phẩm có giá trị nổi trội về tư tưởng và nghệ thuật, thể hiện sự tìm tòi sáng tạo, phong cách riêng và tính định hướng chính trị, phù hợp với quan điểm, đường lối văn học nghệ thuật của Đảng.

Chuyên ngành Văn nghệ dân gian có chất lượng tác phẩm tương đối đồng đều; tuy nhiên, so với năm 2023, các tác phẩm năm nay chủ yếu vẫn dừng ở việc tập hợp, mô tả, chưa có nhiều phân tích, lý giải chuyên sâu.

Chuyên ngành Điện ảnh, Múa, Sân khấu do đặc thù loại hình nên có ít tác phẩm dự giải từ các Hội VHNT tỉnh, thành phố. Điện ảnh dự thi chủ yếu là phim tài liệu truyền hình, đề tài chưa đa dạng, tập trung vào chân dung lịch sử và văn hóa; các tác phẩm được giải có lối kể chuyện chân thực, hình ảnh tốt, bố cục và dẫn dắt mạch lạc, tạo hiệu ứng cảm xúc. Sân khấu có 3 tác phẩm được giải ở thể loại kịch bản. Với Múa, múa dân gian dân tộc chiếm ưu thế, chủ yếu ở hình thức múa tập thể, phản ánh bản sắc văn hóa vùng miền, song vẫn còn hạn chế về tính sáng tạo, sự thống nhất ngôn ngữ múa và bố cục tác phẩm.

Phát biểu tại Lễ trao giải, PGS.TS, Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam chúc mừng các tác giả được vinh danh đồng thời bày tỏ kỳ vọng, bước sang năm 2026, Giải thưởng sẽ tiếp tục nhận được sự tham gia đầy đủ, tâm huyết của 10 Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương và 34 Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố, qua đó góp phần kịp thời tôn vinh các sáng tác tiêu biểu, lan tỏa giá trị nghệ thuật và phản ánh sinh động đời sống sáng tạo của đội ngũ văn nghệ sĩ Việt Nam./.

Thụy Phương